{"id":2164,"date":"2026-07-03T11:07:15","date_gmt":"2026-07-03T09:07:15","guid":{"rendered":"https:\/\/dialogonline.net\/?p=2164"},"modified":"2026-07-08T11:54:02","modified_gmt":"2026-07-08T09:54:02","slug":"zmierzch-imperium-250-lecie-stanow-zjednoczonych","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/07\/03\/zmierzch-imperium-250-lecie-stanow-zjednoczonych\/","title":{"rendered":"Zmierzch imperium? 250-lecie Stan\u00f3w Zjednoczonych"},"content":{"rendered":"

W tegorocznym badaniu Global Pulse, przeprowadzonym w 84 krajach \u015bwiata, respondent\u00f3w pytano mi\u0119dzy innymi o to, kt\u00f3ry kraj uwa\u017caj\u0105 za najwi\u0119ksze zagro\u017cenie dla \u015bwiata. Na Chiny wskazali uczestnicy ankiety w zaledwie jednym kraju \u2013 w Japonii. Rosja zdominowa\u0142a odpowiedzi w cz\u0119\u015bci pa\u0144stw europejskich, g\u0142\u00f3wnie we wschodniej i \u015brodkowej cz\u0119\u015bci kontynentu. Ale a\u017c w 65 krajach za naczelne zagro\u017cenie dla \u015bwiata uznano Stany Zjednoczone. I nie jest to wielkim zaskoczeniem: r\u00f3wnie\u017c w kwietniowym badaniu Gallupa Pekin przeskoczy\u0142 Waszyngton w globalnym rankingu zaufania. <\/span><\/p>\n

Oba te badania bardzo wiele m\u00f3wi\u0105 nie tylko o tym, jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u015bwiata postrzega dzi\u015b Ameryk\u0119, ale przede wszystkim o tym, jak d\u0142ug\u0105 drog\u0119 przeszed\u0142 kraj, kt\u00f3ry z aspiracji do wyrastania ponad wszystkie inne pa\u0144stwa \u2013 tak pod wzgl\u0119dem materialnym, jak i moralnym \u2013 uczyni\u0142 swoje credo. Dzi\u015b, kiedy traci dotychczasow\u0105 pozycj\u0119 niekwestionowanego \u015bwiatowego hegemona, w agresywny spos\u00f3b pr\u00f3buje redefiniowa\u0107 swoj\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107, a skutki tych zmaga\u0144 odczuwa ca\u0142y \u015bwiat. <\/span><\/p>\n

Eksperyment niedoko\u0144czony<\/span><\/b><\/h2>\n

W 1776 roku trzyna\u015bcie kolonii \u2013 bardzo r\u00f3\u017cnych od siebie, dodajmy \u2013 zbuntowa\u0142o si\u0119 przeciwko w\u0142adzy brytyjskiej i po\u0142\u0105czy\u0142o si\u0119 w jedno pa\u0144stwo. Nieco ponad dekad\u0119 p\u00f3\u017aniej najwybitniejsi przedstawiciele m\u0142odego narodu opracowali konstytucj\u0119, kt\u00f3ra sta\u0142a si\u0119 modelowym dokumentem rz\u0105d\u00f3w republika\u0144skich. Ameryka\u0144ski eksperyment w istocie by\u0142 wyj\u0105tkow\u0105 pr\u00f3b\u0105 zerwania z porz\u0105dkiem starego, europejskiego \u015bwiata i zainaugurowania modelu, w kt\u00f3rym w\u0142adza b\u0119dzie pochodzi\u0107 od obywateli, a nie od Boga lub monarchy.\u00a0<\/span><\/p>\n

\"Konstytucja
Konstytucja Stan\u00f3w Zjednoczonych \u00a9 IStock\/giftlegacy<\/figcaption><\/figure>\n

