15 września 1990 roku we Wrocławiu spotkało się 26 przedstawicieli niemieckich towarzystw. Na spotkaniu podjęto decyzję o utworzeniu wspólnej organizacji dachowej. 27 sierpnia 1991 roku zarejestrowano w sądzie Związek Niemieckich Stowarzyszeń Społeczno-Kulturalnych w Polsce (ZNSSK) z siedzibą w Opolu. Od tego czasu ZNSSK stał się centralną organizacją mniejszości niemieckiej w Polsce i angażuje się na rzecz zachowania i promowania języka, kultury oraz tożsamości, a także reprezentowania interesów mniejszości niemieckiej. Jest dziś partnerem do rozmów dla rządu niemieckiego i polskiego w sprawach polityki mniejszościowej oraz koordynuje pracę licznych organizacji członkowskich w całym kraju.

Przewodniczącym związku jest od maja 2022 roku Rafał Bartek, który zastąpił na stanowisku Bernarda Gaidę, kierującego VdG przez dwanaście lat.

Jubileusz ZNSSK stanowi okazję do spojrzenia wstecz na trzy dekady działalności związku, które w istotny sposób ukształtowały mniejszość niemiecką w Polsce – od założenia kilku regionalnych towarzystw po upadku reżimu komunistycznego, aż po dzisiejszą rolę organizacji dachowej z setkami miejsc spotkań w całym kraju.

https://vdg.pl/

Der Beitrag 35-lecie Związku Niemieckich Stowarzyszeń Społeczno-Kulturalnych erschien zuerst auf DIALOG online ► Deutsch-Polnisches Magazin.

„Pamięć o niewyobrażalnym cierpieniu, jakie nazistowskie Niemcy sprowadziły na Polskę i Europę, pozostaje trwałym zobowiązaniem” – powiedział w swoim przemówieniu nadburmistrz Berlina Kai Wegner (CDU).

„1 września 1939 roku to jedna z tragicznych dat w historii świata. Wywołana tego dnia wojna światowa kosztowała życie milionów ludzi, pozostawiając cierpienie i zgliszcza w wielu krajach. Polska padła pierwszą ofiarą niemieckiej agresji” – mówił Jan Tombiński, chargé d’affaires Rzeczypospolitej Polskiej w Niemczech. „Dziś wspominamy ofiary wojny i jako sojusznicy dokładamy starań, by zachować pokój” – dodał dyplomata.

Jeszcze przed uroczystością minister stanu ds. europejskich w niemieckim Ministerstwie Spraw Zagranicznych Gunther Krichbaum oświadczył: „W tym miejscu, gdzie w 1939 roku ogłoszono napaść Niemiec na Polskę, wspominamy dziś los wszystkich Polek i Polaków, którzy stracili życie pod rządami nazistowskiego terroru”.

Podkreślano jednak nie tylko przeszłe cierpienie, lecz także dzisiejszą współpracę i pojednanie. „Chciałbym, aby data 1 września była jeszcze mocniej obecna w niemieckiej świadomości jako moment, w którym nasz kraj w tak brutalny sposób napadł na kraj sąsiada” – powiedział na marginesie uroczystości w rozmowie z DIALOG Online Knut Abraham, koordynator rządu federalnego ds. współpracy z Polską. „Jednocześnie zależy mi na tym, aby dostrzeżono, co udało się nam osiągnąć w międzyczasie. To niemal cud, jak wiele pozytywnych kroków od tamtego czasu poczyniliśmy, i nie wolno tego negować – wszyscy powinniśmy dążyć do dalszego pojednania i wzajemnego zrozumienia” – dodał.

Kluczową rolę odgrywa tu pomnik, który zastąpi obecne rozwiązanie tymczasowe. „Być może już w przyszłym roku będziemy mieli ostateczny pomnik polskich ofair wojny, a może w kolejnym. Zależy to oczywiście trochę od tego, jak skomplikowany i złożony będzie ten pomnik. Ale tego procesu nie da się już zatrzymać. Wkrótce będziemy obchodzić ten ważny dzień przy prawdziwym pomniku” – podkreślił Peter Oliver Loew, dyrektor Niemieckiego Instytutu Spraw Polskich w Darmstadt. W grudniu br. jury konkursowe zdecyduje o ostatecznym kształcie pomnika.

