{"id":2989,"date":"2026-09-08T18:41:51","date_gmt":"2026-09-08T16:41:51","guid":{"rendered":"https:\/\/dialogonline.net\/?p=2989"},"modified":"2026-09-09T19:37:27","modified_gmt":"2026-09-09T17:37:27","slug":"werner-wunderlich-polska-i-jazz-w-palmiarni","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/09\/08\/werner-wunderlich-polska-i-jazz-w-palmiarni\/","title":{"rendered":"Setne urodziny Wernera Wunderlicha. Polska i Jazz w Palmiarni"},"content":{"rendered":"<p>Historia relacji mi\u0119dzy polskim a niemieckim jazzem pe\u0142na jest moment\u00f3w, w kt\u00f3rych inicjatywa pojedynczych ludzi okazywa\u0142a si\u0119 silniejsza od geopolityki. Jedn\u0105 z takich os\u00f3b by\u0142 Werner Wunderlich \u2013 organizator, mi\u0142o\u015bnik jazzu i cz\u0142owiek, kt\u00f3ry potrafi\u0142 przekszta\u0142ci\u0107 prywatn\u0105 fascynacj\u0119 w trwa\u0142\u0105 instytucj\u0119 kultury. 15 wrze\u015bnia 2026 roku obchodzi\u0142by setne urodziny. To dobra okazja, by przypomnie\u0107 jego najwi\u0119ksze dzie\u0142o: cykl koncert\u00f3w \u201eJazz im Palmengarten\u201d we Frankfurcie nad Menem, odbywaj\u0105cy si\u0119 nieprzerwanie ka\u017cdego lata od 1959 roku.<\/p>\n<h2><strong>Polska jako punkt wyj\u015bcia<\/strong><\/h2>\n<p>Biografi\u0119 Wunderlicha czyta si\u0119 jak scenariusz filmowy. Urodzony w 1926 roku, pod koniec wojny trafi\u0142 na front wschodni, a w 1945 roku dosta\u0142 si\u0119 do polskiej niewoli. Sp\u0119dzi\u0142 w niej cztery lata, pracuj\u0105c jako elektryk i radiotelegrafista. Nauczy\u0142 si\u0119 polskiego, nawi\u0105za\u0142 przyja\u017anie i \u2013 co najwa\u017cniejsze \u2013 ch\u0142on\u0105\u0142 pierwsze powojenne d\u017awi\u0119ki jazzu. Ju\u017c jako szesnastolatek zacz\u0105\u0142 s\u0142ucha\u0107 jazzowych p\u0142yt przemycanych do Rzeszy Niemieckiej, lecz nie by\u0142o mu dane d\u0142ugo si\u0119 nimi cieszy\u0107.<\/p>\n<figure id=\"attachment_2982\" aria-describedby=\"caption-attachment-2982\" style=\"width: 800px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-2982 size-large\" src=\"https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/1-Werner-Wunderlich-von-Hans-Kumpf-1024x732.jpg\" alt=\"Czarno bia\u0142e zdj\u0119cie przedstawia m\u0119\u017cczyzn\u0119 w okularach i z w\u0105sem\" width=\"800\" height=\"572\" srcset=\"https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/1-Werner-Wunderlich-von-Hans-Kumpf-1024x732.jpg 1024w, https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/1-Werner-Wunderlich-von-Hans-Kumpf-300x214.jpg 300w, https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/1-Werner-Wunderlich-von-Hans-Kumpf-768x549.jpg 768w, https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/1-Werner-Wunderlich-von-Hans-Kumpf-1536x1097.jpg 1536w, https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/1-Werner-Wunderlich-von-Hans-Kumpf-2048x1463.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-2982\" class=\"wp-caption-text\">Biografi\u0119 Wernera Wunderlicha czyta si\u0119 jak scenariusz filmowy \u00a9 Hans Kumpf<\/figcaption><\/figure>\n<p>Po powrocie do Niemiec w 1949 roku rozpocz\u0105\u0142 w Darmstadt studia z zakresu budownictwa i za\u0142o\u017cy\u0142 tam amatorski klub jazzowy. Nawi\u0105za\u0142 kontakty z frankfurckim \u015brodowiskiem jazzowym \u2013 w\u00f3wczas najsilniejszym w kraju. Pozna\u0142 Emila i Alberta Mangelsdorff\u00f3w, Jokiego Freunda oraz Rudiego Sehringa, kt\u00f3rzy nale\u017celi do elity jazzu w powojennych Niemczech. Polski epizod Wunderlicha wydawa\u0142 si\u0119 na razie zako\u0144czony.