{"id":2195,"date":"2026-07-07T10:17:34","date_gmt":"2026-07-07T08:17:34","guid":{"rendered":"https:\/\/dialogonline.net\/?p=2195"},"modified":"2026-07-09T11:33:12","modified_gmt":"2026-07-09T09:33:12","slug":"nigdy-obojetni-sklodowska-curie-i-einstein","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/07\/07\/nigdy-obojetni-sklodowska-curie-i-einstein\/","title":{"rendered":"Nigdy oboj\u0119tni: Sk\u0142odowska-Curie i Einstein"},"content":{"rendered":"

Na szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 zas\u0142uguje przy tym pierwszy list Einsteina do swojej korespondencyjnej partnerki. Dotar\u0142 do Marii w jednym z najtrudniejszych moment\u00f3w jej \u017cycia. Paryska prasa rozp\u0119ta\u0142a w\u0142a\u015bnie bezprecedensow\u0105 nagonk\u0119 po ujawnieniu jej romansu z Paulem Langevinem. Einstein by\u0142 tym oburzony i lakonicznie jej poradzi\u0142, by nie przejmowa\u0142a si\u0119 opini\u0105 innych. To by\u0142o bardzo w jego stylu. Przez ca\u0142e \u017cycie pozostawa\u0142 nonkonformist\u0105 \u2013 zar\u00f3wno w nauce, jak i wobec religii, polityki czy codziennych konwenans\u00f3w. Chodzi\u0142 z wiecznie rozczochranymi w\u0142osami i nawet na spotkanie z prezydentem USA, Franklinem D. Rooseveltem, poszed\u0142 bez skarpetek. Kiedy z okazji 72 urodzin fotograf poprosi\u0142 go o poz\u0119 najlepiej oddaj\u0105c\u0105 jego charakter, powsta\u0142o s\u0142ynne zdj\u0119cie z wystawionym j\u0119zykiem. Uwielbiam t\u0119 fotografi\u0119. Einstein robi\u0142 to, co uwa\u017ca\u0142 za s\u0142uszne, nie ogl\u0105daj\u0105c si\u0119 na to, co my\u015bli reszta \u015bwiata. My\u015bl\u0119, \u017ce dok\u0142adnie to samo chcia\u0142 zaleci\u0107 Marii w swoim pierwszym li\u015bcie \u2013 \u017ceby po prostu \u201epokaza\u0142a j\u0119zyk\u201d swoim krytykom. Oboje byli jednak zupe\u0142nie r\u00f3\u017cnymi osobowo\u015bciami. W\u0105tpi\u0119, by Sk\u0142odowska zdoby\u0142a si\u0119 na tak bezpo\u015bredni gest. Nie s\u0105dz\u0119 te\u017c, by mia\u0142a w sobie a\u017c tak\u0105 wewn\u0119trzn\u0105 swobod\u0119.<\/p>\n

\"Malowid\u0142o
\u0141\u00f3d\u017a, 05.02.2026. Nowy mural przedstawiaj\u0105cy wizerunek Marii Sk\u0142odowskiej-Curie na elewacji kamienicy.
Malowid\u0142o \u015bwieci si\u0119 w ciemno\u015bci. \u00a9 PAP\/Marian Zubrzycki<\/figcaption><\/figure>\n

Z laboratorium na front\u00a0<\/strong><\/h2>\n

Wybuch I wojny \u015bwiatowej sprawi\u0142, \u017ce zar\u00f3wno Maria Sk\u0142odowska-Curie, jak i Albert Einstein zeszli ze swojego naukowego Olimpu, anga\u017cuj\u0105c si\u0119 w sprawy spo\u0142eczne i polityczne. W przypadku Einsteina proces ten rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 nieco wcze\u015bniej \u2013 kr\u00f3tko po powrocie do Niemiec [w 1913 r. \u2013 przyp. red.], gdzie po raz pierwszy zetkn\u0105\u0142 si\u0119 z antysemityzmem. Zaledwie dwa miesi\u0105ce po wybuchu wojny Maria przekona\u0142a francuski rz\u0105d do utworzenia wojskowych pracowni rentgenowskich. Wraz ze swoj\u0105 siedemnastoletni\u0105 c\u00f3rk\u0105 Ir\u00e8ne je\u017adzi\u0142a niewielkim samochodem ci\u0119\u017carowym niemal na sam\u0105 lini\u0119 frontu. Wyposa\u017cony przez ni\u0105 w aparatur\u0119 rentgenowsk\u0105 pojazd by\u0142 pierwsz\u0105 w historii mobiln\u0105 jednostk\u0105 medyczn\u0105 dzia\u0142aj\u0105c\u0105 poza szpitalem. P\u00f3\u017aniej obj\u0119\u0142a kierownictwo s\u0142u\u017cby rentgenowskiej Francuskiego Czerwonego Krzy\u017ca. Ju\u017c w pierwszym roku wojny nadzorowa\u0142a wyposa\u017cenie dwudziestu ruchomych ambulans\u00f3w radiologicznych oraz instalacj\u0119 oko\u0142o dwustu aparat\u00f3w rentgenowskich w szpitalach polowych. Szacuje si\u0119, \u017ce dzi\u0119ki jej wysi\u0142kom pomoc otrzyma\u0142o ponad milion rannych \u017co\u0142nierzy.<\/p>\n

