{"id":2253,"date":"2026-07-10T15:05:51","date_gmt":"2026-07-10T13:05:51","guid":{"rendered":"https:\/\/dialogonline.net\/?p=2253"},"modified":"2026-07-10T15:05:51","modified_gmt":"2026-07-10T13:05:51","slug":"dyplomacja-podrecznikowa-polsko-ukrainska-ksiazka-do-historii","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/07\/10\/dyplomacja-podrecznikowa-polsko-ukrainska-ksiazka-do-historii\/","title":{"rendered":"Dyplomacja podr\u0119cznikowa. Polsko-ukrai\u0144ska ksi\u0105\u017cka do historii?"},"content":{"rendered":"

Transnarodowe procesy porozumienia wok\u00f3\u0142 wydarze\u0144 historycznych stanowi\u0105 jeden z podstawowych warunk\u00f3w sp\u00f3jno\u015bci europejskiej. Cho\u0107 potrzeba takiego porozumienia nie pojawi\u0142a si\u0119 dopiero wraz z rozpocz\u0119ciem przez Rosj\u0119 pe\u0142noskalowej inwazji na Ukrain\u0119<\/a>, to w\u0142a\u015bnie najp\u00f3\u017aniej od tego momentu nie da si\u0119 ju\u017c ignorowa\u0107 zar\u00f3wno pilnego charakteru tej kwestii, jak i skali dotychczasowych zaniedba\u0144 na tym polu. Czy dyplomacja podr\u0119cznikowa mo\u017ce tutaj pom\u00f3c?<\/p>\n

Wbrew powszechnemu przekonaniu, \u017caden dialog sam w sobie nie rozwi\u0105zuje konflikt\u00f3w politycznych. Nie ko\u0144czy wojen, nie znosi okupacji ani nie leczy historycznych traum. Jego zadanie jest skromniejsze \u2013 i by\u0107 mo\u017ce w\u0142a\u015bnie dlatego ma tak fundamentalne znaczenie. Dialog wyznacza granice destrukcyjnemu wp\u0142ywowi konflikt\u00f3w politycznych na edukacj\u0119, nauk\u0119 i relacje spo\u0142eczne. Chroni to, co w czasach narastaj\u0105cej polaryzacji<\/a> naj\u0142atwiej utraci\u0107: sam\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 prowadzenia rozmowy.<\/p>\n

Ta konstatacja mo\u017ce wydawa\u0107 si\u0119 banalna. A jednak jej znaczenie jest zaskakuj\u0105co d\u0142ugofalowe. Ka\u017cde spo\u0142ecze\u0144stwo opiera si\u0119 bowiem nie tylko na w\u0142asnych instytucjach, lecz tak\u017ce na zdolno\u015bci do akceptowania r\u00f3\u017cnic, otwartego artyku\u0142owania sprzeczno\u015bci oraz poszukiwania wsp\u00f3lnego j\u0119zyka nawet tam, gdzie wsp\u00f3lna pami\u0119\u0107 dawno ju\u017c uleg\u0142a rozpadowi. Gdy zdolno\u015b\u0107 ta zanika, historia zaczyna zmienia\u0107 swoj\u0105 funkcj\u0119. Przestaje by\u0107 przedmiotem poznania, a staje si\u0119 narz\u0119dziem mobilizacji. W ten spos\u00f3b przesz\u0142o\u015b\u0107 zamienia si\u0119 w amunicj\u0119.<\/p>\n

Perspektywa narodowa to za ma\u0142o<\/h2>\n

Ma\u0142o kt\u00f3ry region Europy tak cz\u0119sto do\u015bwiadcza\u0142 zmian granic, upadku pa\u0144stw oraz powstawania nowych porz\u0105dk\u00f3w politycznych, jak obszar rozci\u0105gaj\u0105cy si\u0119 mi\u0119dzy Niemcami, Polsk\u0105, pa\u0144stwami ba\u0142tyckimi, Bia\u0142orusi\u0105 i Ukrain\u0105. Podobnie ma\u0142o jest takich miejsc, gdzie ludzie tak cz\u0119sto musieli przyj\u0105\u0107 do wiadomo\u015bci, \u017ce ten sam krajobraz mo\u017ce nosi\u0107 r\u00f3\u017cne nazwy, \u017ce ta sama ulica le\u017ca\u0142a na terenie r\u00f3\u017cnych pa\u0144stw, a historia tej samej rodziny bywa opowiadana w ca\u0142kowicie odmienny spos\u00f3b. Tutaj historia nigdy nie oznacza\u0142a raz na zawsze minionej przesz\u0142o\u015bci. By\u0142a obecna w klasach szkolnych, zak\u0142adach pracy, na dworcach i rynkach. Mia\u0142a wp\u0142yw na j\u0119zyki, kt\u00f3rymi si\u0119 pos\u0142ugiwano, na przynale\u017cno\u015bci kulturowe i ludzkie biografie. Dlatego w Europie \u015arodkowo-Wschodniej nie da si\u0119 opowiada\u0107 historii wy\u0142\u0105cznie z perspektywy narodowej. Nie da si\u0119 tak robi\u0107 nie z tego powodu, \u017ce taka narracja rzekomo utraci\u0142a swoje znaczenie, lecz dlatego, \u017ce nie jest ju\u017c ona w stanie w pe\u0142ni odda\u0107 specyfiki tego regionu.<\/p>\n