<\/p>\n<h2><strong>Sopot 1957 \u2013 wy\u0142om w \u017celaznej kurtynie<\/strong><\/h2>\n<p>Prze\u0142om nast\u0119puje przypadkiem. Wunderlich trafia na pierwszy numer polskiego miesi\u0119cznika \u201eJazz\u201d. Kontaktuje si\u0119 z redakcj\u0105, prosi o prenumerat\u0119, a nast\u0119pnie otrzymuje zaproszenie na drugi festiwal jazzowy w Sopocie w 1957 roku. Wtedy w jego g\u0142owie rodzi si\u0119 pomys\u0142, by sprowadzi\u0107 na ten festiwal czo\u0142owych muzyk\u00f3w z Niemiec Zachodnich.<\/p>\n<p>Z dzisiejszej perspektywy trudno przeceni\u0107 znaczenie tej inicjatywy. By\u0142a to pierwsza po wojnie wizyta muzyk\u00f3w jazzowych z RFN w Polsce, we wczesnej fazie politycznej odwil\u017cy. Dla tych, kt\u00f3rzy znaj\u0105 szczeg\u00f3\u0142y tej niezwyk\u0142ej wyprawy, poj\u0119cie \u201eprzecierania szlak\u00f3w\u201d nabiera nowego znaczenia. W rezultacie na deskach Sopotu wyst\u0105pili mi\u0119dzy innymi Emil i Albert Mangelsdorffowie, Joki Freund i Rudi Sehring. Przyjecha\u0142 tak\u017ce Joachim Ernst Berendt \u2013 p\u00f3\u017aniejsza legenda niemieckiego dziennikarstwa jazzowego i wybitny organizator koncert\u00f3w oraz festiwali.<\/p>\n<p>Wydarzenie to mia\u0142o znaczenie nie tylko muzyczne. Otwarto\u015b\u0107 muzyk\u00f3w z Niemiec Zachodnich na osobiste kontakty, ich ciekawo\u015b\u0107 polskiej rzeczywisto\u015bci oraz nawi\u0105zane przyja\u017anie to przyczynki do przyspieszenia procesu odwil\u017cy. Z licznych wywiad\u00f3w i wspomnie\u0144 niemieckich uczestnik\u00f3w Sopotu 1957 wy\u0142ania si\u0119 obraz Polski i Polak\u00f3w jako spo\u0142ecze\u0144stwa wprawdzie oddzielonego od Zachodu \u017celazn\u0105 kurtyn\u0105, ale otwartego na \u015bwiat, g\u0142odnego nowo\u015bci i doskonale zorientowanego nie tylko w jazzie, lecz tak\u017ce w \u015bwiatowej literaturze i sztuce.<\/p>\n<p>Kontakty nawi\u0105zane w Sopocie sta\u0142y si\u0119 jednym z pierwszych rzeczywistych prze\u0142om\u00f3w w stosunkach kulturalnych mi\u0119dzy Wschodem a Zachodem.<\/p>\n<p>Wyst\u0119py niemieckich muzyk\u00f3w w 1957 roku przyj\u0119to entuzjastycznie, a ca\u0142a podr\u00f3\u017c nosi\u0142a znamiona kulturowego prze\u0142omu. To w\u0142a\u015bnie polscy muzycy i krytycy jako pierwsi u\u017cyli okre\u015blenia \u201eFrankfurt Sound\u201d, kt\u00f3rym odt\u0105d w Niemczech opisywano \u00f3wczesny styl jazzu, reprezentowany w latach 50. i 60. przez muzyk\u00f3w skupionych wok\u00f3\u0142 braci Mangelsdorff\u00f3w i Jokiego Freunda.<\/p>\n<figure id=\"attachment_2999\" aria-describedby=\"caption-attachment-2999\" style=\"width: 800px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-2999 size-large\" src=\"https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/2-Sopot_1957-Nachlass-Wunderlich-Jazzinstitut-Darmstadt-1-1024x686.jpg\" alt=\"Czarno-bia\u0142a fotografia. M\u0119\u017cczy\u017ani siedz\u0105cy w\u015br\u00f3d publiczno\u015bci, w tle reszta trybuny. \" width=\"800\" height=\"536\" srcset=\"https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/2-Sopot_1957-Nachlass-Wunderlich-Jazzinstitut-Darmstadt-1-1024x686.jpg 1024w, https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/2-Sopot_1957-Nachlass-Wunderlich-Jazzinstitut-Darmstadt-1-300x201.jpg 300w, https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/2-Sopot_1957-Nachlass-Wunderlich-Jazzinstitut-Darmstadt-1-768x515.jpg 768w, https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/2-Sopot_1957-Nachlass-Wunderlich-Jazzinstitut-Darmstadt-1.jpg 1500w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-2999\" class=\"wp-caption-text\">II Festiwal Muzyki Jazzowej, Sopot 1957 \u00a9 Nachlass Wunderlich, Jazzinstitut Darmstadt<\/figcaption><\/figure>\n<h2><strong>Powstanie \u201eJazz im Palmengarten\u201d<\/strong><\/h2>\n<p>Niespe\u0142na dwa lata po Sopocie \u201957 Wunderlich, w\u00f3wczas sekretarz Niemieckiej Federacji Jazzowej (DJF), przyst\u0119puje do realizacji kolejnego projektu. Chce wyprowadzi\u0107 jazz z klub\u00f3w i udost\u0119pni\u0107 go szerszej publiczno\u015bci, tak\u017ce bardziej zr\u00f3\u017cnicowanej wiekowo. Idealnym miejscem okazuje si\u0119 frankfurcka Palmiarnia. Co ciekawe, jej \u00f3wczesny dyrektor r\u00f3wnie\u017c szuka\u0142 sposobu na \u201eodm\u0142odzenie\u201d publiczno\u015bci ogrodu, proponuj\u0105c atrakcje dla m\u0142odych odwiedzaj\u0105cych. Pomys\u0142 zorganizowania koncertu w Palmiarni m\u00f3g\u0142 wi\u0119c otworzy\u0107 jazz na odbiorc\u00f3w wielu pokole\u0144.<\/p>\n<p>W 1959 roku odbywa si\u0119 pierwszy koncert. Graj\u0105 muzycy z frankfurckiego \u015brodowiska \u2013 ci sami, kt\u00f3rzy dwa lata wcze\u015bniej wyst\u0105pili w Sopocie. Albert Mangelsdorff w\u0142a\u015bnie wr\u00f3ci\u0142 z Newport, gdzie gra\u0142 w \u201eInternational Youth Band\u201d Marshalla Browna. Spotka\u0142 tam ponownie, po Sopocie, Jana Wr\u00f3blewskiego. Mangelsdorff, pozostaj\u0105cy pod silnym wra\u017ceniem Newport, chcia\u0142 przenie\u015b\u0107 zdobyte tam do\u015bwiadczenia do frankfurckiej Palmiarni.<\/p>\n<p>Publiczno\u015b\u0107 okaza\u0142a si\u0119 zaskakuj\u0105co r\u00f3\u017cnorodna. Wunderlich wspomina\u0142 p\u00f3\u017aniej rado\u015b\u0107, jak\u0105 sprawi\u0142 mu widok starszej damy wystukuj\u0105cej rytm jazzu na oparciu krzes\u0142a. Jazz przestaje by\u0107 muzyk\u0105 m\u0142odzie\u017cowej subkultury. Staje si\u0119 do\u015bwiadczeniem \u0142\u0105cz\u0105cym pokolenia.<\/p>\n<figure id=\"attachment_2984\" aria-describedby=\"caption-attachment-2984\" style=\"width: 800px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-2984 size-large\" src=\"https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/3-Albert-Mangelsdorff-im-Palmengarten-1996-Fot.-Anna-Meuer-1024x757.jpg\" alt=\"M\u0119\u017cczyzna na scenie gra na puzonie, czarno-bia\u0142a fotografia. \" width=\"800\" height=\"591\" srcset=\"https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/3-Albert-Mangelsdorff-im-Palmengarten-1996-Fot.-Anna-Meuer-1024x757.jpg 1024w, https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/3-Albert-Mangelsdorff-im-Palmengarten-1996-Fot.-Anna-Meuer-300x222.jpg 300w, https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/3-Albert-Mangelsdorff-im-Palmengarten-1996-Fot.-Anna-Meuer-768x568.jpg 768w, https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/3-Albert-Mangelsdorff-im-Palmengarten-1996-Fot.-Anna-Meuer-1536x1135.jpg 1536w, https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/3-Albert-Mangelsdorff-im-Palmengarten-1996-Fot.-Anna-Meuer-2048x1514.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-2984\" class=\"wp-caption-text\">Albert Mangelsdorff w Palmiarni, 1996 \u00a9 Anna Meuer<\/figcaption><\/figure>\n<p>Z kilku pierwotnie planowanych koncert\u00f3w wyr\u00f3s\u0142 cykl licz\u0105cy ponad 400 wydarze\u0144. Wunderlich organizowa\u0142 go przez 44 lata, do 2002 roku w\u0142\u0105cznie. Nast\u0119pnie odpowiedzialno\u015b\u0107 za cykl przej\u0119\u0142o stowarzyszenie Jazz-Initiative Frankfurt am Main (JIF). \u201eJazz im Palmengarten\u201d sta\u0142 si\u0119 trwa\u0142\u0105 instytucj\u0105 \u017cycia kulturalnego Frankfurtu i Niemiec.