Po uroczystości, w audytorium Topografii Terroru odbyły się wykłady oraz dyskusja panelowa poświęcona zbrodniom masowym popełnionym między jesienią 1939 a wiosną 1940 roku na północnych i zachodnich terenach okupowanej Polski. W ich wyniku żołnierze Wehrmachtu oraz grupy operacyjne SS i policji zamordowali ponad 10 tys. osób.

Der Beitrag Uroczystość upamiętniająca niemiecką agresję na Polskę erschien zuerst auf DIALOG online ► Deutsch-Polnisches Magazin.

Fotografie wykonane przez sprawców do dziś kształtują postrzeganie niemieckich zbrodni z czasów II wojny światowej. Jednocześnie sztuczna inteligencja i cyfrowo zmanipulowane obrazy fundamentalnie zmieniają podejście do źródeł fotograficznych. W tym kontekście aplikacja internetowa podda krytycznej analizie fotografie powstałe w czasie niemieckiej okupacji i przeciwstawi im perspektywy ofiar. Raphael Gross, prezes Fundacji Deutsches Historisches Museum, powiedział: „Pamięć o nazistowskich zbrodniach w Europie do dziś jest silnie kształtowana przez fotografie sprawców. Za pomocą »Reverse Shot« chcemy odwrócić ten punkt widzenia i pokazać, co te obrazy pomijają. Jednocześnie otworzymy europejską perspektywę na niemiecką okupację i uwidocznimy doświadczenia, które w przekazie wizualnym często są nieobecne. W świetle aktualnych wyzwań cyfrowych umiejętność krytycznego odczytywania historycznych fotografii staje się kluczową kompetencją demokratyczną”.

Projekt jest realizowany przez DHM oraz działające przy nim Centrum Dokumentacji „II wojna światowa i niemiecka okupacja w Europie” (ZWBE). Punktem wyjścia jest seria fotografii Gerharda Gronefelda, fotografa kompanii propagandowej, znajdująca się w zbiorach DHM. Na podstawie konkretnych przykładów z Europy Zachodniej i Wschodniej zaprezentowane zostaną kluczowe aspekty niemieckiego reżimu okupacyjnego – od okupacyjnej codzienności, przez pracę przymusową i „walkę z partyzantką”, aż po wojnę na wyniszczenie i ludobójstwo. Aplikacja internetowa ma rozwijać umiejętność krytycznego odczytywania takich obrazów, kwestionowania kontekstów ich powstania oraz uwidaczniania pustych miejsc w przekazie.

Szczególne znaczenie ma mieć partycypacyjne tworzenie aplikacji. Uczniowie i uczennice szkół średnich oraz studentki i studenci będą brać udział w warsztatach i analizie fotografii, uczestnicząc w opracowywaniu koncepcji i ewaluacji. Ważnym partnerem jest Instytut Historyczny Uniwersytetu Lipskiego, gdzie Raphael Gross będzie prowadził seminarium towarzyszące projektowi.

Projekt jest finansowany ze środków Federalnego Ministerstwa Finansów (BMF) i realizowany w ramach programu dofinansowania „Bildungsagenda NS-Unrecht” (Program edukacyjny poświęcony ofiarom nazistowskich zbrodni) przez Fundację Pamięć, Odpowiedzialność i Przyszłość (EVZ).

https://www.dhm.de/

Der Beitrag Muzeum DHM będzie badać niemieckie zbrodnie okupacyjne erschien zuerst auf DIALOG online ► Deutsch-Polnisches Magazin.

Laureatkami i laureatami Nagrody Polonicus 2026 są osoby, które w szczególny sposób zasłużyły się dla europejskiej Polonii, na rzecz polsko-niemieckiego porozumienia oraz współpracy w Europie. Wręczając nagrody, europejska Polonia pragnie wyrazić swoją wdzięczność i uznanie za wyjątkowe zaangażowanie na rzecz integracji, wspierania dialogu społecznego oraz wzbogacania życia Polek i Polaków mieszkających w Niemczech i w Europie.