\"Marcin
Marcin Wiatr koordynuje prace Wsp\u00f3lnej Polsko-Niemieckiej Komisji Podr\u0119cznikowej. \u00a9 Aureliusz M. P\u0119dziwol<\/figcaption><\/figure>\n

Ten, kto chce dzi\u015b zrozumie\u0107 histori\u0119 Polski, nieuchronnie zetknie si\u0119 z histori\u0105 Ukrainy<\/a>. Kto snuje opowie\u015b\u0107 o Litwie, musi wspomnie\u0107 o Polsce i Bia\u0142orusi. Kto zajmuje si\u0119 histori\u0105 Niemiec, pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej musi zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na Polsk\u0119. Historyczne regiony Europy \u015arodkowo-Wschodniej nigdy nie by\u0142y od siebie odseparowane \u2013 od zawsze stanowi\u0142y obszar \u015bcis\u0142ych wzajemnych powi\u0105za\u0144, tworz\u0105c na przestrzeni stuleci g\u0119st\u0105 sie\u0107 dobrowolnych lub przymusowych migracji, wieloj\u0119zyczno\u015bci, r\u00f3\u017cnorodno\u015bci religijnej, przy czym regiony te do\u015bwiadczy\u0142y wielu politycznych prze\u0142om\u00f3w. By\u0107 mo\u017ce w\u0142a\u015bnie w tym do\u015bwiadczeniu tkwi europejski wymiar ich znaczenia. Europa ukszta\u0142towa\u0142a si\u0119 bowiem nie tyle dzi\u0119ki jednorodno\u015bci, ile dzi\u0119ki zdolno\u015bci do wsp\u00f3\u0142istnienia z r\u00f3\u017cnorodno\u015bci\u0105. Do\u015bwiadczenie to domaga si\u0119 innego sposobu nauczania historii \u2013 i w\u0142a\u015bnie w tym kontek\u015bcie swoj\u0105 rol\u0119 ma do odegrania historia transnarodowa.<\/p>\n

Laboratoria porozumienia<\/h2>\n

Historia transnarodowa nie oznacza rezygnacji z perspektyw narodowych ani zast\u0105pienia ich rzekomo obiektywn\u0105 metanarracj\u0105. Jej punktem wyj\u015bcia jest spostrze\u017cenie znacznie skromniejsze, lecz fundamentalne: oto ka\u017cda narracja historyczna ma sw\u00f3j lokalny punkt widzenia, osadzony w konkretnym do\u015bwiadczeniu historycznym. Dopiero gdy te r\u00f3\u017cne perspektywy staj\u0105 si\u0119 widoczne, powstaje przestrze\u0144, w kt\u00f3rej wzajemne zrozumienie i porozumienie staj\u0105 si\u0119 w og\u00f3le mo\u017cliwe. W\u0142a\u015bnie dlatego procesy prowadz\u0105ce do powstawania wsp\u00f3lnych podr\u0119cznik\u00f3w szkolnych s\u0105 czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c tylko narz\u0119dziem dydaktycznym. Stanowi\u0105 przestrze\u0144 do budowy zaufania i wsp\u00f3lnego namys\u0142u \u2013 s\u0105 swoistymi laboratoriami porozumienia. Mo\u017cna je nazwa\u0107 cich\u0105 form\u0105 europejskiej dyplomacji. Nie jest to dyplomacja prowadzona przez ministr\u00f3w spraw zagranicznych, lecz przez historyk\u00f3w, dydaktyk\u00f3w i nauczycieli. Ich negocjacje rzadko odbywaj\u0105 si\u0119 w \u015bwietle kamer \u015bwiatowych medi\u00f3w. Nie ko\u0144cz\u0105 si\u0119 uroczystymi u\u015bciskami d\u0142oni. A jednak w d\u0142ugiej perspektywie zmieniaj\u0105 spos\u00f3b, w jaki kolejne pokolenia postrzegaj\u0105 Europ\u0119.<\/p>\n

Dobrze ilustruje to praca Polsko-Niemieckiej Komisji Podr\u0119cznikowej. Gdy w 1972 roku to bilateralne gremium rozpocz\u0119\u0142o swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107, wsp\u00f3lna refleksja nad histori\u0105 wydawa\u0142a si\u0119 niemal niewyobra\u017calna. \u017belazna kurtyna dzieli\u0142a Europ\u0119. Pami\u0119\u0107 o wojnie, okupacji i cierpieniu milion\u00f3w ludzi pozostawa\u0142a wci\u0105\u017c \u017cywa i obecna. Nikt z cz\u0142onk\u00f3w Komisji nie oczekiwa\u0142 szybkiego osi\u0105gni\u0119cia porozumienia \u2013 i w\u0142a\u015bnie w tym tkwi\u0142a jej si\u0142a. Celem Komisji nigdy nie by\u0142o rozwi\u0105zywanie konflikt\u00f3w politycznych. Jej cz\u0142onkowie d\u0105\u017cyli raczej do wypracowania i przestrzegania standard\u00f3w naukowych. Trzymaj\u0105c si\u0119 regu\u0142 prowadzenia sporu oraz kultury wsp\u00f3\u0142pracy naukowej, stworzyli procedury u\u0142atwiaj\u0105ce uwa\u017cne ws\u0142uchiwanie si\u0119 w racj\u0119 ka\u017cdej ze stron, gdzie r\u00f3\u017cnica zda\u0144 nie uchodzi\u0142a za pora\u017ck\u0119, lecz za niezb\u0119dny element procesu poznania naukowego. Widocznym rezultatem tego wieloletniego procesu s\u0105 cztery tomy europejskiego podr\u0119cznika do historii \u201eEuropa. Nasza historia | Europa \u2013 Unsere Geschichte\u201d, opracowane w latach 2008\u20132020 przez zesp\u00f3\u0142 polskich i niemieckich specjalist\u00f3w. Jednak prawdziwy sukces tego przedsi\u0119wzi\u0119cia oparty jest na czym\u015b, co jest znacznie bardziej kruche.<\/p>\n