Sk\u0142odowska-Curie szkoli\u0142a r\u00f3wnie\u017c kobiety, kt\u00f3re wspiera\u0142y t\u0119 dzia\u0142alno\u015b\u0107. Jej biografia pokazuje, \u017ce wojenne zaanga\u017cowanie i troska o innych nie by\u0142y jedynie dodatkiem do pracy akademickiej. Wynika\u0142y z tej samej wewn\u0119trznej pasji, kt\u00f3ra popycha\u0142a j\u0105 do odkry\u0107 naukowych.<\/p>\n

Na pocz\u0105tku wojny 93 wybitnych niemieckich intelektualist\u00f3w podpisa\u0142o \u201eManifest do cywilizowanego \u015bwiata!\u201d. Wielu z nich z\u0142o\u017cy\u0142o podpis, nie czytaj\u0105c wcze\u015bniej jego tre\u015bci. Dokument, znany dzi\u015b jako \u201eManifest 93\u201d, wyra\u017ca\u0142 bezwarunkowe poparcie dla armii niemieckiej, odrzuca\u0142 oskar\u017cenia o brutalno\u015b\u0107 i \u015bwiadome niszczenie d\u00f3br kultury, a sam\u0105 wojn\u0119 przedstawia\u0142 jako konieczne rozwi\u0105zanie problem\u00f3w pa\u0144stwa. Einstein, sprzeciwiaj\u0105c si\u0119 narastaj\u0105cej fali nacjonalizmu, odpowiedzia\u0142 w\u0142asnym manifestem. Wsp\u00f3lnie z dwoma wsp\u00f3\u0142pracownikami opracowa\u0142 tekst zatytu\u0142owany \u201eDo Europejczyk\u00f3w\u201d, w kt\u00f3rym krytykowa\u0142 szowinizm, apeluj\u0105c do uczonych oraz artyst\u00f3w o obron\u0119 wsp\u00f3lnej kultury europejskiej. Maria Sk\u0142odowska-Curie w pe\u0142ni podziela\u0142a jego stanowisko. W li\u015bcie do francuskiego pacyfisty Romaina Rollanda napisa\u0142a wprost, \u017ce ka\u017cdy, kto podpisa\u0142 manifest niemieckich intelektualist\u00f3w, sta\u0142 si\u0119 jej po ludzku obcy.<\/p>\n

Wsp\u00f3lne zaanga\u017cowanie na rzecz pokoju i porozumienia <\/strong><\/h2>\n

Cho\u0107 podczas wojny Einstein i Sk\u0142odowska-Curie nie pisali do siebie, zaraz po jej zako\u0144czeniu ponownie nawi\u0105zali kontakt. Wiosn\u0105 1922 roku oboje zgodzili si\u0119 wej\u015b\u0107 w sk\u0142ad Mi\u0119dzynarodowego Komitetu Wsp\u00f3\u0142pracy Intelektualnej Ligi Narod\u00f3w [powo\u0142anego w celu umacniania pokoju i pokojowego rozwi\u0105zywania konflikt\u00f3w mi\u0119dzynarodowych; poprzednika UNESCO i ONZ \u2013 przyp. red.]. Nied\u0142ugo p\u00f3\u017aniej, w czerwcu, Einstein prze\u017cy\u0142 ogromny wstrz\u0105s. Zamordowano jego bliskiego przyjaciela, ministra spraw zagranicznych Walthera Rathenaua, maj\u0105cego niemiecko-\u017cydowskie pochodzenie. Za zamachem stali skrajni nacjonali\u015bci, kt\u00f3rych Adolf Hitler kilka lat p\u00f3\u017aniej nazwa\u0142 nawet \u201eniemieckimi bohaterami\u201d. Einstein opowiada\u0142 si\u0119 za Republik\u0105 Weimarsk\u0105 i z zadowoleniem przyj\u0105\u0142 upadek cesarstwa. W\u0142a\u015bnie z tego powodu sta\u0142 si\u0119 celem antysemickiej nagonki i politycznych atak\u00f3w. Pojawi\u0142y si\u0119 nawet informacje, \u017ce jego nazwisko znalaz\u0142o si\u0119 na li\u015bcie os\u00f3b przeznaczonych do eliminacji. W tej sytuacji musia\u0142 opu\u015bci\u0107 Niemcy. Postanowi\u0142 r\u00f3wnie\u017c zrezygnowa\u0107 z udzia\u0142u w pracach komisji Ligi Narod\u00f3w.<\/p>\n

