Od dawna kr\u0105\u017cy\u0142y pog\u0142oski, \u017ce Berlin i Warszawa co\u015b przygotowuj\u0105. Ju\u017c na pocz\u0105tku roku dyplomaci w poufnych rozmowach sugerowali mo\u017cliwo\u015b\u0107 zawarcia porozumienia obronnego mi\u0119dzy Niemcami a Polsk\u0105 \u2013 najp\u00f3\u017aniej po wypowiedziach kanclerza Friedricha Merza podczas polsko-niemieckich konsultacji rz\u0105dowych w grudniu ubieg\u0142ego roku w Warszawie. Ministrowie obrony obu kraj\u00f3w zostali poproszeni o \u201eopracowanie\u201d czego\u015b \u2013 powiedzia\u0142 w\u00f3wczas Merz.<\/p>\n
Ani kanclerz, ani premier Donald Tusk nie ujawnili jednak \u017cadnych konkret\u00f3w. Dopiero Miguel Berger, niemiecki ambasador w Polsce, o\u015bwiadczy\u0142 publicznie w po\u0142owie maja podczas konferencji Impact\u201926 w Poznaniu, \u017ce wkr\u00f3tce ma zosta\u0107 podpisana polsko-niemiecka umowa o wsp\u00f3\u0142pracy w dziedzinie obronno\u015bci. Wiceminister obrony Pawe\u0142 Zalewski potwierdzi\u0142 Polskiej Agencji Prasowej, \u017ce Polska i Niemcy faktycznie \u201emaj\u0105 plan\u201d.<\/p>\n
Ten \u201eplan\u201d ma zosta\u0107 zatwierdzony 17 czerwca bie\u017c\u0105cego roku. Z okazji 35. rocznicy podpisania polsko-niemieckiego Traktatu o dobrym s\u0105siedztwie, ma zosta\u0107 podpisane porozumienie o wsp\u00f3\u0142pracy obronnej. Kooperacja obu kraj\u00f3w w zakresie polityki bezpiecze\u0144stwa i obrony \u2013 taka jest intencja zaanga\u017cowanych stron \u2013 ma stan\u0105\u0107 na nowym fundamencie, zyska\u0107 formalne ramy i cele. Ale co to oznacza? Jaki jest polityczny kontekst porozumienia? I co w\u0142a\u015bciwie wiadomo o jego tre\u015bci?<\/p>\n
Na razie niewiele. Mo\u017cna ju\u017c jednak z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 stwierdzi\u0107, \u017ce ma doj\u015b\u0107 do zacie\u015bnienia wsp\u00f3\u0142pracy w zakresie produkcji uzbrojenia i zam\u00f3wie\u0144 publicznych. Ma te\u017c nast\u0105pi\u0107 modernizacja wa\u017cnej dla wojska infrastruktury kolejowej i drogowej mi\u0119dzy obydwoma krajami. Planowane s\u0105 regularne \u0107wiczenia, konsultacje i wymiana do\u015bwiadcze\u0144. Porozumienie obronne ma jednak znaczenie wykraczaj\u0105ce poza relacje polsko-niemieckie.<\/p>\n
Polsko-niemieckie zbli\u017cenie stanowi wa\u017cny sygna\u0142 dla Ukrainy \u2013 m\u00f3wi w rozmowie z DIALOGIEM Norbert R\u00f6ttgen, wiceprzewodnicz\u0105cy frakcji CDU\/CSU w Bundestagu oraz jeden z najbardziej znanych niemieckich polityk\u00f3w zajmuj\u0105cych si\u0119 kwestiami polityki zagranicznej. \u201eDwaj najwa\u017cniejsi partnerzy europejscy solidarnie wspieraj\u0105 Ukrain\u0119. Konkretnie oznacza to szerokie wsparcie zar\u00f3wno militarne, jak i finansowe. Jednocze\u015bnie oba kraje chc\u0105 zwi\u0119kszy\u0107 presj\u0119 na Moskw\u0119 poprzez zaostrzenie sankcji. W ramach tego partnerstwa Niemcy wspieraj\u0105 utworzenie Centrum NATO-Ukraina w Bydgoszczy, kt\u00f3re zajmuje si\u0119 analiz\u0105 wojny i wzmacnia interoperacyjno\u015b\u0107 Ukrainy z NATO\u201d \u2013 dodaje R\u00f6ttgen.<\/p>\n