To zaufanie. Nie mam tu na my\u015bli zaufania opartego na jednakowej pami\u0119ci, lecz na wsp\u00f3lnych zasadach pracy naukowej. By\u0107 mo\u017ce w\u0142a\u015bnie w tym tkwi prawdziwie europejska warto\u015b\u0107 dyplomacji podr\u0119cznikowej. Nie d\u0105\u017cy ona do ujednolicania historii, lecz tworzy warunki, w kt\u00f3rych odmienne pami\u0119ci mog\u0105 wej\u015b\u0107 ze sob\u0105 w dialog.<\/p>\n

Dyplomacja podr\u0119cznikowa<\/h2>\n

Do\u015bwiadczenie to nadal jest aktualne. W 2025 roku, w samym \u015brodku pe\u0142noskalowej wojny Rosji przeciwko Ukrainie, zainaugurowano nowy projekt: \u201eNauczanie transnarodowej historii: Polska \u2013 Niemcy \u2013 Ukraina. Wsp\u00f3lne projekty podr\u0119cznikowe w kontek\u015bcie przemian spo\u0142ecznych po inwazji Rosji na Ukrain\u0119 w 2022 roku\u201d. Jego celem jest opracowanie rekomendacji dotycz\u0105cych polsko-ukrai\u0144skiego podr\u0119cznika do historii, a przynajmniej wsp\u00f3lnych materia\u0142\u00f3w dydaktycznych. W lutym 2026 roku w Centrum Bada\u0144 Historycznych Polskiej Akademii Nauk w Berlinie (CBH PAN) odby\u0142y si\u0119 warsztaty inauguracyjne projektu. Przedsi\u0119wzi\u0119cie, finansowane przez Polsko-Niemieck\u0105 Fundacj\u0119 na rzecz Nauki, jest realizowane przez Instytut Studi\u00f3w Politycznych Polskiej Akademii Nauk oraz Narodowy Uniwersytet \u201eAkademia Kijowsko-Mohyla\u0144ska\u201d w Kijowie we wsp\u00f3\u0142pracy z Instytutem Leibniza ds. Medi\u00f3w Edukacyjnych | Instytutem im. Georga Eckerta oraz CBH PAN.<\/p>\n

Szczeg\u00f3ln\u0105 wymow\u0119 symboliczn\u0105 ma przy tym fakt, \u017ce ten proces wsp\u00f3\u0142tworzy wyj\u0105tkowa w skali \u015bwiatowej niemiecka instytucja, zajmuj\u0105ca si\u0119 dyplomacj\u0105 podr\u0119cznikow\u0105 \u2013 Instytut im. Georga Eckerta w Brunszwiku. Strona niemiecka nie wyst\u0119puje tu w roli arbitra historycznej prawdy, lecz partnera, kt\u00f3ry wnosi do\u015bwiadczenia wyniesione z trwaj\u0105cego od dziesi\u0119cioleci dialogu podr\u0119cznikowego mi\u0119dzy Niemcami a Polsk\u0105, Francj\u0105, Izraelem i Czechami. Na tym w\u0142a\u015bnie polega istota tej innowacji: nie chodzi o eksport gotowego modelu. Tym, czym mo\u017cna si\u0119 dzieli\u0107, s\u0105 do\u015bwiadczenia, metody oraz naukowo zweryfikowane procedury. A tak\u017ce \u2013 co nie mniej istotne \u2013 umiej\u0119tno\u015b\u0107 przekszta\u0142cania naukowego sporu w tw\u00f3rczy proces poznawczy. W jaki spos\u00f3b r\u00f3\u017cne spo\u0142ecze\u0144stwa pami\u0119taj\u0105 t\u0119 sam\u0105 przestrze\u0144 historyczn\u0105 lub postacie budz\u0105ce historyczne kontrowersje? Jakie wyobra\u017cenia o Ukrainie funkcjonuj\u0105 w Polsce i w Niemczech? Jakie oczekiwania wobec wsp\u00f3lnej narracji historycznej maj\u0105 ukrai\u0144scy uchod\u017acy, mniejszo\u015b\u0107 polska na Ukrainie czy te\u017c spo\u0142eczno\u015b\u0107 ukrai\u0144ska w Polsce? Z jakimi \u201ebia\u0142ymi plamami\u201d mamy wci\u0105\u017c do czynienia w podr\u0119cznikach i materia\u0142ach edukacyjnych? Jaki j\u0119zyk umo\u017cliwia porozumienie, nie zacieraj\u0105c istniej\u0105cych r\u00f3\u017cnic?<\/p>\n