Od samego pocz\u0105tku Stany Zjednoczone by\u0142y obci\u0105\u017cone powa\u017cnymi \u201ewadami konstrukcyjnymi\u201d \u2013 nie wszyscy mieszka\u0144cy mogli by\u0107 uwa\u017cani za obywateli, nieuznawane na P\u00f3\u0142nocy niewolnictwo przez d\u0142ugi czas pozostawa\u0142o czym\u015b normalnym na Po\u0142udniu, a pa\u0144stwo gwa\u0142townie rozrasta\u0142o si\u0119 ku Pacyfikowi, dokonuj\u0105c po drodze krwawych podboj\u00f3w. Wyj\u015bciowa filozofia ojc\u00f3w za\u0142o\u017cycieli pozostawa\u0142a jednak niezmienna: USA by\u0142y swego rodzaju eksperymentem niedoko\u0144czonym, wymagaj\u0105cym nieustannego dopracowywania i piel\u0119gnacji. Nie by\u0142y tworem idealnym i nale\u017ca\u0142o dba\u0107 \u2013 co podkre\u015bla\u0142 mi\u0119dzy innymi Benjamin Franklin \u2013 by m\u0142oda republika pewnego dnia nie przerodzi\u0142a si\u0119 w tyrani\u0119. Co jednak najistotniejsze: sami Amerykanie s\u0105dzili, \u017ce ich aspiracje s\u0105 wy\u017cszego rodzaju ni\u017c aspiracje pa\u0144stw europejskich, w kt\u00f3rych w\u0142adza utrzymywa\u0142a si\u0119 g\u0142\u00f3wnie moc\u0105 tradycji i zakumulowanej si\u0142y, a nie przyzwolenia spo\u0142ecznego.\u00a0<\/span><\/p>\n

Jaka Ameryka? <\/span><\/b><\/h2>\n

Jeszcze w latach 70. XIX wieku s\u0142ynny poeta Walt Whitman narzeka\u0142, \u017ce o ile ameryka\u0144skie instytucje polityczne zyska\u0142y pewn\u0105 trwa\u0142o\u015b\u0107 i stateczno\u015b\u0107, o tyle rozw\u00f3j ameryka\u0144skiej kultury i cn\u00f3t obywatelskich pozostawia\u0142 wiele do \u017cyczenia. Whitman obawia\u0142 si\u0119, \u017ce je\u015bli si\u0119 to nie zmieni, to ameryka\u0144ska demokracja b\u0119dzie stawa\u0142a si\u0119 coraz s\u0142absza i bardziej podatna na r\u00f3\u017cnego rodzaju kryzysy. S\u0105dzi\u0142, \u017ce rozw\u00f3j materialny, pozbawiony rozwoju duchowego i kulturalnego, mo\u017ce doprowadzi\u0107 pa\u0144stwo na sam szczyt globalnej hierarchii, ale nieustannie zagro\u017cone b\u0119d\u0105 jego podstawy ustrojowe. <\/span><\/p>\n

Kolejne dekady zdawa\u0142y si\u0119 nie potwierdza\u0107 jego pesymistycznych ocen. Stany Zjednoczone ros\u0142y w si\u0142\u0119 pod niemal ka\u017cdym wzgl\u0119dem, ich instytucje polityczne okazywa\u0142y si\u0119 odporne na kolejne kryzysy i wojny, dzia\u0142a\u0142y checks and balances <\/i><\/span>\u2013 system, w kt\u00f3rym poszczeg\u00f3lne w\u0142adze pa\u0144stwa dzia\u0142a\u0142y wzgl\u0119dem siebie jak bezpieczniki. Z czasem wytworzy\u0142o si\u0119 r\u00f3wnie\u017c to, na czym Whitmanowi zale\u017ca\u0142o najbardziej: swoi\u015bcie ameryka\u0144ska kultura \u2013 sztuka, literatura czy filozofia \u2013 wyrastaj\u0105ca z typowo ameryka\u0144skich do\u015bwiadcze\u0144. <\/span><\/p>\n