Jedyn\u0105 osob\u0105, kt\u00f3rej w\u00f3wczas si\u0119 zwierzy\u0142, by\u0142a Maria Sk\u0142odowska-Curie. Pisa\u0142 do niej: \u201eNie tylko w zwi\u0105zku z tragiczn\u0105 \u015bmierci\u0105 Rathenaua, ale tak\u017ce w odniesieniu do innych sytuacji zda\u0142em sobie spraw\u0119, \u017ce w tych kr\u0119gach [intelektualnych \u2013 przyp. red.], kt\u00f3re musz\u0119 w pewnym sensie reprezentowa\u0107 w Lidze Narod\u00f3w, istnieje bardzo silny antysemityzm […], \u017ce nie nadaj\u0119 si\u0119 do bycia ich przedstawicielem lub mediatorem. My\u015bl\u0119, \u017ce Pani to zrozumie\u201d [list z 4.07.1922 \u2013 przyp. red.].<\/p>\n

Maria pr\u00f3bowa\u0142a go przekona\u0107 do zmiany zdania: \u201eW\u0142a\u015bnie dlatego, \u017ce istniej\u0105 pogl\u0105dy niebezpieczne i szkodliwe, nale\u017cy je zwalcza\u0107 […]. My\u015bl\u0119, \u017ce Pa\u0144ski przyjaciel Rathenau […] sk\u0142oni\u0142by Pana przynajmniej do pr\u00f3by zaanga\u017cowania si\u0119 w pokojow\u0105 mi\u0119dzynarodow\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 intelektualn\u0105. Czy nie m\u00f3g\u0142by Pan jeszcze zmieni\u0107 zdania?\u201d [list z 7.07.1922 \u2013 przyp. red.]. Einstein odpowiedzia\u0142 dopiero kilka dni p\u00f3\u017aniej: \u201e[…] z czysto obiektywnego punktu widzenia \u017byd nie nadaje si\u0119 na \u0142\u0105cznika mi\u0119dzy niemieck\u0105 a mi\u0119dzynarodow\u0105 inteligencj\u0105. […] Nie mog\u0119 pozosta\u0107 w Berlinie, poniewa\u017c s\u0105 podstawy do obaw, \u017ce ultranacjonali\u015bci mog\u0105 pr\u00f3bowa\u0107 pozbawi\u0107 mnie \u017cycia\u201d [list z 11.07.1922 \u2013 przyp. red.]. Dzi\u0119ki wsparciu Marii Sk\u0142odowskiej-Curie oraz innych przyjaci\u00f3\u0142 Einstein ostatecznie wycofa\u0142 swoj\u0105 rezygnacj\u0119 i w czerwcu 1924 ponownie przyst\u0105pi\u0142 do prac komisji. Przez kolejnych siedem lat regularnie uczestniczy\u0142 w jej dorocznych posiedzeniach, blisko wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105c ze Sk\u0142odowsk\u0105-Curie.<\/p>\n

Nigdy oboj\u0119tni <\/strong><\/h2>\n

Czasem ch\u0119tnie puszcza si\u0119 wodze fantazji i zastanawia si\u0119, co by by\u0142o, gdyby… Ja r\u00f3wnie\u017c czasem zadaj\u0119 sobie pytanie, jak potoczy\u0142aby si\u0119 ich relacja i jak Maria Sk\u0142odowska-Curie zareagowa\u0142aby na tragedi\u0119 Hiroszimy i Nagasaki, gdyby dane jej by\u0142o \u017cy\u0107 jeszcze dalszych dwadzie\u015bcia lat. W pierwszych latach zimnej wojny Einstein po\u015bwi\u0119ci\u0142 niemal ca\u0142\u0105 swoj\u0105 energi\u0119 na ostrzeganie \u015bwiata przed zagro\u017ceniami, jakie nios\u0142a ze sob\u0105 bro\u0144 atomowa. W maju 1946 roku stan\u0105\u0142 na czele Emergency Committee of Atomic Scientists \u2013 Komitetu Nadzwyczajnego Naukowc\u00f3w Atomowych. Organizacja ta sta\u0142a si\u0119 rzecznikiem mi\u0119dzynarodowej kontroli nad energi\u0105 j\u0105drow\u0105 i postulowa\u0142a utworzenie instytucji przypominaj\u0105cej ONZ, ale dysponuj\u0105cej znacznie wi\u0119kszymi kompetencjami. Einstein z ogromnym zaanga\u017cowaniem walczy\u0142 o urzeczywistnienie tej wizji. Jako gor\u0105cy zwolennik rz\u0105du \u015bwiatowego i globalnego systemu prawa wielokrotnie podkre\u015bla\u0142, \u017ce sama Rada Bezpiecze\u0144stwa ONZ nie jest w stanie zagwarantowa\u0107 trwa\u0142ego pokoju.<\/p>\n