<\/p>\n<p>W Palmiarni dominowa\u0142 modern jazz, w pierwszych dekadach silnie zorientowany na wsp\u00f3\u0142czesne wzorce ameryka\u0144skie. Dixieland i swing pozostawiano klubom jazzu tradycyjnego, kt\u00f3rych we Frankfurcie nie brakowa\u0142o. Organizatorzy pozwalali sobie jednak czasem na eksperymenty, zestawiaj\u0105c zespo\u0142y ca\u0142kowicie odmienne stylistycznie, a publiczno\u015b\u0107 \u201etolerowa\u0142a\u201d takie po\u0142\u0105czenia. Jednego wieczoru m\u00f3g\u0142 zabrzmie\u0107 tradycyjny barrelhouse, po kt\u00f3rym wyst\u0119powa\u0142 freejazzowy kwintet \u201eModern Jazz Quintet Karlsruhe\u201d.<\/p>\n<h2><strong>Ryzyko jazzu pod go\u0142ym niebem <\/strong><\/h2>\n<p>Koncerty jazzowe we frankfurckiej Palmiarni, jak wszystkie imprezy plenerowe, wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z pewnym ryzykiem. Zdarza si\u0119, \u017ce nisko przelatuj\u0105cy samolot powa\u017cnie zak\u0142\u00f3ca wyst\u0119p. Podobnie bywa z g\u0142o\u015bnym stadem g\u0119si w Palmiarni \u2013 cho\u0107 ono wywo\u0142uje raczej rozbawienie publiczno\u015bci i muzyk\u00f3w, za to irytacj\u0119 realizator\u00f3w radiowych.<\/p>\n<p>Najwi\u0119kszym problemem pozostawa\u0142a pogoda. Organizatorzy zawsze mieli jednak plan B: przeniesienie koncertu do sali Gesellschaftshaus Palmengarten, mieszcz\u0105cej oko\u0142o 800 os\u00f3b na miejscach siedz\u0105cych. Cho\u0107 by\u0142a ona mniejsza ni\u017c przestrze\u0144 dla publiczno\u015bci pod go\u0142ym niebem, przeznaczona dla oko\u0142o 1100 s\u0142uchaczy (rekord wyni\u00f3s\u0142 1540 os\u00f3b w 2009 roku), zachowywa\u0142a charakter tego miejsca: stoliki, napoje i swobodn\u0105, klubow\u0105 atmosfer\u0119.<\/p>\n<p>Wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w udost\u0119pnianiu koncert\u00f3w szerokiej publiczno\u015bci odgrywa\u0142a polityka cenowa. Pod koniec lat 50. zwyk\u0142y bilet wst\u0119pu do Palmiarni kosztowa\u0142 1,50 marki, a koncert by\u0142 ju\u017c wliczony w t\u0119 cen\u0119. Po kilku latach cen\u0119 biletu podniesiono do 2,50 marki. By\u0142y to kwoty przyst\u0119pne dla ka\u017cdego, tak\u017ce dla student\u00f3w i uczni\u00f3w.<\/p>\n<h2><strong>Polskie akcenty<\/strong><\/h2>\n<p>Polski w\u0105tek w Palmiarni rozpoczyna si\u0119 na pocz\u0105tku lat 70., gdy z\u0142agodzenie ogranicze\u0144 wyjazdowych w Polsce umo\u017cliwia artystom podr\u00f3\u017ce na Zach\u00f3d. Region Ren-Men staje si\u0119 jednym z g\u0142\u00f3wnych cel\u00f3w muzyk\u00f3w z Polski.<\/p>\n<figure id=\"attachment_3000\" aria-describedby=\"caption-attachment-3000\" style=\"width: 800px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-3000 size-large\" src=\"https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/In-Memoriam-Zbigniew-Seifert-dopasowane-1024x687.jpg\" alt=\"M\u0119\u017cczy\u017ani na scenie z instrumentami. \" width=\"800\" height=\"537\" srcset=\"https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/In-Memoriam-Zbigniew-Seifert-dopasowane-1024x687.jpg 1024w, https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/In-Memoriam-Zbigniew-Seifert-dopasowane-300x201.jpg 300w, https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/In-Memoriam-Zbigniew-Seifert-dopasowane-768x515.jpg 768w, https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/In-Memoriam-Zbigniew-Seifert-dopasowane-1536x1031.jpg 1536w, https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/In-Memoriam-Zbigniew-Seifert-dopasowane.jpg 1732w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-3000\" class=\"wp-caption-text\">In Memoriam Zbigniew Seifert (od l.): Richie Beirach, Mateusz Smoczy\u0144ski, J\u00fcrgen Wuchner, Andrzej Olejniczak i Janusz Stefa\u0144ski, 2013 \u00a9 Wolfgang Roth (JIF)<\/figcaption><\/figure>\n<p>Wielu z nich, decyduj\u0105c si\u0119 na czasowy lub sta\u0142y pobyt w Niemczech, wybiera\u0142o w\u0142a\u015bnie