Z biegiem lat \u2013 mniej wi\u0119cej od drugiej po\u0142owy XX wieku, a\u017c po czasy nam wsp\u00f3\u0142czesne \u2013 funkcjonowanie instytucji politycznych coraz mocniej odrywa\u0142o si\u0119 jednak od do\u015bwiadczenia zwyk\u0142ych obywateli. Troska o dobro wsp\u00f3lne znaczy\u0142a coraz mniej w obliczu star\u0107 partyjnych, a jednym z najwi\u0119kszych problem\u00f3w Ameryki sta\u0142a si\u0119 oligarchizacja \u017cycia publicznego. Co najbardziej znacz\u0105ce, wszystkie te procesy dokonywa\u0142y si\u0119 nie w izolacji od \u015bwiata, lecz w obliczu coraz wi\u0119kszego globalnego zaanga\u017cowania Stan\u00f3w Zjednoczonych. I to w\u0142a\u015bnie mi\u0119dzy innymi w tej hiperaktywno\u015bci na arenie mi\u0119dzynarodowej nale\u017cy szuka\u0107 \u017ar\u00f3de\u0142 nacjonalistycznego zwrotu Ameryki, kt\u00f3rego \u015bwiadkami jeste\u015bmy obecnie. <\/span><\/p>\n

Ameryka wychodzi do \u015bwiata <\/span><\/b><\/h2>\n

Stany Zjednoczone sta\u0142y si\u0119 najpot\u0119\u017cniejszym pa\u0144stwem \u015bwiata ju\u017c na prze\u0142omie XIX i XX wieku. Nie jest jednak prawd\u0105, \u017ce rozw\u00f3j ich demokracji i pot\u0119gi gospodarczej odbywa\u0142 si\u0119 w izolacji od reszty globu. <\/span><\/p>\n

Pierwsze wojny, kt\u00f3re Amerykanie toczyli poza w\u0142asn\u0105 p\u00f3\u0142kul\u0105 \u2013 wojny przeciwko muzu\u0142ma\u0144skim pa\u0144stwom berberyjskim \u2013 mia\u0142y miejsce ju\u017c na samym pocz\u0105tku XIX wieku. Nast\u0119pnie si\u0119gali po coraz wi\u0119ksze po\u0142acie ziemi na w\u0142asnym kontynencie, og\u0142aszaj\u0105c si\u0119 patronami ca\u0142ej swojej p\u00f3\u0142kuli (doktryna Monroego i jej liczne uzupe\u0142nienia). Kiedy u progu XX wieku pozbawiali Hiszpani\u0119 jej ostatnich kolonii na zachodniej p\u00f3\u0142kuli, byli ju\u017c pa\u0144stwem \u015bwiadomym swojej pot\u0119gi, ale nadal na tyle zachowawczym, \u017ce nie chcieli nadmiernie anga\u017cowa\u0107 si\u0119 w sprawy europejskie. Dopiero w wyniku hekatomby I wojny \u015bwiatowej wzi\u0119li na siebie \u2013 wesp\u00f3\u0142 ze s\u0142abn\u0105cymi Brytyjczykami \u2013 wi\u0119ksz\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 za mi\u0119dzynarodowy system finansowy. Natomiast po II wojnie \u015bwiatowej Amerykanie zaprojektowali ju\u017c nie tylko nowy globalny system finansowy, ale tak\u017ce polityczny. A gdy upad\u0142 Zwi\u0105zek Radziecki, wytworzy\u0142a si\u0119 sytuacja bezprecedensowa: Stany Zjednoczone pozosta\u0142y jedynym wielkim mocarstwem i mog\u0142y podyktowa\u0107 reszcie \u015bwiata nowe zasady gry.\u00a0<\/span><\/p>\n

\"Dym
Eksplozja w Teheranie, 13.3.2026; Amerykanie nie chc\u0105 wiecznych wojen, jak w Afganistanie i w Iraku. \u00a9 IMAGO \/ Anadolu Agency<\/figcaption><\/figure>\n

Cho\u0107 w pocz\u0105tkach swojej pa\u0144stwowo\u015bci Ameryka od\u017cegnywa\u0142a si\u0119 od \u201eformy imperialnej\u201d europejskich mocarstw, z czasem sama sta\u0142a si\u0119 nieformalnym imperium \u2013 z wyra\u017anie zarysowanym centrum imperialnym w Waszyngtonie oraz obszarami peryferyjnymi w Europie i w Azji, kt\u00f3re pozostawa\u0142y uzale\u017cnione od niej w kwestiach gospodarczych, a przede wszystkim militarnych. Do ko\u0144ca zimnej wojny Amerykanie prowadzili na og\u00f3\u0142 do\u015b\u0107 zachowawcz\u0105 polityk\u0119 zagraniczn\u0105 (do wyj\u0105tk\u00f3w mo\u017cemy zaliczy\u0107 wojn\u0119 w Wietnamie), kt\u00f3rej g\u0142\u00f3wnym celem by\u0142o oscylowanie pomi\u0119dzy powstrzymywaniem ZSRR a utrzymywaniem r\u00f3wnowagi strategicznej w relacjach z Moskw\u0105. Sytuacja zmieni\u0142a si\u0119 jednak po upadku najwi\u0119kszego rywala. <\/span><\/p>\n