\"Mural
Albert Einstein na fasadzie budynku w Wilnie, Litwa. \u00a9 IMAGO \/ Jako<\/figcaption><\/figure>\n

Czy Maria Sk\u0142odowska-Curie posun\u0119\u0142aby si\u0119 r\u00f3wnie daleko i opowiedzia\u0142a si\u0119 za ide\u0105 rz\u0105du \u015bwiatowego? Tego oczywi\u015bcie nie da si\u0119 rozstrzygn\u0105\u0107. Jestem jednak przekonany, \u017ce podziela\u0142aby obawy Einsteina i \u2013 podobnie jak on \u2013 nie milcza\u0142aby wobec zagro\u017ce\u0144. Nie mam w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce wspar\u0142aby inicjatyw\u0119 Bertranda Russella i Alberta Einsteina oraz podpisa\u0142aby Manifest Russella-Einsteina z 1955 roku. Jego autorzy pisali w\u00f3wczas: \u201eW dramatycznej sytuacji, w jakiej znalaz\u0142a si\u0119 ludzko\u015b\u0107, uwa\u017camy, \u017ce spo\u0142eczno\u015b\u0107 naukowa powinna zebra\u0107 si\u0119 na konferencji w celu oceny zagro\u017cenia, jakie powsta\u0142o w wyniku rozwoju broni masowego ra\u017cenia\u201d.<\/p>\n

Dokument ko\u0144czy\u0142 si\u0119 poruszaj\u0105cym apelem: ludzko\u015b\u0107 mo\u017ce wybra\u0107 drog\u0119 post\u0119pu i szcz\u0119\u015bcia albo drog\u0119 prowadz\u0105c\u0105 do zag\u0142ady \u2013 tylko dlatego, \u017ce nie potrafi porzuci\u0107 dawnych spor\u00f3w. Jego najwa\u017cniejsze przes\u0142anie brzmia\u0142o: \u201eZachowajmy cz\u0142owiecze\u0144stwo, zapomnijmy o reszcie. Je\u015bli to b\u0119dzie mo\u017cliwe, otworzy si\u0119 droga do nowego Raju \u2013 je\u015bli nie, przed nami tylko widmo \u015bmierci\u201d. Gdyby Maria Sk\u0142odowska-Curie podpisa\u0142a ten dokument, by\u0142aby jedyn\u0105 kobiet\u0105 w gronie jedenastu sygnatariuszy. W\u015br\u00f3d nich znalaz\u0142 si\u0119 tymczasem jej zi\u0119\u0107, Fr\u00e9d\u00e9ric Joliot-Curie, kt\u00f3ry wraz z c\u00f3rk\u0105 Marii, Ir\u00e8ne Joliot-Curie, zosta\u0142 p\u00f3\u017aniej laureatem Nagrody Nobla.<\/p>\n

\"Ein
Hanoch Gutfreund kieruje Archiwum Einsteina na Uniwersytecie Hebrajskim w Jerozolimie. \u00a9 Arkadiusz \u0141uba<\/figcaption><\/figure>\n