region Ren-Men, czyli aglomeracj\u0119 w po\u0142udniowej Hesji, obejmuj\u0105c\u0105 Frankfurt nad Menem, Darmstadt, Wiesbaden i Offenbach. Czasowo mieszkali tu liczni polscy jazzmani, mi\u0119dzy innymi Zbigniew Seifert, Micha\u0142 Urbaniak, Urszula Dudziak, Wanda Warska i Andrzej Kurylewicz, podczas gdy inni \u2013 jak Vitold Rek czy Janusz Maria Stefa\u0144ski \u2013 osiedlili si\u0119 na sta\u0142e. Muzycy, kt\u00f3rzy tu zamieszkali, wywierali i nadal wywieraj\u0105 znacz\u0105cy wp\u0142yw na kultur\u0119 i \u017cycie spo\u0142eczne regionu. Okolica przyci\u0105ga\u0142a r\u00f3wnie\u017c emigrant\u00f3w z innych cz\u0119\u015bci Niemiec. \u201eHamburczyk\u201d Vladyslav (Adzik) Sendecki czy \u201eMonachijczyk\u201d Leszek \u017b\u0105d\u0142o regularnie wyst\u0119powali w Darmstadt i Frankfurcie.<\/p>\n<p>Wunderlich \u015bwiadomie w\u0142\u0105cza wielu z nich do programu Palmiarni. Pierwszym Polakiem w historii cyklu jest Micha\u0142 Urbaniak, kt\u00f3ry wyst\u0119puje tu w 1971 roku. P\u00f3\u017aniej polscy muzycy koncertuj\u0105 regularnie. \u0141\u0105cznie bior\u0105 udzia\u0142 w 29 koncertach. Janusz Stefa\u0144ski, Vitold Rek i Leszek \u017b\u0105d\u0142o pojawiaj\u0105 si\u0119 wielokrotnie.<\/p>\n<p>W 1975 roku Zbigniew Seifert zagra\u0142 w formacji Joachima K\u00fchna.<\/p>\n<p>Szczeg\u00f3lny koncert odby\u0142 si\u0119 w sierpniu 2006 roku. Osiemdziesi\u0105te urodziny Wunderlicha uczczono wyst\u0119pem \u201ePolish Jazz Quartet\u201d w sk\u0142adzie: Andrzej Olejniczak, Vladyslav Sendecki, Vitold Rek i Janusz Stefa\u0144ski.<\/p>\n<p>W 2013 roku odby\u0142 si\u0119 koncert \u201eIn Memoriam Zbigniew Seifert\u201d, w kt\u00f3rym uczestniczyli mi\u0119dzy innymi Mateusz Smoczy\u0144ski, Andrzej Olejniczak i Janusz Stefa\u0144ski.<\/p>\n<p>Du\u017cy odd\u017awi\u0119k wywo\u0142a\u0142 tak\u017ce koncert \u201eThe Polish Folk Explosion\u201d w 2002 roku. By\u0142 to projekt Vitolda Reka, w kt\u00f3rym uczestniczy\u0142a kapela \u201eResoviana\u201d, a tak\u017ce mi\u0119dzy innymi Albert Mangelsdorff i saksofonista Charlie Mariano. Mariano wyst\u0119powa\u0142 w Palmiarni wielokrotnie w r\u00f3\u017cnych sk\u0142adach, r\u00f3wnie\u017c z Rekiem i Sendeckim.<\/p>\n<figure id=\"attachment_2986\" aria-describedby=\"caption-attachment-2986\" style=\"width: 800px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-2986 size-large\" src=\"https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/167-20260110-5J3A2967-1024x683.jpg\" alt=\"Czarno-bia\u0142a fotografia. M\u0119\u017cczyzna stoi obok fortepianu, w r\u0119ce trzyma mikrofon.\" width=\"800\" height=\"534\" srcset=\"https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/167-20260110-5J3A2967-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/167-20260110-5J3A2967-300x200.jpg 300w, https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/167-20260110-5J3A2967-768x512.jpg 768w, https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/167-20260110-5J3A2967-1536x1024.jpg 1536w, https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/167-20260110-5J3A2967-2048x1366.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-2986\" class=\"wp-caption-text\">S\u0142awek Heller w Schlosskeller Darmstadt \u00a9 Andy Sikora<\/figcaption><\/figure>\n<h2><strong>Ameryka\u0144skie wzorce i samodzielno\u015b\u0107 europejskiego jazzu <\/strong><\/h2>\n<p>W latach powojennych dla niemieckich jazzman\u00f3w podr\u00f3\u017c do USA i wyst\u0119py w tym kraju by\u0142y oznak\u0105 presti\u017cu oraz trampolin\u0105 do sukcesu w Europie. Wsp\u00f3lne koncerty z ameryka\u0144skimi muzykami odgrywa\u0142y decyduj\u0105c\u0105 rol\u0119 w realizacji ich ambicji i zajmowa\u0142y wa\u017cne miejsce w \u017cyciorysie ka\u017cdego artysty.