Nagrodę Honorową POLONICUS 2026 otrzymuje Bogdan Borusewicz, senator Rzeczypospolitej Polskiej, były marszałek i wicemarszałek Senatu oraz wieloletni działacz demokratycznej opozycji, za wybitne zaangażowanie na rzecz wolności i demokracji oraz za wieloletnie wspieranie polskich środowisk za granicą.

Nagrodę POLONICUS 2026 w kategorii „Europejska Polonia” otrzymuje Barbara Wojda, przewodnicząca Polskiej Macierzy Szkolnej w Belgii oraz prezes Europejskiej Unii Wspólnot Polonijnych, za wieloletnie zaangażowanie na rzecz polskiej oświaty i kultury oraz za współpracę środowisk polonijnych w Belgii i w Europie.

Nagrodę POLONICUS 2026 w kategorii „Dialog Europejski” otrzymuje prof. Hans-Gert Pöttering, były przewodniczący Parlamentu Europejskiego i wieloletni deputowany do Parlamentu Europejskiego, za wybitny wkład w jednoczenie Europy, współpracę polityczną oraz umacnianie wspólnej Europy.

Nagrodę Honorową POLONICUS 2026 otrzymuje Aleksander Kwaśniewski, były prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, za szczególny wkład w europejską i transatlantycką integrację Polski oraz za wieloletnie zaangażowanie na rzecz demokracji, międzynarodowego porozumienia i budowania wspólnej Europy.

Uroczyste wręczenie Nagród Polonicus 2026 odbędzie się w piątek, 4 września 2026 roku, w Sali Koronacyjnej Ratusza w Akwizgranie.

Projekt „Polonicus” jest realizowany przez Polregio e. V. wspólnie z Europejskim Instytutem Kultury i Mediów Polonicus VoG, we współpracy z Fundacją Nagrody Karola Wielkiego oraz miastem Akwizgran. Projekt jest finansowany przez Pełnomocnika Rządu Federalnego ds. Kultury i Mediów, Ministerstwo ds. Dzieci, Rodziny i Uchodźców oraz przez Fundację Współpracy Polsko-Niemieckiej. Wydarzenie odbywa się pod honorowym patronatem Marszałek Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, Małgorzaty Kidawy-Błońskiej.

www.institut-polonicus.eu

Der Beitrag Przyznano Nagrody Polonicus 2026 erschien zuerst auf DIALOG online ► Deutsch-Polnisches Magazin.

Rola miast i gmin w dyplomacji międzynarodowej – tzw. paradyplomacji – znacznie wzrosła w ostatnich dziesięcioleciach. Podczas gdy tradycyjna polityka zagraniczna pozostaje w rękach rządów krajowych, pełnoskalowa inwazja Rosji na Ukrainę, trwająca od 2022 roku, uwidoczniła aktywny udział miast na arenie międzynarodowej. Ta „epokowa zmiana” doprowadziła w Niemczech, Polsce i na Ukrainie do powstania nowych struktur i nowego rozumienia samorządowej polityki zagranicznej.

Miasta odgrywają dziś ważną rolę w promowaniu stosunków międzynarodowych i dialogu na szczeblu regionalnym. W Niemczech wiele miast zintensyfikowało współpracę ze swoimi partnerami w Polsce i na Ukrainie, organizując pomoc humanitarną i sprzeciwiając się rosyjskiej agresji. Polskie miasta na nowo ukierunkowały swoje stosunki zagraniczne, wspierając ukraińskie gminy. Jednocześnie miasta ukraińskie – znajdujące się w samym centrum konfliktu – przy pomocy partnerów zachodnich starają się zachować równowagę między obroną, odbudową a współpracą międzynarodową. Nowa sytuacja geopolityczna zasadniczo zmieniła paradyplomację we wszystkich trzech krajach. Miasta coraz częściej pełnią rolę mediatorów i budowniczych mostów, podczas gdy konflikty i migracja mają większy wpływ na relacje między miastami niż dotychczas.

Projekt jest finansowany przez Polsko-Niemiecką Fundację na rzecz Nauki od początku 2026 roku przez okres dwóch lat. Przedsięwzięcie zostało wybrane jako jeden z trzech projektów w ramach programu „Epokowa zmiana? Inwazja Rosji na Ukrainę i jej wpływ na Polskę i Niemcy”. O dofinansowanie ubiegało się ponad 30 polsko-niemieckich projektów badawczych.

https://www.kiu.europa-uni.de/en/research/externally-funded-projects/paradiplomacy/index.html

Der Beitrag Paradyplomacja. Nowy projekt Uniwersytetu Europejskiego Viadrina erschien zuerst auf DIALOG online ► Deutsch-Polnisches Magazin.