Omawiany zbi\u00f3r list\u00f3w ukaza\u0142 si\u0119 po polsku w czasie, gdy odszed\u0142 Marian Turski, wybitny polsko-\u017cydowski intelektualista i jeden z ostatnich ocala\u0142ych z Zag\u0142ady. Kilka lat wcze\u015bniej opublikowa\u0142 ksi\u0105\u017ck\u0119 \u201eXI Nie b\u0105d\u017a oboj\u0119tny\u201d [Wydawnictwo Czarne, 2021 \u2013 przyp. red.]. To w\u0142a\u015bnie te s\u0142owa uwa\u017ca\u0142 za jedenaste przykazanie. Mo\u017cna je te\u017c odczyta\u0107 jako jego intelektualny i moralny testament. Po \u015bmierci Mariana Turskiego wielokrotnie pytano mnie, czy dostrzegam podobie\u0144stwo mi\u0119dzy jego apelem a publiczn\u0105 postaw\u0105 Marii Sk\u0142odowskiej-Curie i Alberta Einsteina. Oczywi\u015bcie, pisz\u0105c swoj\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119, Turski nie mia\u0142 ich na my\u015bli. Chcia\u0142 przede wszystkim zrobi\u0107 wszystko, by nikt nigdy wi\u0119cej nie musia\u0142 prze\u017cy\u0107 tego, czego do\u015bwiadczy\u0142 on i jego rodzina. W\u0142a\u015bnie ta postawa \u2013 nieodwracania wzroku \u2013 wyr\u00f3\u017cnia ludzi o silnym kr\u0119gos\u0142upie moralnym, kt\u00f3rzy nie milcz\u0105 wobec niesprawiedliwo\u015bci i dyskryminacji. Einstein i Sk\u0142odowska-Curie byli w\u0142a\u015bnie takimi lud\u017ami. Nigdy nie pozostawali oboj\u0119tni.<\/p>\n

W swoim nowojorskim przem\u00f3wieniu, wyg\u0142oszonym po \u015bmierci Marii Sk\u0142odowskiej-Curie, Einstein w niezwykle trafny spos\u00f3b odda\u0142 to, kim ona by\u0142a i co by\u0142o dla niej najwa\u017cniejsze: \u201eMia\u0142em szcz\u0119\u015bcie przez dwadzie\u015bcia lat cieszy\u0107 si\u0119 g\u0142\u0119bok\u0105 i prawdziw\u0105 przyja\u017ani\u0105 z pani\u0105 Curie. Z ka\u017cdym dniem podziwia\u0142em j\u0105 coraz bardziej. Jej si\u0142a, dyscyplina i niezachwiane przekonania \u2013 ludzi o takich cechach spotyka si\u0119 niezwykle rzadko. \u017by\u0142a dla innych, a niesprawiedliwo\u015b\u0107 na \u015bwiecie by\u0142a dla niej ci\u0119\u017carem, kt\u00f3ry nosi\u0142a przez ca\u0142e \u017cycie\u201d. O jej najwi\u0119kszym osi\u0105gni\u0119ciu naukowym m\u00f3wi\u0142 natomiast: \u201eJej najwi\u0119kszy sukces \u2013 odkrycie i wyizolowanie pierwiastk\u00f3w promieniotw\u00f3rczych \u2013 nie by\u0142 wy\u0142\u0105cznie owocem naukowej intuicji. W r\u00f3wnym stopniu zawdzi\u0119cza\u0142a go niezwyk\u0142ej wytrwa\u0142o\u015bci. Pracowa\u0142a w warunkach, kt\u00f3re dzi\u015b trudno sobie nawet wyobrazi\u0107\u201d.<\/p>\n

\"Zwei
Korespondencja Marii Sk\u0142odowskiej-Curie i Alberta Einsteina. \u00a9 Arkadiusz \u0141uba<\/figcaption><\/figure>\n

Oddany do r\u0105k czytelnik\u00f3w zbi\u00f3r list\u00f3w jest ho\u0142dem z\u0142o\u017conym Marii Sk\u0142odowskiej-Curie i Albertowi Einsteinowi \u2013 ich warto\u015bciom, wybitnym osi\u0105gni\u0119ciom naukowym oraz niezwyk\u0142ej przyja\u017ani, kt\u00f3ra po\u0142\u0105czy\u0142a dwoje najwybitniejszych umys\u0142\u00f3w XX wieku.<\/p>\n