Wi\u0119cej ni\u017c podr\u0119cznik<\/h2>\n
\"Cztery
Cztery tomy europejskiego podr\u0119cznika do historii \u201eEuropa. Nasza historia | Europa \u2013 Unsere Geschichte\u201d \u00a9 Eduversum (przerobione przez AI)<\/figcaption><\/figure>\n

Ju\u017c same te pytania pokazuj\u0105, \u017ce powstaje tu co\u015b znacznie wi\u0119cej ni\u017c podr\u0119cznik. Rodzi si\u0119 wsp\u00f3lna przestrze\u0144 badawcza. To za\u015b stanowi decyduj\u0105cy krok na d\u0142ugiej i wymagaj\u0105cej drodze do stworzenia dzie\u0142a, kt\u00f3re pomo\u017ce uruchomi\u0107 procesy dialogu i porozumienia. Wiedza historyczna nie bierze si\u0119 bowiem wy\u0142\u0105cznie z lektury archiw\u00f3w. Powstaje r\u00f3wnie\u017c, kiedy ludzie opowiadaj\u0105 sobie w\u0142asne, odmienne do\u015bwiadczenia. Zmienia si\u0119 przy tym tak\u017ce rola pracy naukowej. Przez d\u0142ugi czas obiektywizm uto\u017csamiano przede wszystkim z zachowaniem dystansu. Dzi\u015b coraz wyra\u017aniej wida\u0107, \u017ce wymaga on r\u00f3wnie\u017c czego\u015b wi\u0119cej: zdolno\u015bci nie tylko do dostrzegania perspektywy drugiego cz\u0142owieka, lecz tak\u017ce do traktowania jej z nale\u017cyt\u0105 powag\u0105 oraz konfrontowania i wzajemnego uzgadniania istniej\u0105cych stan\u00f3w wiedzy.<\/p>\n

Perspektywy p\u0142yn\u0105ce z historycznego do\u015bwiadczenia<\/a> Europy \u015arodkowo-Wschodniej s\u0105 dzi\u015b potrzebne bardziej ni\u017c kiedykolwiek. Kto dorasta w tej cz\u0119\u015bci Europy, cz\u0119sto ju\u017c od najm\u0142odszych lat wie, \u017ce historie rodzinne bywaj\u0105 wieloj\u0119zyczne, \u017ce wspomnienia mog\u0105 sobie wzajemnie przeczy\u0107, a to\u017csamo\u015b\u0107 nierzadko wyrasta z wi\u0119cej ni\u017c tylko jednej tradycji kulturowej. By\u0107 mo\u017ce w\u0142a\u015bnie to wyja\u015bnia, dlaczego Polska i Ukraina \u2013 wsp\u00f3lnie z partnerami z Niemiec \u2013 podj\u0119\u0142y si\u0119 dzi\u015b realizacji takiego projektu. Niemcy wnosz\u0105 do niego wieloletni\u0105 tradycj\u0119 analitycznych bada\u0144 naukowych oraz wsp\u00f3\u0142pracy instytucjonalnej. Polska i Ukraina wnosz\u0105 do\u015bwiadczenia, kt\u00f3re s\u0105 nie mniej istotne dla zrozumienia wsp\u00f3\u0142czesnych wyzwa\u0144 stoj\u0105cych przed Europ\u0105: do\u015bwiadczenie politycznych prze\u0142om\u00f3w, imperialnej przemocy oraz historii, kt\u00f3rej skutki pozostaj\u0105 odczuwalne do dzi\u015b. Z po\u0142\u0105czenia tych do\u015bwiadcze\u0144 mo\u017ce narodzi\u0107 si\u0119 co\u015b nowego. Nie metoda niemiecka, nie polska czy ukrai\u0144ska, lecz europejska.<\/p>\n

To wa\u017cne, bowiem Europa XXI wieku nie b\u0119dzie oceniana wy\u0142\u0105cznie przez pryzmat tego, jak skutecznie chroni swoje granice i zapewnia stabilno\u015b\u0107 gospodarcz\u0105. W r\u00f3wnym stopniu b\u0119dzie musia\u0142a sprosta\u0107 pytaniu, czy potrafi w\u0142\u0105czy\u0107 r\u00f3\u017cne pami\u0119ci w horyzont wsp\u00f3lnego rozumienia i dzia\u0142ania.<\/p>\n

To w\u0142a\u015bnie w tym kontek\u015bcie praca nad podr\u0119cznikami nieoczekiwanie nabiera wymiaru politycznego. A dzieje si\u0119 tak dlatego, poniewa\u017c systemy autorytarne prowadz\u0105 wojny nie tylko o terytoria. Prowadz\u0105 je r\u00f3wnie\u017c o poj\u0119cia. Zmieniaj\u0105 znaczenie s\u0142\u00f3w. Fa\u0142szuj\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142a. Siej\u0105 niepewno\u015b\u0107 i chaos. Zaw\u0142aszczaj\u0105 pami\u0119\u0107. Rosyjska agresja przeciwko Ukrainie wymierzona jest nie tylko w miasta i ludzi. Jest tak\u017ce wymierzona w fakty historyczne, w kulturowe rozumienie w\u0142asnej to\u017csamo\u015bci oraz w prawo ka\u017cdego spo\u0142ecze\u0144stwa do opowiadania w\u0142asnej historii. Ten, kto w takich warunkach pracuje nad wsp\u00f3lnymi materia\u0142ami edukacyjnymi czy podr\u0119cznikiem, nie zajmuje si\u0119 akademick\u0105 dzia\u0142alno\u015bci\u0105 na marginesie \u017cycia publicznego, lecz wsp\u00f3\u0142tworzy demokratyczn\u0105 infrastruktur\u0119 Europy.<\/p>\n