Od pocz\u0105tku lat 90. USA systematycznie rozszerza\u0142y swoj\u0105 globaln\u0105 stref\u0119 wp\u0142yw\u00f3w: promowa\u0142y globalizacj\u0119, liberalizacj\u0119 handlu i system liberalnej demokracji. Wiele pa\u0144stw, takich jak Polska, korzysta\u0142o z tej zmiany, ale nie wsz\u0119dzie przyjmowano j\u0105 r\u00f3wnie entuzjastycznie. Tym bardziej \u017ce kolejne administracje prezydenckie nie potrafi\u0142y oprze\u0107 si\u0119 pokusie u\u017cycia si\u0142y w celu realizcji swoich cel\u00f3w. Sko\u0144czy\u0142o si\u0119 to \u201ewiecznymi wojnami\u201d w Afganistanie i w Iraku, kt\u00f3rych Amerykanie nie potrafili wygra\u0107 i kt\u00f3re przyczyni\u0142y si\u0119 do powa\u017cnych p\u0119kni\u0119\u0107 w ameryka\u0144skim spo\u0142ecze\u0144stwie. <\/span><\/p>\n

Ma\u0142o tego. Kl\u0119ski zagranicznych wypraw, kt\u00f3re mia\u0142y przynie\u015b\u0107 demokracj\u0119 i pok\u00f3j w odleg\u0142ych krajach, zbieg\u0142y si\u0119 w czasie z wielkim kryzysem finansowym. Wydarzenia te wytworzy\u0142y dogodne warunki dla ruch\u00f3w oraz os\u00f3b, kt\u00f3re coraz ch\u0119tniej kwestionowa\u0142y zasadno\u015b\u0107 liberalnej demokracji jako najlepszego ustroju dla Ameryki oraz liberalnego internacjonalizmu jako najlepszego sposobu za\u0142atwiania spraw na arenie mi\u0119dzynarodowej. W oczach du\u017cej cz\u0119\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa polityka oparta na przekonaniach liberalnych po prostu zawiod\u0142a. Postawy te znalaz\u0142y uj\u015bcie przy urnach wyborczych w 2016 roku, kiedy prezydentem po raz pierwszy zosta\u0142 Donald Trump. Trump zwyci\u0119\u017cy\u0142 dlatego, \u017ce przekona\u0142 wyborc\u00f3w, i\u017c b\u0142\u0119dem by\u0142y nie tylko same wyprawy na Bliski Wsch\u00f3d, ale przede wszystkim liberalne zasady, na kt\u00f3rych wcze\u015bniejsze administracje opiera\u0142y swoj\u0105 polityk\u0119. <\/span><\/p>\n

250-letni eksperyment <\/span><\/b><\/h2>\n

Dzi\u015b, kiedy Amerykanie \u015bwi\u0119tuj\u0105 250-lecie istnienia swojego pa\u0144stwa, maj\u0105 by\u0107 mo\u017ce najmniej powod\u00f3w do zadowolenia w ca\u0142ej swojej historii. I nie chodzi tu jedynie o polityk\u0119, kt\u00f3r\u0105 prowadzi Donald Trump. Trump jest bowiem odpowiedzi\u0105 \u2013 czasem lepsz\u0105, ale przewa\u017cnie gorsz\u0105 \u2013 na sytuacj\u0119, w kt\u00f3rej znalaz\u0142y si\u0119 Stany Zjednoczone. Jest barometrem swoich czas\u00f3w. Amerykanie dwa razy wybierali go na urz\u0105d prezydenta, poniewa\u017c s\u0105dz\u0105, \u017ce trafne s\u0105 diagnozy, kt\u00f3re stawia na temat kondycji spo\u0142ecze\u0144stwa oraz pozycji Ameryki na \u015bwiecie.\u00a0<\/span><\/p>\n