Z niemieckiego prze\u0142o\u017cy\u0142 Arkadiusz \u0141uba.\u00a0<\/em><\/p>\n

Maria Sk\u0142odowska-Curie, Albert Einstein: Listy (1911-1932). T\u0142um. zesp\u00f3\u0142 pod kier. dr Karoliny Wery\u0144skiej. Fundacja Rozwoju Edukacji dla Przemys\u0142u, Muzeum Marii Sk\u0142odowskiej Curie w Warszawie, Warszawa 2024, 118 s., 130,00 PLN. <\/em><\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Na szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 zas\u0142uguje przy tym pierwszy list Einsteina do swojej korespondencyjnej partnerki. Dotar\u0142 do Marii w jednym z najtrudniejszych moment\u00f3w jej \u017cycia. Paryska prasa rozp\u0119ta\u0142a w\u0142a\u015bnie bezprecedensow\u0105 nagonk\u0119 po ujawnieniu jej romansu z Paulem Langevinem. Einstein by\u0142 tym oburzony i lakonicznie jej poradzi\u0142, by nie przejmowa\u0142a si\u0119 opini\u0105 innych. To by\u0142o bardzo w jego […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":2213,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[68,59],"tags":[270,247,246],"themen":[],"ppma_author":[250],"class_list":["post-2195","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-achter-beitrag","category-kultura","tag-bron-atomowa","tag-einstein","tag-sklodowska-curie"],"acf":[],"yoast_head":"\nNigdy oboj\u0119tni: Sk\u0142odowska-Curie i Einstein | DIALOG online \u25ba Deutsch-Polnisches Magazin<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/07\/07\/nigdy-obojetni-sklodowska-curie-i-einstein\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Nigdy oboj\u0119tni: Sk\u0142odowska-Curie i Einstein | DIALOG online \u25ba Deutsch-Polnisches Magazin\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Na szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 zas\u0142uguje przy tym pierwszy list Einsteina do swojej korespondencyjnej partnerki. Dotar\u0142 do Marii w jednym z najtrudniejszych moment\u00f3w jej \u017cycia. Paryska prasa rozp\u0119ta\u0142a w\u0142a\u015bnie bezprecedensow\u0105 nagonk\u0119 po ujawnieniu jej romansu z Paulem Langevinem. Einstein by\u0142 tym oburzony i lakonicznie jej poradzi\u0142, by nie przejmowa\u0142a si\u0119 opini\u0105 innych. To by\u0142o bardzo w jego […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/07\/07\/nigdy-obojetni-sklodowska-curie-i-einstein\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"DIALOG online \u25ba Deutsch-Polnisches Magazin\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/people\/Dialog-Deutsch-Polnisches-Magazin\/100067489932059\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-07-07T08:17:34+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-07-09T09:33:12+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Neu4-EinsteinSklodowskaSW2-1.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2560\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1439\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Hanoch Gutfreund\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Wojciech Szyma\u0144ski\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"10 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/pl\\\/2026\\\/07\\\/07\\\/nigdy-obojetni-sklodowska-curie-i-einstein\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/pl\\\/2026\\\/07\\\/07\\\/nigdy-obojetni-sklodowska-curie-i-einstein\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Wojciech Szyma\u0144ski\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/8dbdb3c397ee81c79f2fb6d10911a5ad\"},\"headline\":\"Nigdy oboj\u0119tni: Sk\u0142odowska-Curie i Einstein\",\"datePublished\":\"2026-07-07T08:17:34+00:00\",\"dateModified\":\"2026-07-09T09:33:12+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/pl\\\/2026\\\/07\\\/07\\\/nigdy-obojetni-sklodowska-curie-i-einstein\\\/\"},\"wordCount\":1859,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/pl\\\/2026\\\/07\\\/07\\\/nigdy-obojetni-sklodowska-curie-i-einstein\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/07\\\/Neu4-EinsteinSklodowskaSW2-1.jpg\",\"keywords\":[\"bro\u0144 atomowa\",\"Einstein\",\"Sklodowska-Curie\"],\"articleSection\":[\"Achter Beitrag\",\"Kultura\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/pl\\\/2026\\\/07\\\/07\\\/nigdy-obojetni-sklodowska-curie-i-einstein\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/pl\\\/2026\\\/07\\\/07\\\/nigdy-obojetni-sklodowska-curie-i-einstein\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/pl\\\/2026\\\/07\\\/07\\\/nigdy-obojetni-sklodowska-curie-i-einstein\\\/\",\"name\":\"Nigdy oboj\u0119tni: Sk\u0142odowska-Curie i Einstein | DIALOG online \u25ba Deutsch-Polnisches Magazin\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/pl\\\/2026\\\/07\\\/07\\\/nigdy-obojetni-sklodowska-curie-i-einstein\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/pl\\\/2026\\\/07\\\/07\\\/nigdy-obojetni-sklodowska-curie-i-einstein\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/07\\\/Neu4-EinsteinSklodowskaSW2-1.jpg\",\"datePublished\":\"2026-07-07T08:17:34+00:00\",\"dateModified\":\"2026-07-09T09:33:12+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/pl\\\/2026\\\/07\\\/07\\\/nigdy-obojetni-sklodowska-curie-i-einstein\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/pl\\\/2026\\\/07\\\/07\\\/nigdy-obojetni-sklodowska-curie-i-einstein\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/pl\\\/2026\\\/07\\\/07\\\/nigdy-obojetni-sklodowska-curie-i-einstein\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/07\\\/Neu4-EinsteinSklodowskaSW2-1.