Ta praca nie przynosi szybkich sukces\u00f3w ani spektakularnych wie\u015bci o post\u0119pach. Wymaga cierpliwo\u015bci, naukowej precyzji oraz gotowo\u015bci do nieustannego poddawania w\u0142asnej wiedzy krytycznej refleksji. I w\u0142a\u015bnie w tym tkwi jej si\u0142a. Zaufanie bowiem rodzi si\u0119 powoli. Ro\u015bnie jak drzewo. Nieprzypadkowo ka\u017cdy dobry podr\u0119cznik do historii potrzebuje zar\u00f3wno korzeni, jak i skrzyde\u0142. Korzeni \u2013 poniewa\u017c edukacja historyczna pozbawiona \u017ar\u00f3de\u0142, krytycznej refleksji i naukowej rzetelno\u015bci traci swoje oparcie. Skrzyde\u0142 \u2013 poniewa\u017c nauczanie historii nie ko\u0144czy si\u0119 na analizie przesz\u0142o\u015bci. Jej zadaniem jest pobudzanie wyobra\u017ani \u2013 zdolno\u015bci do wczuwania si\u0119 w do\u015bwiadczenia innych, by wsp\u00f3lnie planowa\u0107 przysz\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n

By\u0107 mo\u017ce w\u0142a\u015bnie na tym polega sens transnarodowej pracy nad histori\u0105. Chroni ona wsp\u00f3lny j\u0119zyk, bez kt\u00f3rego ani nauka, ani demokracja, ani dobros\u0105siedzkie relacje, ani sama Europa nie mog\u0105 trwale istnie\u0107. Europa nie zaczyna si\u0119 podpisaniem traktat\u00f3w czy organizowaniem szczyt\u00f3w. Mo\u017ce si\u0119 zacz\u0105\u0107 w sali seminaryjnej, gdzie historycy, dydaktycy i nauczyciele wsp\u00f3lnie dyskutuj\u0105 nad tym samym \u017ar\u00f3d\u0142em. Albo w zespole roboczym, kt\u00f3ry poszukuje najlepszych sposob\u00f3w przekazywania wiedzy historycznej. Albo w klasie szkolnej, gdzie m\u0142odzi ludzie odkrywaj\u0105, \u017ce historia mo\u017ce by\u0107 czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c opowie\u015bci\u0105 o czym\u015b, co rzekomo dawno min\u0119\u0142o i nie ma ju\u017c wi\u0119kszego znaczenia.<\/p>\n