\"Demonstracja
Protesty \u201eNo Kings\u201d w Waszyngtonie, 28.3.2026; jednym z najwi\u0119kszych problem\u00f3w Ameryki sta\u0142a si\u0119 oligarchizacja \u017cycia publicznego. \u00a9 IMAGO \/ ABACAPRESS<\/figcaption><\/figure>\n

Niezale\u017cnie od tego, do jakiego stopnia jest to prawd\u0105, jedna rzecz wydaje si\u0119 oczywista: Stany Zjednoczone ju\u017c od dawna nie s\u0105 na fali wznosz\u0105cej. Ich gospodarka i wojsko nadal s\u0105 najpot\u0119\u017cniejsze na \u015bwiecie, lecz zarazem staj\u0105 si\u0119 coraz bardziej anachroniczne. Lata nieudanego demokratycznego prozelityzmu na ca\u0142ym \u015bwiecie drastycznie os\u0142abi\u0142y ich pozycj\u0119 jako \u201emiasta na wzg\u00f3rzu\u201d (the shining city on a hill<\/i>), z kt\u00f3rego emanuj\u0105 idee warte na\u015bladowania. Przede wszystkim jednak sami Amerykanie nie s\u0105 ju\u017c dzi\u015b przekonani, \u017ce ich kraj znajduje si\u0119 w fazie rozkwitu i \u017ce w przewidywalnej przysz\u0142o\u015bci pozostanie \u015bwiatowym numerem jeden. <\/span><\/p>\n