<\/p>\n<p>W takiej w\u0142a\u015bnie atmosferze dorasta\u0142 w latach 50. Werner Wunderlich. Nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce jego celem by\u0142o sprowadzenie do Palmiarni znanych ameryka\u0144skich jazzman\u00f3w i zaprezentowanie niemieckiej publiczno\u015bci tego, co najlepsze w jazzie ameryka\u0144skim \u2013 a tym samym \u015bwiatowym. Dzi\u0119ki rozleg\u0142ym kontaktom i talentowi organizacyjnemu znakomicie mu si\u0119 to uda\u0142o.<\/p>\n<p>W\u015br\u00f3d muzyk\u00f3w zaproszonych przez Wunderlicha znalaz\u0142o si\u0119 wiele wybitnych nazwisk ameryka\u0144skiego jazzu: Pat Metheny, Burton Greene, Gary Burton, Woody Shaw, John Carter i James Newton. Lee Konitz go\u015bci\u0142 w Palmiarni dwukrotnie, w tym raz z grup\u0105 Mangelsdorffa, a kwartet Charlesa Lloyda wyst\u0105pi\u0142 trzy razy.<\/p>\n<h2><strong>Frankfurcka Jazz-Initiative przejmuje odpowiedzialno\u015b\u0107 za jazz w Palmiarni <\/strong><\/h2>\n<p>Za\u0142o\u017cone w 1990 roku stowarzyszenie Jazz-Initiative Frankfurt am Main (JIF) w 2003 roku przej\u0119\u0142o od Wunderlicha kierownictwo nad wydarzeniem \u201eJazz im Palmengarten\u201d, rozpoczynaj\u0105c stopniow\u0105, lecz wyra\u017an\u0105 zmian\u0119 profilu programu. Przemiany te odzwierciedla\u0142y procesy zachodz\u0105ce ju\u017c od lat w jazzie niemieckim i europejskim. Kolejne pokolenia europejskich jazzman\u00f3w nie traktowa\u0142y ju\u017c jazzu jako \u201ej\u0119zyka\u201d zapo\u017cyczonego zza oceanu, lecz zacz\u0119\u0142y \u0142\u0105czy\u0107 go z w\u0142asnymi tradycjami i do\u015bwiadczeniami, w\u0142\u0105czaj\u0105c do niego elementy nowoczesnej muzyki narodowej, nierzadko tak\u017ce folkloru. European Jazz sta\u0142 si\u0119 odr\u0119bn\u0105 kategori\u0105. Rozw\u00f3j ten wspierano r\u00f3wnie\u017c instytucjonalnie: poprzez tworzenie wydzia\u0142\u00f3w jazzu w szko\u0142ach muzycznych, publiczne finansowanie lokalnych inicjatyw, stypendia i rezydencje artystyczne. Za\u0142o\u017cenie w 1969 roku w Monachium wytw\u00f3rni ECM przez Manfreda Eichera przyspieszy\u0142o i wzmocni\u0142o proces europeizacji jazzu. Ameryka\u0144ska \u201elegitymizacja\u201d nie by\u0142a ju\u017c konieczna do odniesienia sukcesu w Europie. Niemiecka, skandynawska i polska scena jazzowa sta\u0142y si\u0119 r\u00f3wnorz\u0119dnymi uczestnikami tego procesu.<\/p>\n<p>Tak\u017ce \u201eJazz im Palmengarten\u201d, cho\u0107 p\u00f3\u017aniej ni\u017c inne o\u015brodki w Niemczech, bezpo\u015brednio po zmianie kuratora w 2003 roku konsekwentnie postawi\u0142 na prezentowanie przede wszystkim europejskiego jazzu. JIF przej\u0119\u0142a cz\u0119\u015bciowo rol\u0119 \u201esejsmografu\u201d, staraj\u0105c si\u0119 rozpoznawa\u0107 europejskie trendy i na nie odpowiada\u0107.<\/p>\n<p>Z dziedzictwa Wunderlicha JIF przej\u0119\u0142a przede wszystkim stosunek do Polski i polskiego jazzu. Nowy kurator nie tylko kontynuowa\u0142 zapraszanie polskich artyst\u00f3w na koncerty, lecz organizowa\u0142 te\u017c specjalne wydarzenia po\u015bwi\u0119cone polskiemu jazzowi.<\/p>\n<figure id=\"attachment_2987\" aria-describedby=\"caption-attachment-2987\" style=\"width: 800px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-2987 size-large\" src=\"https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/fot.M.Pruefer-1024x768.jpeg\" alt=\"Scena na \u015bwie\u017cym powietrzu w nocy.