By\u0107 mo\u017ce wi\u0119c Europa zaczyna si\u0119 w\u0142a\u015bnie tam, gdzie ludzie ucz\u0105 si\u0119 opowiada\u0107 histori\u0119 sobie nawzajem i czyni\u0105 to wsp\u00f3lnie \u2013 nie rezygnuj\u0105c przy tym z w\u0142asnej odr\u0119bno\u015bci. To \u017cadna utopia. To gramatyka pokoju. Interpretacja przesz\u0142o\u015bci i rozumienie tera\u017aniejszo\u015bci pozostaj\u0105 bowiem nierozerwalnie ze sob\u0105 zwi\u0105zane. Bez pog\u0142\u0119bionej wiedzy historycznej obie trac\u0105 grunt, na kt\u00f3rym mo\u017ce wyrasta\u0107 to, co w \u017cyciu spo\u0142ecznym najcenniejsze.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Transnarodowe procesy porozumienia wok\u00f3\u0142 wydarze\u0144 historycznych stanowi\u0105 jeden z podstawowych warunk\u00f3w sp\u00f3jno\u015bci europejskiej. Cho\u0107 potrzeba takiego porozumienia nie pojawi\u0142a si\u0119 dopiero wraz z rozpocz\u0119ciem przez Rosj\u0119 pe\u0142noskalowej inwazji na Ukrain\u0119, to w\u0142a\u015bnie najp\u00f3\u017aniej od tego momentu nie da si\u0119 ju\u017c ignorowa\u0107 zar\u00f3wno pilnego charakteru tej kwestii, jak i skali dotychczasowych zaniedba\u0144 na tym polu. Czy […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":2252,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[110,81],"tags":[287,285,286,93,295],"themen":[],"ppma_author":[165],"class_list":["post-2253","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-fuenfter-beitrag","category-ukraina","tag-komisja-podrecznikowa","tag-podrecznik","tag-podrecznik-do-historii","tag-ukraina","tag-ukraine"],"acf":[],"yoast_head":"\nDyplomacja podr\u0119cznikowa. Polsko-ukrai\u0144ska ksi\u0105\u017cka do historii? | DIALOG online \u25ba Deutsch-Polnisches Magazin<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/07\/10\/dyplomacja-podrecznikowa-polsko-ukrainska-ksiazka-do-historii\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Dyplomacja podr\u0119cznikowa. Polsko-ukrai\u0144ska ksi\u0105\u017cka do historii? | DIALOG online \u25ba Deutsch-Polnisches Magazin\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Transnarodowe procesy porozumienia wok\u00f3\u0142 wydarze\u0144 historycznych stanowi\u0105 jeden z podstawowych warunk\u00f3w sp\u00f3jno\u015bci europejskiej. Cho\u0107 potrzeba takiego porozumienia nie pojawi\u0142a si\u0119 dopiero wraz z rozpocz\u0119ciem przez Rosj\u0119 pe\u0142noskalowej inwazji na Ukrain\u0119, to w\u0142a\u015bnie najp\u00f3\u017aniej od tego momentu nie da si\u0119 ju\u017c ignorowa\u0107 zar\u00f3wno pilnego charakteru tej kwestii, jak i skali dotychczasowych zaniedba\u0144 na tym polu. Czy […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/07\/10\/dyplomacja-podrecznikowa-polsko-ukrainska-ksiazka-do-historii\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"DIALOG online \u25ba Deutsch-Polnisches Magazin\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/people\/Dialog-Deutsch-Polnisches-Magazin\/100067489932059\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-07-10T13:05:51+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/M.-Wiatr-Titelbild-Schulbuch-Klassenzimmer-Beispielfoto-IStock-Skynesher.jpeg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2121\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1414\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Marcin Wiatr\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Wojciech Szyma\u0144ski\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"11 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/pl\\\/2026\\\/07\\\/10\\\/dyplomacja-podrecznikowa-polsko-ukrainska-ksiazka-do-historii\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/pl\\\/2026\\\/07\\\/10\\\/dyplomacja-podrecznikowa-polsko-ukrainska-ksiazka-do-historii\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Wojciech Szyma\u0144ski\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/8dbdb3c397ee81c79f2fb6d10911a5ad\"},\"headline\":\"Dyplomacja podr\u0119cznikowa. Polsko-ukrai\u0144ska ksi\u0105\u017cka do historii?\",\"datePublished\":\"2026-07-10T13:05:51+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/pl\\\/2026\\\/07\\\/10\\\/dyplomacja-podrecznikowa-polsko-ukrainska-ksiazka-do-historii\\\/\"},\"wordCount\":2169,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/pl\\\/2026\\\/07\\\/10\\\/dyplomacja-podrecznikowa-polsko-ukrainska-ksiazka-do-historii\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/07\\\/M.-Wiatr-Titelbild-Schulbuch-Klassenzimmer-Beispielfoto-IStock-Skynesher.jpeg\",\"keywords\":[\"Komisja Podr\u0119cznikowa\",\"Podr\u0119cznik\",\"Podr\u0119cznik do historii\",\"Ukraina\",\"Ukraine\"],\"articleSection\":[\"F\u00fcnfter Beitrag\",\"Ukraina\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/pl\\\/2026\\\/07\\\/10\\\/dyplomacja-podrecznikowa-polsko-ukrainska-ksiazka-do-historii\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/pl\\\/2026\\\/07\\\/10\\\/dyplomacja-podrecznikowa-polsko-ukrainska-ksiazka-do-historii\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/pl\\\/2026\\\/07\\\/10\\\/dyplomacja-podrecznikowa-polsko-ukrainska-ksiazka-do-historii\\\/\",\"name\":\"Dyplomacja podr\u0119cznikowa. Polsko-ukrai\u0144ska ksi\u0105\u017cka do historii? | DIALOG online \u25ba Deutsch-Polnisches Magazin\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/pl\\\/2026\\\/07\\\/10\\\/dyplomacja-podrecznikowa-polsko-ukrainska-ksiazka-do-historii\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/pl\\\/2026\\\/07\\\/10\\\/dyplomacja-podrecznikowa-polsko-ukrainska-ksiazka-do-historii\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/07\\\/M.-Wiatr-Titelbild-Schulbuch-Klassenzimmer-Beispielfoto-IStock-Skynesher.jpeg\",\"datePublished\":\"2026-07-10T13:05:51+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/pl\\\/2026\\\/07\\\/10\\\/dyplomacja-podrecznikowa-polsko-ukrainska-ksiazka-do-historii\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/pl\\\/2026\\\/07\\\/10\\\/dyplomacja-podrecznikowa-polsko-ukrainska-ksiazka-do-historii\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/pl\\\/2026\\\/07\\\/10\\\/dyplomacja-podrecznikowa-polsko-ukrainska-ksiazka-do-historii\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/07\\\/M.