Nie zmienia to faktu, \u017ce po 250 latach Ameryka pozostaje tym, czym by\u0142a od pocz\u0105tku: eksperymentem niedoko\u0144czonym, projektem ca\u0142y czas w budowie, kt\u00f3ry miewa lepsze i gorsze okresy. W ostatnich dekadach mierzy si\u0119 on jednak z tak wieloma turbulencjami, \u017ce ca\u0142e przedsi\u0119wzi\u0119cie \u2013 jak przestrzega\u0142 wspomniany wcze\u015bniej Benjamin Franklin \u2013 wcale nie musi zako\u0144czy\u0107 si\u0119 sukcesem.\u00a0<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W tegorocznym badaniu Global Pulse, przeprowadzonym w 84 krajach \u015bwiata, respondent\u00f3w pytano mi\u0119dzy innymi o to, kt\u00f3ry kraj uwa\u017caj\u0105 za najwi\u0119ksze zagro\u017cenie dla \u015bwiata. Na Chiny wskazali uczestnicy ankiety w zaledwie jednym kraju \u2013 w Japonii. Rosja zdominowa\u0142a odpowiedzi w cz\u0119\u015bci pa\u0144stw europejskich, g\u0142\u00f3wnie we wschodniej i \u015brodkowej cz\u0119\u015bci kontynentu. Ale a\u017c w 65 krajach […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":2163,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[62,346],"tags":[262,261,260,97],"themen":[],"ppma_author":[242],"class_list":["post-2164","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-polityka","category-zehnter-beitrag","tag-imperium","tag-konstytucja","tag-trump","tag-usa"],"acf":[],"yoast_head":"\nZmierzch imperium? 250-lecie Stan\u00f3w Zjednoczonych | DIALOG online \u25ba Deutsch-Polnisches Magazin<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/07\/03\/zmierzch-imperium-250-lecie-stanow-zjednoczonych\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Zmierzch imperium? 250-lecie Stan\u00f3w Zjednoczonych | DIALOG online \u25ba Deutsch-Polnisches Magazin\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"W tegorocznym badaniu Global Pulse, przeprowadzonym w 84 krajach \u015bwiata, respondent\u00f3w pytano mi\u0119dzy innymi o to, kt\u00f3ry kraj uwa\u017caj\u0105 za najwi\u0119ksze zagro\u017cenie dla \u015bwiata. Na Chiny wskazali uczestnicy ankiety w zaledwie jednym kraju \u2013 w Japonii. Rosja zdominowa\u0142a odpowiedzi w cz\u0119\u015bci pa\u0144stw europejskich, g\u0142\u00f3wnie we wschodniej i \u015brodkowej cz\u0119\u015bci kontynentu. Ale a\u017c w 65 krajach […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/07\/03\/zmierzch-imperium-250-lecie-stanow-zjednoczonych\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"DIALOG online \u25ba Deutsch-Polnisches Magazin\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/people\/Dialog-Deutsch-Polnisches-Magazin\/100067489932059\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-07-03T09:07:15+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-07-08T09:54:02+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/imago0856041586h.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2560\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1706\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"\u0141ukasz Gadza\u0142a\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Wojciech Szyma\u0144ski\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"9 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/pl\\\/2026\\\/07\\\/03\\\/zmierzch-imperium-250-lecie-stanow-zjednoczonych\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/pl\\\/2026\\\/07\\\/03\\\/zmierzch-imperium-250-lecie-stanow-zjednoczonych\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Wojciech Szyma\u0144ski\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/8dbdb3c397ee81c79f2fb6d10911a5ad\"},\"headline\":\"Zmierzch imperium? 250-lecie Stan\u00f3w Zjednoczonych\",\"datePublished\":\"2026-07-03T09:07:15+00:00\",\"dateModified\":\"2026-07-08T09:54:02+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/pl\\\/2026\\\/07\\\/03\\\/zmierzch-imperium-250-lecie-stanow-zjednoczonych\\\/\"},\"wordCount\":1615,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/pl\\\/2026\\\/07\\\/03\\\/zmierzch-imperium-250-lecie-stanow-zjednoczonych\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/07\\\/imago0856041586h.jpg\",\"keywords\":[\"Imperium\",\"Konstytucja\",\"Trump\",\"USA\"],\"articleSection\":[\"Polityka\",\"Zehnter Beitrag\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/pl\\\/2026\\\/07\\\/03\\\/zmierzch-imperium-250-lecie-stanow-zjednoczonych\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/pl\\\/2026\\\/07\\\/03\\\/zmierzch-imperium-250-lecie-stanow-zjednoczonych\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/pl\\\/2026\\\/07\\\/03\\\/zmierzch-imperium-250-lecie-stanow-zjednoczonych\\\/\",\"name\":\"Zmierzch imperium? 250-lecie Stan\u00f3w Zjednoczonych | DIALOG online \u25ba Deutsch-Polnisches Magazin\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/pl\\\/2026\\\/07\\\/03\\\/zmierzch-imperium-250-lecie-stanow-zjednoczonych\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/pl\\\/2026\\\/07\\\/03\\\/zmierzch-imperium-250-lecie-stanow-zjednoczonych\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/07\\\/imago0856041586h.jpg\",\"datePublished\":\"2026-07-03T09:07:15+00:00\",\"dateModified\":\"2026-07-08T09:54:02+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/pl\\\/2026\\\/07\\\/03\\\/zmierzch-imperium-250-lecie-stanow-zjednoczonych\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/pl\\\/2026\\\/07\\\/03\\\/zmierzch-imperium-250-lecie-stanow-zjednoczonych\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/pl\\\/2026\\\/07\\\/03\\\/zmierzch-imperium-250-lecie-stanow-zjednoczonych\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/07\\\/imago0856041586h.