W fotografiach Gabriele Rothweiler świat Wyleżyńskiej ożywa w języku sztuki współczesnej. Wystawa jest artystyczną podróżą śladami pisarki, odkrywaniem jej wrażliwości, sposobu patrzenia na świat oraz jej czarodziejskiego miasta – Paryża.

Tak jak autorka i bohaterka powieści, projekt rozpoczyna dziś swoją podróż w Warszawie.
Ale dokąd?
Odpowiedzi na to pytanie szuka monachijska fotografka Gabriele Rothweiler, przekładając świat powieści na język współczesnej fotografii.

wernisaż: 7 sierpnia 2026, godz. 19.00
Galeria Bacalarte
ul. Litewska 11/13, lok. 202, Warschau

Wystawę można obejrzeć do 17 września 2026 r.

Der Beitrag „Czarodziejskie Miasto” – Wyleżyńska <br> i Rothweiler w Warszawie erschien zuerst auf DIALOG online ► Deutsch-Polnisches Magazin.

Trójkąt Weimarski to pierwotnie pojęcie polityczne: Polska, Francja i Niemcy zobowiązały się do wspólnego wzmacniania i dalszego rozwijania idei europejskiej. Od momentu powstania w 1991 r., Trójkąt Weimarski symbolizuje dialog, porozumienie oraz wspólną odpowiedzialność za przyszłość Europy.

Jakie tematy kształtują debaty społeczne w Polsce, Francji i Niemczech? Jakie były i są warunki porozumienia i pojednania? Jak powstaje zaufanie, ale też nieufność i nieporozumienia? Jaką rolę w obecnych debatach odgrywają historia i obrazy historyczne? Program stawia pytania o wspólne kształtowanie przyszłości oraz o to, jak lepiej stawiać czoła kryzysom i lękom. Ponadto skupia się na wpływie nowych technologii na społeczeństwo, politykę i literaturę, na gatunkach, które obecnie kształtują rynek książki, a także na pytaniu, jak zmienia się znaczenie sztuki i literatury z perspektywy młodej publiczności.

Program świadomie odchodzi od klasycznej formuły „występu kraju gościnnego” oraz od idei rzekomo jednorodnych literatur narodowych. Zamiast tego ma zachęcać do czytania między wierszami, między językami, między wszelkimi przypisanymi tożsamościami. Wspólny występ jako kraj gościnny podkreśla, że wymiana, solidarność i współpraca są ważniejsze niż kiedykolwiek.

Więcej informacji już wkrótce na stronie: https://www.leipziger-buchmesse.de/

Der Beitrag Targi Książki w Lipsku 2027 z krajami Trójkąta Weimarskiego erschien zuerst auf DIALOG online ► Deutsch-Polnisches Magazin.

Z tej okazji Dom Współpracy Polsko-Niemieckiej zlecił przygotowanie wystawy „Nie przeciwko sobie, lecz wspólnie”. Jej tytuł nawiązuje do słów prof. Jerzego Sułka, głównego negocjatora strony polskiej, który wspominał, że podczas rozmów traktatowych przyjęto nową zasadę działania: Polska i Niemcy miały działać już nie przeciwko sobie, ale wspólnie – na rzecz dobrego sąsiedztwa. Autorem wystawy jest profesor Krzysztof Ruchniewicz, pracownik naukowy w Instytucie Historycznym Uniwersytetu Wrocławskiego, obecnie profesor gościnny na Uniwersytecie Ruhry w Bochum.

Uroczyste otwarcie odbyło się 29 lipca 2026 r. w Sejmie RP. Wystawa opowiada o Traktacie, relacjach polsko-niemieckich, mniejszości niemieckiej, pamięci i współpracy. Pokazuje także kulturę jako przestrzeń spotkania i most między historiami, językami oraz doświadczeniami. Bo dobre sąsiedztwo nie jest dane raz na zawsze. Trzeba je pielęgnować – rozmową, pamięcią i współpracą.