-Wiatr-Titelbild-Schulbuch-Klassenzimmer-Beispielfoto-IStock-Skynesher.jpeg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/07\\\/M.-Wiatr-Titelbild-Schulbuch-Klassenzimmer-Beispielfoto-IStock-Skynesher.jpeg\",\"width\":2121,\"height\":1414,\"caption\":\"Back view of group of students in the classroom raising hands to answer teacher's question.\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/pl\\\/2026\\\/07\\\/10\\\/dyplomacja-podrecznikowa-polsko-ukrainska-ksiazka-do-historii\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Start\",\"item\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Dyplomacja podr\u0119cznikowa. Polsko-ukrai\u0144ska ksi\u0105\u017cka do historii?\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/\",\"name\":\"Dialogonline.net\",\"description\":\"DIALOG online ist eine kostenlose Plattform f\u00fcr deutsch-polnischen Austausch, Politik & Kultur. Die digitale Fortsetzung des Magazins DIALOG.\u00a0\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Polen & Deutschland Magazin\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/#organization\",\"name\":\"Dialogonline.net\",\"alternateName\":\"Polen & Deutschland Magazin\",\"url\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/DialogOnlineLogo2026-RGB.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/DialogOnlineLogo2026-RGB.png\",\"width\":2480,\"height\":827,\"caption\":\"Dialogonline.net\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/people\\\/Dialog-Deutsch-Polnisches-Magazin\\\/100067489932059\\\/\",\"https:\\\/\\\/www.instagram.com\\\/dialog.online.de.pl?igsh=MTIxbm9pdzk2Nml1dw==&utm_source=qr\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/8dbdb3c397ee81c79f2fb6d10911a5ad\",\"name\":\"Wojciech Szyma\u0144ski\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/1ea3d195153a16a2c9652704f08c4386ff4a09769308e7b282d7195401a32757?s=96&d=mm&r=g05fb4a6885d914334f4763830807aacd\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/1ea3d195153a16a2c9652704f08c4386ff4a09769308e7b282d7195401a32757?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/1ea3d195153a16a2c9652704f08c4386ff4a09769308e7b282d7195401a32757?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Wojciech Szyma\u0144ski\"},\"description\":\"Journalist mit Schwerpunkt auf deutsch-polnischen Themen. Ehemaliger Redakteur und Berlin-Korrespondent der polnischen Redaktion der Deutschen Welle sowie Deutschland-Korrespondent des Polnischen Rundfunks. Seit Mai 2026 Chefredakteur von DIALOG online.\",\"url\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/pl\\\/author\\\/w-szymanski\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Dyplomacja podr\u0119cznikowa. Polsko-ukrai\u0144ska ksi\u0105\u017cka do historii? | DIALOG online \u25ba Deutsch-Polnisches Magazin","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/07\/10\/dyplomacja-podrecznikowa-polsko-ukrainska-ksiazka-do-historii\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Dyplomacja podr\u0119cznikowa. Polsko-ukrai\u0144ska ksi\u0105\u017cka do historii? | DIALOG online \u25ba Deutsch-Polnisches Magazin","og_description":"Transnarodowe procesy porozumienia wok\u00f3\u0142 wydarze\u0144 historycznych stanowi\u0105 jeden z podstawowych warunk\u00f3w sp\u00f3jno\u015bci europejskiej. Cho\u0107 potrzeba takiego porozumienia nie pojawi\u0142a si\u0119 dopiero wraz z rozpocz\u0119ciem przez Rosj\u0119 pe\u0142noskalowej inwazji na Ukrain\u0119, to w\u0142a\u015bnie najp\u00f3\u017aniej od tego momentu nie da si\u0119 ju\u017c ignorowa\u0107 zar\u00f3wno pilnego charakteru tej kwestii, jak i skali dotychczasowych zaniedba\u0144 na tym polu. Czy […]","og_url":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/07\/10\/dyplomacja-podrecznikowa-polsko-ukrainska-ksiazka-do-historii\/","og_site_name":"DIALOG online \u25ba Deutsch-Polnisches Magazin","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/people\/Dialog-Deutsch-Polnisches-Magazin\/100067489932059\/","article_published_time":"2026-07-10T13:05:51+00:00","og_image":[{"width":2121,"height":1414,"url":"https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/M.-Wiatr-Titelbild-Schulbuch-Klassenzimmer-Beispielfoto-IStock-Skynesher.jpeg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Marcin Wiatr","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Wojciech Szyma\u0144ski","Szacowany czas czytania":"11 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/07\/10\/dyplomacja-podrecznikowa-polsko-ukrainska-ksiazka-do-historii\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/07\/10\/dyplomacja-podrecznikowa-polsko-ukrainska-ksiazka-do-historii\/"},"author":{"name":"Wojciech Szyma\u0144ski","@id":"https:\/\/dialogonline.net\/#\/schema\/person\/8dbdb3c397ee81c79f2fb6d10911a5ad"},"headline":"Dyplomacja podr\u0119cznikowa. Polsko-ukrai\u0144ska ksi\u0105\u017cka do historii?","datePublished":"2026-07-10T13:05:51+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/07\/10\/dyplomacja-podrecznikowa-polsko-ukrainska-ksiazka-do-historii\/"},"wordCount":2169,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/dialogonline.net\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/07\/10\/dyplomacja-podrecznikowa-polsko-ukrainska-ksiazka-do-historii\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/M.