\" width=\"800\" height=\"600\" srcset=\"https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/fot.M.Pruefer-1024x768.jpeg 1024w, https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/fot.M.Pruefer-300x225.jpeg 300w, https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/fot.M.Pruefer-768x576.jpeg 768w, https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/fot.M.Pruefer-1536x1152.jpeg 1536w, https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/fot.M.Pruefer-2048x1536.jpeg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-2987\" class=\"wp-caption-text\">Koncert Adam Ba\u0142dych Quintet w ramach \u201eJazzu w Palmiarni&#8221;, 2026 \u00a9 Michael Pr\u00fcfer<\/figcaption><\/figure>\n<p>\u201eGerman-Polish Jazz Jamboree\u201d zorganizowano w 2005 roku wsp\u00f3lnie z Instytutem Adama Mickiewicza w Operze Frankfurckiej. Wydarzenie nosi\u0142o podtytu\u0142 \u201eThree Jazz Generations 1957\u20132005\u201d, nawi\u0105zuj\u0105cy do pami\u0119tnego festiwalu jazzowego w Sopocie w 1957 roku, czyli pierwszego kontaktu jazzman\u00f3w z Polski i Niemiec. Wyst\u0105pi\u0142o 30 muzyk\u00f3w z obu kraj\u00f3w, za koncepcj\u0119 artystyczn\u0105 odpowiada\u0142 Janusz Stefa\u0144ski, a Werner Wunderlich prowadzi\u0142 dyskusj\u0119 panelow\u0105.<\/p>\n<p>\u201eViolins of Jazzworld\u201d JIF zorganizowa\u0142a w 2015 roku we wsp\u00f3\u0142pracy z Fundacj\u0105 im. Zbigniewa Seiferta. Celem projektu by\u0142o zachowanie dziedzictwa Zbigniewa Seiferta oraz wspieranie m\u0142odych skrzypk\u00f3w jazzowych.<\/p>\n<h2><strong>Dziedzictwo Wunderlicha<\/strong><\/h2>\n<p>\u201eJazz w Palmiarni\u201d uchodzi dzi\u015b za najstarszy na \u015bwiecie nieprzerwanie organizowany cykl plenerowych koncert\u00f3w jazzowych. Przetrwa\u0142 zmiany estetyczne, prze\u0142omy polityczne, a nawet pandemi\u0119 COVID-19. To rzadki przyk\u0142ad przedsi\u0119wzi\u0119cia, kt\u00f3re rozwija\u0142o si\u0119 wraz z europejskim jazzem: od fascynacji ameryka\u0144skimi wzorcami, przez kszta\u0142towanie w\u0142asnej to\u017csamo\u015bci, a\u017c po dzisiejsz\u0105 r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 stylistyczn\u0105. Jest kronik\u0105 zapisan\u0105 w kolejnych letnich wieczorach. Bywa\u0142y w\u015br\u00f3d nich chwile prze\u0142omowe i ca\u0142kiem zwyczajne, koncerty gwiazd oraz debiuty m\u0142odych formacji. W tym sensie Palmiarnia pozostaje zawsze miejscem realnym, a nie symbolicznym: jazz funkcjonuje tu w naturalnym obiegu, po\u015br\u00f3d publiczno\u015bci z\u0142o\u017conej z meloman\u00f3w, przypadkowych spacerowicz\u00f3w i sta\u0142ych bywalc\u00f3w.<\/p>\n<p>W tej d\u0142ugiej historii polski w\u0105tek pozostaje szczeg\u00f3lnie wyra\u017any \u2013 od do\u015bwiadcze\u0144 m\u0142odego je\u0144ca wojennego Wunderlicha, przez Sopot 1957, po liczne koncerty polskich muzyk\u00f3w w Palmiarni. W roku setnych urodzin Wernera Wunderlicha trudno o lepsze podsumowanie jego dzia\u0142alno\u015bci: stworzy\u0142 przestrze\u0144, w kt\u00f3rej muzycy i publiczno\u015b\u0107 spotykali si\u0119 ponad granicami, a jazz \u2013 zgodnie ze swoj\u0105 natur\u0105 \u2013 pozostaje j\u0119zykiem otwartym, codziennym i \u017cywym.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em>Redakcja DIALOG Online dzi\u0119kuje nast\u0119puj\u0105cym instytucjom i osobom za udost\u0119pnienie fotografii do artyku\u0142u: Jazz-Initiative Frankfurt am Main e. V., Jazzinstitut Darmstadt, Anna Meuer, Hans Kumpf, Michael Pr\u00fcfer, Andy Sikora i S\u0142awek Heller. <\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Historia relacji mi\u0119dzy polskim a niemieckim jazzem pe\u0142na jest moment\u00f3w, w kt\u00f3rych inicjatywa pojedynczych ludzi okazywa\u0142a si\u0119 silniejsza od geopolityki. Jedn\u0105 z takich os\u00f3b by\u0142 Werner Wunderlich \u2013 organizator, mi\u0142o\u015bnik jazzu i cz\u0142owiek, kt\u00f3ry potrafi\u0142 przekszta\u0142ci\u0107 prywatn\u0105 fascynacj\u0119 w trwa\u0142\u0105 instytucj\u0119 kultury. 