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/07\\\/Neu4-EinsteinSklodowskaSW2-1.jpg\",\"width\":2560,\"height\":1439,\"caption\":\"Kobieta i m\u0119\u017cczyzna stoj\u0105 nad jeziorem.\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/pl\\\/2026\\\/07\\\/07\\\/nigdy-obojetni-sklodowska-curie-i-einstein\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Start\",\"item\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Nigdy oboj\u0119tni: Sk\u0142odowska-Curie i Einstein\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/\",\"name\":\"Dialogonline.net\",\"description\":\"DIALOG online ist eine kostenlose Plattform f\u00fcr deutsch-polnischen Austausch, Politik & Kultur. Die digitale Fortsetzung des Magazins DIALOG.\u00a0\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Polen & Deutschland Magazin\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/#organization\",\"name\":\"Dialogonline.net\",\"alternateName\":\"Polen & Deutschland Magazin\",\"url\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/DialogOnlineLogo2026-RGB.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/DialogOnlineLogo2026-RGB.png\",\"width\":2480,\"height\":827,\"caption\":\"Dialogonline.net\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/people\\\/Dialog-Deutsch-Polnisches-Magazin\\\/100067489932059\\\/\",\"https:\\\/\\\/www.instagram.com\\\/dialog.online.de.pl?igsh=MTIxbm9pdzk2Nml1dw==&utm_source=qr\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/8dbdb3c397ee81c79f2fb6d10911a5ad\",\"name\":\"Wojciech Szyma\u0144ski\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/1ea3d195153a16a2c9652704f08c4386ff4a09769308e7b282d7195401a32757?s=96&d=mm&r=g05fb4a6885d914334f4763830807aacd\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/1ea3d195153a16a2c9652704f08c4386ff4a09769308e7b282d7195401a32757?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/1ea3d195153a16a2c9652704f08c4386ff4a09769308e7b282d7195401a32757?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Wojciech Szyma\u0144ski\"},\"description\":\"Journalist mit Schwerpunkt auf deutsch-polnischen Themen. Ehemaliger Redakteur und Berlin-Korrespondent der polnischen Redaktion der Deutschen Welle sowie Deutschland-Korrespondent des Polnischen Rundfunks. Seit Mai 2026 Chefredakteur von DIALOG online.\",\"url\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/pl\\\/author\\\/w-szymanski\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Nigdy oboj\u0119tni: Sk\u0142odowska-Curie i Einstein | DIALOG online \u25ba Deutsch-Polnisches Magazin","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/07\/07\/nigdy-obojetni-sklodowska-curie-i-einstein\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Nigdy oboj\u0119tni: Sk\u0142odowska-Curie i Einstein | DIALOG online \u25ba Deutsch-Polnisches Magazin","og_description":"Na szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 zas\u0142uguje przy tym pierwszy list Einsteina do swojej korespondencyjnej partnerki. Dotar\u0142 do Marii w jednym z najtrudniejszych moment\u00f3w jej \u017cycia. Paryska prasa rozp\u0119ta\u0142a w\u0142a\u015bnie bezprecedensow\u0105 nagonk\u0119 po ujawnieniu jej romansu z Paulem Langevinem. Einstein by\u0142 tym oburzony i lakonicznie jej poradzi\u0142, by nie przejmowa\u0142a si\u0119 opini\u0105 innych. To by\u0142o bardzo w jego […]","og_url":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/07\/07\/nigdy-obojetni-sklodowska-curie-i-einstein\/","og_site_name":"DIALOG online \u25ba Deutsch-Polnisches Magazin","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/people\/Dialog-Deutsch-Polnisches-Magazin\/100067489932059\/","article_published_time":"2026-07-07T08:17:34+00:00","article_modified_time":"2026-07-09T09:33:12+00:00","og_image":[{"width":2560,"height":1439,"url":"https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Neu4-EinsteinSklodowskaSW2-1.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Hanoch Gutfreund","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Wojciech Szyma\u0144ski","Szacowany czas czytania":"10 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/07\/07\/nigdy-obojetni-sklodowska-curie-i-einstein\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/07\/07\/nigdy-obojetni-sklodowska-curie-i-einstein\/"},"author":{"name":"Wojciech Szyma\u0144ski","@id":"https:\/\/dialogonline.net\/#\/schema\/person\/8dbdb3c397ee81c79f2fb6d10911a5ad"},"headline":"Nigdy oboj\u0119tni: Sk\u0142odowska-Curie i Einstein","datePublished":"2026-07-07T08:17:34+00:00","dateModified":"2026-07-09T09:33:12+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/07\/07\/nigdy-obojetni-sklodowska-curie-i-einstein\/"},"wordCount":1859,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/dialogonline.net\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/07\/07\/nigdy-obojetni-sklodowska-curie-i-einstein\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Neu4-EinsteinSklodowskaSW2-1.jpg","keywords":["bro\u0144 atomowa","Einstein","Sklodowska-Curie"],"articleSection":["Achter