Porozumienie Warszawy i Berlina ma ogromne znaczenie symboliczne, cho\u0107by dlatego, \u017ce zbiega si\u0119 z rocznic\u0105 podpisania polsko-niemieckiego Traktatu o dobrym s\u0105siedztwie i przyjaznej wsp\u00f3\u0142pracy. Umowa z 1991 roku uchodzi za historyczn\u0105. Traktatowo zapisuje bowiem dobr\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 mi\u0119dzy oboma krajami, potwierdza ostateczny przebieg granicy na Odrze i Nysie, zobowi\u0105zuj\u0105c oba kraje do pracy na rzecz zjednoczonej, pokojowej i wolnej Europy.<\/p>\n
W ostatnich latach, a zw\u0142aszcza w ostatnich miesi\u0105cach, eksperci i politycy coraz cz\u0119\u015bciej domagaj\u0105 si\u0119 jednak aktualizacji umowy, argumentuj\u0105c, \u017ce pochodzi ona z innej epoki \u2013 wojna Rosji przeciwko Ukrainie oraz konfrontacja Moskwy z Europ\u0105 oznaczaj\u0105 dla wsp\u00f3lnoty europejskiej, a zw\u0142aszcza dla Niemiec i Polski, nowe wyzwania.<\/p>\n
Na przyk\u0142ad politolog Kai-Olaf Lang ju\u017c w maju 2025 roku w analizie przygotowanej dla niemieckiej Fundacji Nauka i Polityka (SWP) opowiada\u0142 si\u0119 za polsko-niemieckim partnerstwem w zakresie bezpiecze\u0144stwa, dostrzegaj\u0105c w tym dla Polski \u201emoment europejski\u201d. Co prawda, Warszawa nadal opowiada si\u0119 za \u015bcis\u0142ym partnerstwem w zakresie polityki bezpiecze\u0144stwa i obrony z Waszyngtonem, ale zaufanie do USA w Polsce wyra\u017anie os\u0142ab\u0142o wraz z drug\u0105 kadencj\u0105 Donalda Trumpa.<\/p>\n
Mimo zapowiedzi prezydenta USA o wys\u0142aniu do Polski kolejnych 5 tys. \u017co\u0142nierzy, wielu ludzi w kraju nie wierzy ju\u017c w obietnic\u0119 ochrony ze strony Stan\u00f3w Zjednoczonych. Dzia\u0142ania Trumpa \u2013 w tym ograniczenie pomocy dla Ukrainy, polityka celna wymierzona w UE, regularne ataki na europejskich polityk\u00f3w, a tak\u017ce, co nie mniej wa\u017cne, d\u0105\u017cenie do zbli\u017cenia z W\u0142adimirem Putinem czy te\u017c mocarstwowego porozumienia z Moskw\u0105 ponad g\u0142owami Europejczyk\u00f3w \u2013 irytuje i niepokoi zar\u00f3wno polskie spo\u0142ecze\u0144stwo, jak i polsk\u0105 klas\u0119 polityczn\u0105.<\/p>\n
Wypowiedzi prezydenta USA na temat roli europejskich sojusznik\u00f3w w wojnie w Afganistanie \u2013 Polska aktywnie uczestniczy\u0142a w\u00f3wczas w dzia\u0142aniach bojowych i ponios\u0142a straty \u2013 oraz jego retoryczne eskapady wobec papie\u017ca Leona XIV dodatkowo niepokoj\u0105 mieszka\u0144c\u00f3w kraju o silnej tradycji katolickiej, zra\u017caj\u0105c ich do USA. A przecie\u017c Polska od dawna uchodzi za kraj zdecydowanie proameryka\u0144ski i za \u201emodelowego sojusznika\u201d Stan\u00f3w Zjednoczonych.<\/p>\n
Szczeg\u00f3lnie bliskie relacje polsko-ameryka\u0144skie, zw\u0142aszcza w sferze bezpiecze\u0144stwa, przez d\u0142ugi czas wzmacnia\u0142y wp\u0142ywy Polski w Europie. Dzisiaj ju\u017c tak nie jest. Ca\u0142a Europa jest uzale\u017cniona od Stan\u00f3w Zjednoczonych w zakresie kluczowych zdolno\u015bci obronnych, a Polska w szczeg\u00f3lno\u015bci \u2013 ze wzgl\u0119du na powa\u017cne zam\u00f3wienia realizowane w USA. Niekt\u00f3rzy eksperci uwa\u017caj\u0105 to wr\u0119cz za zagro\u017cenie w obliczu nieprzewidywalnej polityki Trumpa.<\/p>\n