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/07\\\/imago0856041586h.jpg\",\"width\":2560,\"height\":1706,\"caption\":\"Reflecting Pool\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/pl\\\/2026\\\/07\\\/03\\\/zmierzch-imperium-250-lecie-stanow-zjednoczonych\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Start\",\"item\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Zmierzch imperium? 250-lecie Stan\u00f3w Zjednoczonych\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/\",\"name\":\"Dialogonline.net\",\"description\":\"DIALOG online ist eine kostenlose Plattform f\u00fcr deutsch-polnischen Austausch, Politik & Kultur. Die digitale Fortsetzung des Magazins DIALOG.\u00a0\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Polen & Deutschland Magazin\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/#organization\",\"name\":\"Dialogonline.net\",\"alternateName\":\"Polen & Deutschland Magazin\",\"url\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/DialogOnlineLogo2026-RGB.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/DialogOnlineLogo2026-RGB.png\",\"width\":2480,\"height\":827,\"caption\":\"Dialogonline.net\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/people\\\/Dialog-Deutsch-Polnisches-Magazin\\\/100067489932059\\\/\",\"https:\\\/\\\/www.instagram.com\\\/dialog.online.de.pl?igsh=MTIxbm9pdzk2Nml1dw==&utm_source=qr\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/8dbdb3c397ee81c79f2fb6d10911a5ad\",\"name\":\"Wojciech Szyma\u0144ski\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/1ea3d195153a16a2c9652704f08c4386ff4a09769308e7b282d7195401a32757?s=96&d=mm&r=g05fb4a6885d914334f4763830807aacd\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/1ea3d195153a16a2c9652704f08c4386ff4a09769308e7b282d7195401a32757?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/1ea3d195153a16a2c9652704f08c4386ff4a09769308e7b282d7195401a32757?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Wojciech Szyma\u0144ski\"},\"description\":\"Journalist mit Schwerpunkt auf deutsch-polnischen Themen. Ehemaliger Redakteur und Berlin-Korrespondent der polnischen Redaktion der Deutschen Welle sowie Deutschland-Korrespondent des Polnischen Rundfunks. Seit Mai 2026 Chefredakteur von DIALOG online.\",\"url\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/pl\\\/author\\\/w-szymanski\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Zmierzch imperium? 250-lecie Stan\u00f3w Zjednoczonych | DIALOG online \u25ba Deutsch-Polnisches Magazin","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/07\/03\/zmierzch-imperium-250-lecie-stanow-zjednoczonych\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Zmierzch imperium? 250-lecie Stan\u00f3w Zjednoczonych | DIALOG online \u25ba Deutsch-Polnisches Magazin","og_description":"W tegorocznym badaniu Global Pulse, przeprowadzonym w 84 krajach \u015bwiata, respondent\u00f3w pytano mi\u0119dzy innymi o to, kt\u00f3ry kraj uwa\u017caj\u0105 za najwi\u0119ksze zagro\u017cenie dla \u015bwiata. Na Chiny wskazali uczestnicy ankiety w zaledwie jednym kraju \u2013 w Japonii. Rosja zdominowa\u0142a odpowiedzi w cz\u0119\u015bci pa\u0144stw europejskich, g\u0142\u00f3wnie we wschodniej i \u015brodkowej cz\u0119\u015bci kontynentu. Ale a\u017c w 65 krajach […]","og_url":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/07\/03\/zmierzch-imperium-250-lecie-stanow-zjednoczonych\/","og_site_name":"DIALOG online \u25ba Deutsch-Polnisches Magazin","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/people\/Dialog-Deutsch-Polnisches-Magazin\/100067489932059\/","article_published_time":"2026-07-03T09:07:15+00:00","article_modified_time":"2026-07-08T09:54:02+00:00","og_image":[{"width":2560,"height":1706,"url":"https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/imago0856041586h.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"\u0141ukasz Gadza\u0142a","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Wojciech Szyma\u0144ski","Szacowany czas czytania":"9 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/07\/03\/zmierzch-imperium-250-lecie-stanow-zjednoczonych\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/07\/03\/zmierzch-imperium-250-lecie-stanow-zjednoczonych\/"},"author":{"name":"Wojciech Szyma\u0144ski","@id":"https:\/\/dialogonline.net\/#\/schema\/person\/8dbdb3c397ee81c79f2fb6d10911a5ad"},"headline":"Zmierzch imperium? 250-lecie Stan\u00f3w Zjednoczonych","datePublished":"2026-07-03T09:07:15+00:00","dateModified":"2026-07-08T09:54:02+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/07\/03\/zmierzch-imperium-250-lecie-stanow-zjednoczonych\/"},"wordCount":1615,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/dialogonline.net\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/07\/03\/zmierzch-imperium-250-lecie-stanow-zjednoczonych\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/imago0856041586h.jpg","keywords":["Imperium","Konstytucja","Trump","USA"],"articleSection":["Polityka","Zehnter Beitrag"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/07\/03\/zmierzch-imperium-250-lecie-stanow-zjednoczonych\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/07\/03\/zmierzch-imperium-250-lecie-stanow-zjednoczonych\/","url":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/07\/03\/zmierzch-imperium-250-lecie-stanow-zjednoczonych\/","name":"Zmierzch imperium? 