-Wiatr-Titelbild-Schulbuch-Klassenzimmer-Beispielfoto-IStock-Skynesher.jpeg","keywords":["Komisja Podr\u0119cznikowa","Podr\u0119cznik","Podr\u0119cznik do historii","Ukraina","Ukraine"],"articleSection":["F\u00fcnfter Beitrag","Ukraina"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/07\/10\/dyplomacja-podrecznikowa-polsko-ukrainska-ksiazka-do-historii\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/07\/10\/dyplomacja-podrecznikowa-polsko-ukrainska-ksiazka-do-historii\/","url":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/07\/10\/dyplomacja-podrecznikowa-polsko-ukrainska-ksiazka-do-historii\/","name":"Dyplomacja podr\u0119cznikowa. Polsko-ukrai\u0144ska ksi\u0105\u017cka do historii? | DIALOG online \u25ba Deutsch-Polnisches Magazin","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dialogonline.net\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/07\/10\/dyplomacja-podrecznikowa-polsko-ukrainska-ksiazka-do-historii\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/07\/10\/dyplomacja-podrecznikowa-polsko-ukrainska-ksiazka-do-historii\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/M.-Wiatr-Titelbild-Schulbuch-Klassenzimmer-Beispielfoto-IStock-Skynesher.jpeg","datePublished":"2026-07-10T13:05:51+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/07\/10\/dyplomacja-podrecznikowa-polsko-ukrainska-ksiazka-do-historii\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/07\/10\/dyplomacja-podrecznikowa-polsko-ukrainska-ksiazka-do-historii\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/07\/10\/dyplomacja-podrecznikowa-polsko-ukrainska-ksiazka-do-historii\/#primaryimage","url":"https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/M.-Wiatr-Titelbild-Schulbuch-Klassenzimmer-Beispielfoto-IStock-Skynesher.jpeg","contentUrl":"https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/M.-Wiatr-Titelbild-Schulbuch-Klassenzimmer-Beispielfoto-IStock-Skynesher.jpeg","width":2121,"height":1414,"caption":"Back view of group of students in the classroom raising hands to answer teacher's question."},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/07\/10\/dyplomacja-podrecznikowa-polsko-ukrainska-ksiazka-do-historii\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Start","item":"https:\/\/dialogonline.net\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Dyplomacja podr\u0119cznikowa. Polsko-ukrai\u0144ska ksi\u0105\u017cka do historii?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/dialogonline.net\/#website","url":"https:\/\/dialogonline.net\/","name":"Dialogonline.net","description":"DIALOG online ist eine kostenlose Plattform f\u00fcr deutsch-polnischen Austausch, Politik & Kultur. Die digitale Fortsetzung des Magazins DIALOG.\u00a0","publisher":{"@id":"https:\/\/dialogonline.net\/#organization"},"alternateName":"Polen & Deutschland Magazin","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/dialogonline.net\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/dialogonline.net\/#organization","name":"Dialogonline.net","alternateName":"Polen & Deutschland Magazin","url":"https:\/\/dialogonline.net\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/dialogonline.net\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/DialogOnlineLogo2026-RGB.png","contentUrl":"https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/DialogOnlineLogo2026-RGB.png","width":2480,"height":827,"caption":"Dialogonline.net"},"image":{"@id":"https:\/\/dialogonline.net\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/people\/Dialog-Deutsch-Polnisches-Magazin\/100067489932059\/","https:\/\/www.instagram.com\/dialog.online.de.pl?igsh=MTIxbm9pdzk2Nml1dw==&utm_source=qr"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/dialogonline.net\/#\/schema\/person\/8dbdb3c397ee81c79f2fb6d10911a5ad","name":"Wojciech Szyma\u0144ski","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1ea3d195153a16a2c9652704f08c4386ff4a09769308e7b282d7195401a32757?s=96&d=mm&r=g05fb4a6885d914334f4763830807aacd","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1ea3d195153a16a2c9652704f08c4386ff4a09769308e7b282d7195401a32757?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1ea3d195153a16a2c9652704f08c4386ff4a09769308e7b282d7195401a32757?s=96&d=mm&r=g","caption":"Wojciech Szyma\u0144ski"},"description":"Journalist mit Schwerpunkt auf deutsch-polnischen Themen. Ehemaliger Redakteur und Berlin-Korrespondent der polnischen Redaktion der Deutschen Welle sowie Deutschland-Korrespondent des Polnischen Rundfunks. Seit Mai 2026 Chefredakteur von DIALOG online.","url":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/author\/w-szymanski\/"}]}},"authors":[{"term_id":165,"user_id":0,"is_guest":1,"slug":"marcin-wiatr","display_name":"Marcin Wiatr","avatar_url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/?s=96&d=mm&r=g","author_category":"","first_name":"","last_name":"","user_url":"","job_title":"","description":"historyk, literaturoznawca i t\u0142umacz; w Instytucie im. Georga Eckerta ds. Mi\u0119dzynarodowych Bada\u0144 nad Podr\u0119cznikami (cz\u0142onek Stowarzyszenia Leibniza) w Brunszwiku koordynuje prace Wsp\u00f3lnej Polsko-Niemieckiej Komisji Podr\u0119cznikowej oraz Wsp\u00f3lnej Niemiecko-Czeskiej Komisji Podr\u0119cznikowej. Niedawno opublikowa\u0142 \u201eLiterarischer Reisef\u00fchrer Galizien\u201d (2022; Literacki przewodnik po Galicji). W 2025 r. ukaza\u0142a si\u0119 druga, zaktualizowana i rozszerzona wersja jego literackiego przewodnika po G\u00f3rnym \u015al\u0105sku pt. \u201eLiterarischer Reisef\u00fchrer Oberschlesien\u201d. "}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2253","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2253"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2253\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2267,"href":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2253\/revisions\/2267"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2252"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2253"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2253"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2253"},{"taxonomy":"themen","embeddable":true,"href":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/themen?post=2253"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=2253"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}