Dlatego nie tylko agresywna postawa Rosji, lecz r\u00f3wnie\u017c zmiana kierunku polityki zagranicznej Stan\u00f3w Zjednoczonych sk\u0142ania Polsk\u0119 do zdefiniowania na nowo swojej polityki zagranicznej i bezpiecze\u0144stwa. Nale\u017cy tu wymieni\u0107 skupienie si\u0119 Waszyngtonu na Azji oraz, w perspektywie \u015brednioterminowej, wycofanie si\u0119 z Europy lub znaczne ograniczenie obecno\u015bci wojsk ameryka\u0144skich na tym kontynencie.<\/p>\n
Polska ju\u017c teraz wyra\u017anie na to reaguje, zwracaj\u0105c si\u0119 w stron\u0119 Europy. Warszawa podpisa\u0142a umowy obronne z Pary\u017cem (Traktat z Nancy, 2025) oraz z Londynem (Traktat z Northolt, 2026). Wesz\u0142y one w \u017cycie w styczniu i w maju 2026. Oba dokumenty zawieraj\u0105 nawet klauzule o wzajemnej pomocy w przypadku ataku. Czy polsko-niemieckie porozumienie obronne b\u0119dzie jej pozbawione? Niekoniecznie, cho\u0107 jako dwustronna umowa rz\u0105dowa ma inny charakter w \u015bwietle prawa mi\u0119dzynarodowego. Nacisk zostanie po\u0142o\u017cony na \u015bci\u015blejsz\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 w zakresie uzbrojenia i wsp\u00f3lnych \u0107wicze\u0144; chodzi o wzmocnienie tego, co ju\u017c istnieje. Umowy z Francj\u0105 i Wielk\u0105 Brytani\u0105 wywar\u0142y jednak polityczn\u0105 presj\u0119 na Polsk\u0119, a przede wszystkim na Niemcy, aby oba kraje pog\u0142\u0119bi\u0142y swoje partnerstwo w zakresie bezpiecze\u0144stwa. Dlatego dochodzi obecnie do rozszerzenia polsko-niemieckiego Traktatu dobros\u0105siedzkiego z 1991 roku o porozumienie w sprawie bezpiecze\u0144stwa.<\/p>\n
To, \u017ce ma on inny charakter ni\u017c umowa polsko-francuska i polsko-brytyjska, nie umniejsza jego znaczenia. Wynika to z roli, jak\u0105 Niemcy i Polska odgrywaj\u0105 w nowej, niepewnej sytuacji bezpiecze\u0144stwa w Europie: Polska jest tzw. pa\u0144stwem frontowym NATO, granicz\u0105cym z Rosj\u0105, jej wasalem Bia\u0142orusi\u0105 oraz obszarem dzia\u0142a\u0144 wojennych w Ukrainie. Polska jest przez to szczeg\u00f3lnie nara\u017cona, ale jednocze\u015bnie niezb\u0119dna jako centrum zaopatrzenia Ukrainy w sprz\u0119t wojskowy i inne towary. Ju\u017c dzi\u015b posiada trzecie co do wielko\u015bci si\u0142y zbrojne w NATO, po USA i Turcji, i przeznacza prawie pi\u0119\u0107 procent PKB na obronno\u015b\u0107.<\/p>\n
Dlatego Polska zajmuje czo\u0142ow\u0105 pozycj\u0119 w sojuszu. Niemcy z kolei, pomimo kryzysu gospodarczego, pozostaj\u0105 najwi\u0119ksz\u0105 gospodark\u0105 w UE i trzeci\u0105 co do wielko\u015bci na \u015bwiecie, dysponuj\u0105c\u0105 ogromnym potencja\u0142em przemys\u0142owym. W przypadku konfliktu lub wojny Niemcy sta\u0142yby si\u0119 obszarem zgrupowania si\u0142 zbrojnych oraz logistycznym centrum NATO. Rozbudowa infrastruktury mi\u0119dzy Niemcami a Polsk\u0105 \u2013 na przyk\u0142ad most\u00f3w