250-lecie Stan\u00f3w Zjednoczonych | DIALOG online \u25ba Deutsch-Polnisches Magazin","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dialogonline.net\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/07\/03\/zmierzch-imperium-250-lecie-stanow-zjednoczonych\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/07\/03\/zmierzch-imperium-250-lecie-stanow-zjednoczonych\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/imago0856041586h.jpg","datePublished":"2026-07-03T09:07:15+00:00","dateModified":"2026-07-08T09:54:02+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/07\/03\/zmierzch-imperium-250-lecie-stanow-zjednoczonych\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/07\/03\/zmierzch-imperium-250-lecie-stanow-zjednoczonych\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/07\/03\/zmierzch-imperium-250-lecie-stanow-zjednoczonych\/#primaryimage","url":"https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/imago0856041586h.jpg","contentUrl":"https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/imago0856041586h.jpg","width":2560,"height":1706,"caption":"Reflecting Pool"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/07\/03\/zmierzch-imperium-250-lecie-stanow-zjednoczonych\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Start","item":"https:\/\/dialogonline.net\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Zmierzch imperium? 250-lecie Stan\u00f3w Zjednoczonych"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/dialogonline.net\/#website","url":"https:\/\/dialogonline.net\/","name":"Dialogonline.net","description":"DIALOG online ist eine kostenlose Plattform f\u00fcr deutsch-polnischen Austausch, Politik & Kultur. Die digitale Fortsetzung des Magazins DIALOG.\u00a0","publisher":{"@id":"https:\/\/dialogonline.net\/#organization"},"alternateName":"Polen & Deutschland Magazin","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/dialogonline.net\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/dialogonline.net\/#organization","name":"Dialogonline.net","alternateName":"Polen & Deutschland Magazin","url":"https:\/\/dialogonline.net\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/dialogonline.net\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/DialogOnlineLogo2026-RGB.png","contentUrl":"https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/DialogOnlineLogo2026-RGB.png","width":2480,"height":827,"caption":"Dialogonline.net"},"image":{"@id":"https:\/\/dialogonline.net\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/people\/Dialog-Deutsch-Polnisches-Magazin\/100067489932059\/","https:\/\/www.instagram.com\/dialog.online.de.pl?igsh=MTIxbm9pdzk2Nml1dw==&utm_source=qr"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/dialogonline.net\/#\/schema\/person\/8dbdb3c397ee81c79f2fb6d10911a5ad","name":"Wojciech Szyma\u0144ski","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1ea3d195153a16a2c9652704f08c4386ff4a09769308e7b282d7195401a32757?s=96&d=mm&r=g05fb4a6885d914334f4763830807aacd","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1ea3d195153a16a2c9652704f08c4386ff4a09769308e7b282d7195401a32757?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1ea3d195153a16a2c9652704f08c4386ff4a09769308e7b282d7195401a32757?s=96&d=mm&r=g","caption":"Wojciech Szyma\u0144ski"},"description":"Journalist mit Schwerpunkt auf deutsch-polnischen Themen. Ehemaliger Redakteur und Berlin-Korrespondent der polnischen Redaktion der Deutschen Welle sowie Deutschland-Korrespondent des Polnischen Rundfunks. Seit Mai 2026 Chefredakteur von DIALOG online.","url":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/author\/w-szymanski\/"}]}},"authors":[{"term_id":242,"user_id":0,"is_guest":1,"slug":"lukasz-gadzala","display_name":"\u0141ukasz Gadza\u0142a","avatar_url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/?s=96&d=mm&r=g","author_category":"","first_name":"","last_name":"","user_url":"","job_title":"","description":"Redaktor i dziennikarz serwisu Onet.pl, zajmuje si\u0119 polityk\u0105 ameryka\u0144sk\u0105 i mi\u0119dzynarodow\u0105. W 2025 r. wyda\u0142 ksi\u0105\u017ck\u0119 \u201eZagubiony hegemon. Zmarnowana szansa Ameryki i rewolucja Trumpa\u201d."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2164","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2164"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2164\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2172,"href":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2164\/revisions\/2172"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2163"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2164"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2164"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2164"},{"taxonomy":"themen","embeddable":true,"href":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/themen?post=2164"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=2164"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}