Wystawa została dofinansowana ze środków Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji Rzeczypospolitej Polskiej oraz Federalnego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Republiki Federalnej Niemiec za pośrednictwem Związku Niemieckich Stowarzyszeń Społeczno-Kulturalnych w Polsce.

Więcej informacji wkrótce pod adresem: https://haus.pl/

Der Beitrag Wystawa jubileuszowa „Nie przeciwko sobie, ale wspólnie” erschien zuerst auf DIALOG online ► Deutsch-Polnisches Magazin.

Posiedzenie miało pomóc wypracować wspólne rozumienie misji, roli i priorytetów Związku, a także określić konkretne zadania robocze. Debatowano również, w jaki sposób reprezentacja interesów członków wobec świata polityki, administracji i opinii publicznej, a także budowanie sieci kontaktów i koordynacja działań towarzystw członkowskich mogłyby zostać w przyszłości ukształtowane jeszcze skuteczniej.

Der Beitrag Sesja Zarządu Federalnego Związku Towarzystw Niemiecko-Polskich erschien zuerst auf DIALOG online ► Deutsch-Polnisches Magazin.

Jury Nagrody Rubensa zdecydowało o przyznaniu wyróżnienia Wilhelmowi Sasnalowi, uzasadniając swoją decyzję następująco:

„Wilhelm Sasnal łączy w swoim malarstwie osobiste momenty własnego świata z obrazami zbiorowego doświadczenia i pamięci, tworząc wyrazisty kalejdoskop współczesności. W jego twórczości przenikają się obserwacje prywatne, polityczne i historyczne. W swoich obrazach odwołuje się przy tym do wybranych motywów z historii sztuki, obrazów medialnych lub własnych fotografii. Zatem motywem staje się zarówno przelotne spojrzenie na własne otoczenie, jak i jego wyprawy do miejsc byłych niemieckich obozów koncentracyjnych w Polsce, w pobliżu których żyje od dzieciństwa do dziś; ostatnio malował też na podstawie aktualnych materiałów wizualnych ze zniszczonej Strefy Gazy lub instalacji nuklearnych w Iranie. Sasnal odzwierciedla zarówno rzeczywistość analogową, jak i cyfrową, z pełną suwerennością artystyczną. Formalnie wzbogaca w ten sposób współczesne malarstwo o swobodnie prowadzony, a jednocześnie złożony i gęsty język wizualny, którego składnia opiera się na elementach figuratywnych i abstrakcyjnych”.

Od 1957 roku Nagroda Rubensa przyznawana jest co pięć lat żyjącemu w Europie artyście lub artystce za całokształt twórczości, ze szczególnym uwzględnieniem malarstwa i grafiki. Renomowana nagroda w dziedzinie sztuki jest dotowana kwotą 25 000 euro i wiąże się z publikacją oraz wystawą w Muzeum Sztuki Współczesnej w Siegen. Wyróżnienie nawiązuje do urodzonego w Siegen malarza Petera Paula Rubensa, który jako główny przedstawiciel europejskiego malarstwa barokowego wyznaczył artystyczne standardy, na których opierają się zasady przyznawania nagrody od 1957 roku.

Do dotychczasowych laureatów Nagrody Rubensa Miasta Siegen należą: Hans Hartung (1957), Giorgio Morandi (1962), Francis Bacon (1967), Antoni Tàpies (1972), Fritz Winter (1977), Emil Schumacher (1982), Cy Twombly (1987), Rupprecht Geiger (1992), Lucian Freud (1997), Maria Lassnig (2002), Sigmar Polke (2007), Bridget Riley (2012), Niele Toroni (2017) i Miriam Cahn (2022).

Dzięki kolekcji Lambrecht-Schadeberg, Muzeum Sztuki Współczesnej w Siegen posiada ważne i obszerne zespoły dzieł wszystkich laureatów i laureatek Nagrody Rubensa. Obecnie kolekcja, licząca ponad 300 prac, daje dobry przegląd twórczości uhonorowanych artystów. Prace Wilhelma Sasnala w przyszłości ją uzupełnią.

Der Beitrag Nagroda Rubensa Miasta Siegen <br> dla Wilhelma Sasnala erschien zuerst auf DIALOG online ► Deutsch-Polnisches Magazin.