i linii kolejowych \u2013 ma zatem du\u017ce znaczenie i stanowi cz\u0119\u015b\u0107 porozumienia obronnego. \u201e\u015aci\u015blejsze partnerstwo polsko-niemieckie w zakresie bezpiecze\u0144stwa wzmacnia wschodni\u0105 flank\u0119 NATO i tworzy warto\u015b\u0107 dodan\u0105, wykraczaj\u0105c\u0105 daleko poza sfer\u0119 wojskow\u0105. Oba kraje dysponuj\u0105 r\u00f3\u017cnymi atutami, wsp\u00f3lne zam\u00f3wienia obni\u017caj\u0105 koszty, a wsp\u00f3\u0142praca przemys\u0142owa stwarza bod\u017ace gospodarcze. W ten spos\u00f3b wschodnie skrzyd\u0142o NATO, gdzie zagro\u017cenie ze strony Rosji jest bezpo\u015brednie, wiarygodnie j\u0105 odstrasza\u201d \u2013 m\u00f3wi polityk CDU Norbert R\u00f6ttgen. Jak podkre\u015bla, partnerstwo to ma jeszcze inny wymiar: \u201eNiekt\u00f3re si\u0142y polityczne w Polsce wykorzystuj\u0105 antyniemieckie nastroje w kampanii wyborczej. Nie pomog\u0105 tu apele, lecz solidna wsp\u00f3\u0142praca\u201d \u2013 m\u00f3wi.<\/p>\n
Szczeg\u00f3lnie Prawo i Sprawiedliwo\u015b\u0107 (PiS) regularnie podsyca nastroje antyniemieckie, pr\u00f3buj\u0105c wykorzysta\u0107 spadek zaufania do Niemiec w Polsce, b\u0119d\u0105cy efektem powa\u017cnych b\u0142\u0119d\u00f3w Berlina, cho\u0107by jego chybionej polityki wobec Rosji. Wspierany przez PiS prezydent Karol Nawrocki jest dobrym tego przyk\u0142adem. Jego ob\u00f3z program SAFE, w ramach kt\u00f3rego Polska ma otrzyma\u0107 44 miliardy euro w postaci korzystnych kredyt\u00f3w unijnych, pr\u00f3bowa\u0142 przedstawi\u0107 jako niemiecki spisek przeciwko Polsce. Na pr\u00f3\u017cno, bo wyp\u0142ata \u015brodk\u00f3w nie wymaga\u0142a ostatecznie zgody prezydenta. Przyk\u0142ad ten pokazuje jednak, \u017ce wsp\u00f3\u0142praca z Niemcami, o ile jest widoczna, czasem wymaga w Polsce odwagi ze strony rz\u0105dz\u0105cych. Zreszt\u0105 sam premier Tusk cz\u0119sto dawa\u0142 si\u0119 ponie\u015b\u0107 antyniemieckim nastrojom.<\/p>\n
Podpisanie porozumienia jest dowodem na to, \u017ce realia ostatecznie wygrywaj\u0105 z uprzedzeniami. Niemcy i Polska, jako kraje s\u0105siaduj\u0105ce, s\u0105 ze sob\u0105 \u015bci\u015ble powi\u0105zane \u2013 zar\u00f3wno pod wzgl\u0119dem spo\u0142ecznym, jak i gospodarczym. Niemcy s\u0105 najwa\u017cniejszym partnerem handlowym Polski, a Polska zajmuje pi\u0105te miejsce w\u015br\u00f3d partner\u00f3w handlowych Niemiec. Warto\u015b\u0107 wymiany handlowej mi\u0119dzy obydwoma krajami wynios\u0142a w 2025 roku ponad 180 miliard\u00f3w euro. Zacie\u015bnienie wsp\u00f3\u0142pracy w zakresie polityki zbrojeniowej i obronnej jest zatem logicznym krokiem.<\/p>\n
Krytycy mogliby Polsce zarzuci\u0107, \u017ce realizuje swoje du\u017ce programy zbrojeniowe przede wszystkim ze Stanami Zjednoczonymi i Kore\u0105 Po\u0142udniow\u0105, a na du\u017ce projekty europejskie czy polsko-niemieckie nie ma ju\u017c prawie miejsca. Warto jednak przyjrze\u0107 si\u0119 tej sprawie bli\u017cej.<\/p>\n