Beitrag","Kultura"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/07\/07\/nigdy-obojetni-sklodowska-curie-i-einstein\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/07\/07\/nigdy-obojetni-sklodowska-curie-i-einstein\/","url":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/07\/07\/nigdy-obojetni-sklodowska-curie-i-einstein\/","name":"Nigdy oboj\u0119tni: Sk\u0142odowska-Curie i Einstein | DIALOG online \u25ba Deutsch-Polnisches Magazin","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dialogonline.net\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/07\/07\/nigdy-obojetni-sklodowska-curie-i-einstein\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/07\/07\/nigdy-obojetni-sklodowska-curie-i-einstein\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Neu4-EinsteinSklodowskaSW2-1.jpg","datePublished":"2026-07-07T08:17:34+00:00","dateModified":"2026-07-09T09:33:12+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/07\/07\/nigdy-obojetni-sklodowska-curie-i-einstein\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/07\/07\/nigdy-obojetni-sklodowska-curie-i-einstein\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/07\/07\/nigdy-obojetni-sklodowska-curie-i-einstein\/#primaryimage","url":"https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Neu4-EinsteinSklodowskaSW2-1.jpg","contentUrl":"https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Neu4-EinsteinSklodowskaSW2-1.jpg","width":2560,"height":1439,"caption":"Kobieta i m\u0119\u017cczyzna stoj\u0105 nad jeziorem."},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/07\/07\/nigdy-obojetni-sklodowska-curie-i-einstein\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Start","item":"https:\/\/dialogonline.net\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Nigdy oboj\u0119tni: Sk\u0142odowska-Curie i Einstein"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/dialogonline.net\/#website","url":"https:\/\/dialogonline.net\/","name":"Dialogonline.net","description":"DIALOG online ist eine kostenlose Plattform f\u00fcr deutsch-polnischen Austausch, Politik & Kultur. Die digitale Fortsetzung des Magazins DIALOG.\u00a0","publisher":{"@id":"https:\/\/dialogonline.net\/#organization"},"alternateName":"Polen & Deutschland Magazin","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/dialogonline.net\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/dialogonline.net\/#organization","name":"Dialogonline.net","alternateName":"Polen & Deutschland Magazin","url":"https:\/\/dialogonline.net\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/dialogonline.net\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/DialogOnlineLogo2026-RGB.png","contentUrl":"https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/DialogOnlineLogo2026-RGB.png","width":2480,"height":827,"caption":"Dialogonline.net"},"image":{"@id":"https:\/\/dialogonline.net\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/people\/Dialog-Deutsch-Polnisches-Magazin\/100067489932059\/","https:\/\/www.instagram.com\/dialog.online.de.pl?igsh=MTIxbm9pdzk2Nml1dw==&utm_source=qr"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/dialogonline.net\/#\/schema\/person\/8dbdb3c397ee81c79f2fb6d10911a5ad","name":"Wojciech Szyma\u0144ski","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1ea3d195153a16a2c9652704f08c4386ff4a09769308e7b282d7195401a32757?s=96&d=mm&r=g05fb4a6885d914334f4763830807aacd","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1ea3d195153a16a2c9652704f08c4386ff4a09769308e7b282d7195401a32757?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1ea3d195153a16a2c9652704f08c4386ff4a09769308e7b282d7195401a32757?s=96&d=mm&r=g","caption":"Wojciech Szyma\u0144ski"},"description":"Journalist mit Schwerpunkt auf deutsch-polnischen Themen. Ehemaliger Redakteur und Berlin-Korrespondent der polnischen Redaktion der Deutschen Welle sowie Deutschland-Korrespondent des Polnischen Rundfunks. Seit Mai 2026 Chefredakteur von DIALOG online.","url":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/author\/w-szymanski\/"}]}},"authors":[{"term_id":250,"user_id":0,"is_guest":1,"slug":"hanoch-gutfreund","display_name":"Hanoch Gutfreund","avatar_url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/?s=96&d=mm&r=g","author_category":"","first_name":"","last_name":"","user_url":"","job_title":"","description":"Emerytowany profesor fizyki teoretycznej, kieruje Archiwum Einsteina na Uniwersytecie Hebrajskim w Jerozolimie."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2195","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2195"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2195\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2225,"href":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2195\/revisions\/2225"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2213"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2195"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2195"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2195"},{"taxonomy":"themen","embeddable":true,"href":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/themen?post=2195"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=2195"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}