Marek \u015awierczy\u0144ski, ceniony ekspert ds. bezpiecze\u0144stwa z warszawskiego think tanku Polityka Insight, ocenia potencja\u0142 porozumienia w zakresie polityki zbrojeniowej w nast\u0119puj\u0105cy spos\u00f3b: \u201eTeoretycznie olbrzymi, o ile obie strony zdecydowa\u0142yby si\u0119 w pe\u0142ni go odkry\u0107 i zrealizowa\u0107\u201d \u2013 m\u00f3wi Swierczy\u0144ski w rozmowie z DIALOGIEM. \u201eDecyduje o tym po cz\u0119\u015bci geografia \u2013 dzielenie tego samego teatru operacji l\u0105dowych, powietrznych, morskich, kosmicznych, w cyberprzestrzeni i informacyjnych, a tak\u017ce podobie\u0144stwo, synergia i komplementarno\u015b\u0107 posiadanego uzbrojenia\u201d \u2013 wyja\u015bnia.<\/p>\n
\u201ePatrz\u0105c na te uwarunkowania z bliska, bez liku jawi si\u0119 \u015bcie\u017cek wsp\u00f3\u0142pracy, integracji lub wzajemnej edukacji. Bez w\u0105tpienia Polska i Niemcy mog\u0142yby tworzy\u0107 np. pancern\u0105 pi\u0119\u015b\u0107 wschodniej flanki NATO, nie ma przeszk\u00f3d we wsp\u00f3\u0142pracy marynarek wojennych, w tym si\u0142 podwodnych; lotnictwo te\u017c b\u0119dzie mia\u0142o wiele wsp\u00f3lnego, szczeg\u00f3lnie gdy Niemcy pozyskaj\u0105 samoloty F-35, kt\u00f3re Polska wprowadza ju\u017c teraz\u201d \u2013 m\u00f3wi ekspert. Praktycznie w ka\u017cdej dziedzinie zdolno\u015bci otwiera si\u0119 \u201eokno mo\u017cliwo\u015bci\u201d, przyznaje \u015awierczy\u0144ski, dodaj\u0105c: \u201eTyle \u017ce to od polityk\u00f3w, a nie wojskowych zale\u017cy jego wykorzystanie. A wojskowi, nawet je\u015bli dostrzegaj\u0105 mo\u017cliwo\u015bci, te\u017c nie s\u0105 szczeg\u00f3lnie przekonani o niemieckim zaanga\u017cowaniu w obron\u0119 wschodniej flanki przed Rosj\u0105\u201d.<\/p>\n
Porozumienie porozumieniem, ale nadal trzeba pracowa\u0107 nad budowaniem wzajemnego zaufania. Niemcy i Polska s\u0105 dobrymi partnerami, a umowa w sprawie obronno\u015bci umacnia i formalizuje istniej\u0105c\u0105 ju\u017c wsp\u00f3\u0142prac\u0119. Jak wskazuj\u0105 jednak nastroje panuj\u0105ce w Polsce oraz b\u0142\u0119dy pope\u0142nione w przesz\u0142o\u015bci przez niemieck\u0105 polityk\u0119, nie jest to rzecz oczywista.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Od dawna kr\u0105\u017cy\u0142y pog\u0142oski, \u017ce Berlin i Warszawa co\u015b przygotowuj\u0105. Ju\u017c na pocz\u0105tku roku dyplomaci w poufnych rozmowach sugerowali mo\u017cliwo\u015b\u0107 zawarcia porozumienia obronnego mi\u0119dzy Niemcami a Polsk\u0105 \u2013 najp\u00f3\u017aniej po wypowiedziach kanclerza Friedricha Merza podczas polsko-niemieckich konsultacji rz\u0105dowych w grudniu ubieg\u0142ego roku w Warszawie. Ministrowie obrony obu kraj\u00f3w zostali poproszeni o \u201eopracowanie\u201d czego\u015b \u2013 powiedzia\u0142 […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":1424,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[62],"tags":[205,119,120,95,118,97],"themen":[],"ppma_author":[117],"class_list":["post-1425","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-polityka","tag-nachbarschaftsvertrag","tag-nato","tag-obronnosc","tag-traktat-dobrosasiedzki","tag-umowa-obronna","tag-usa"],"acf":[],"yoast_head":"\n