15 wrze\u015bnia 2026 roku obchodzi\u0142by setne urodziny. To dobra okazja, by przypomnie\u0107 jego [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":3005,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[59,346],"tags":[435,434],"themen":[],"ppma_author":[423],"class_list":["post-2989","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kultura","category-zehnter-beitrag","tag-palmiarnia","tag-werner-wunderlich"],"featured_image_src":"https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/O8A1200-Palmengarten-Foto-Lando-Hass-TITELBILD-1-1024x575.jpg","blog_images":{"medium":"https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/O8A1200-Palmengarten-Foto-Lando-Hass-TITELBILD-1-300x169.jpg","large":"https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/O8A1200-Palmengarten-Foto-Lando-Hass-TITELBILD-1-1024x575.jpg"},"acf":[],"ams_acf":[{"key":"video_link","label":"Video Link","value":""},{"key":"teaser","label":"Zajawka","value":"15 wrze\u015bnia Werner Wunderlich obchodzi\u0142by setne urodziny. Cz\u0142owiek, kt\u00f3ry poprzez jazz umo\u017cliwi\u0142 pionierskie kontakty polsko-niemieckie. "}],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Setne urodziny Wernera Wunderlicha. Polska i Jazz w Palmiarni | DIALOG online \u25ba Deutsch-Polnisches Magazin<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"15 wrze\u015bnia roku Werner Wunderlich obchodzi\u0142by setne urodziny. Jak dziennikarz jazzowy zosta\u0142 pionierem porozumienia polsko-niemieckiego.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/09\/08\/werner-wunderlich-polska-i-jazz-w-palmiarni\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Setne urodziny Wernera Wunderlicha. Polska i Jazz w Palmiarni | DIALOG online \u25ba Deutsch-Polnisches Magazin\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"15 wrze\u015bnia roku Werner Wunderlich obchodzi\u0142by setne urodziny. Jak dziennikarz jazzowy zosta\u0142 pionierem porozumienia polsko-niemieckiego.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/09\/08\/werner-wunderlich-polska-i-jazz-w-palmiarni\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"DIALOG online \u25ba Deutsch-Polnisches Magazin\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/people\/Dialog-Deutsch-Polnisches-Magazin\/100067489932059\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-09-08T16:41:51+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-09-09T17:37:27+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/O8A1200-Palmengarten-Foto-Lando-Hass-TITELBILD-1.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1500\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"843\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"S\u0142awek Heller\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Wojciech Szyma\u0144ski\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"12 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/pl\\\/2026\\\/09\\\/08\\\/werner-wunderlich-polska-i-jazz-w-palmiarni\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/pl\\\/2026\\\/09\\\/08\\\/werner-wunderlich-polska-i-jazz-w-palmiarni\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Wojciech Szyma\u0144ski\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/8dbdb3c397ee81c79f2fb6d10911a5ad\"},\"headline\":\"Setne urodziny Wernera Wunderlicha. Polska i Jazz w Palmiarni\",\"datePublished\":\"2026-09-08T16:41:51+00:00\",\"dateModified\":\"2026-09-09T17:37:27+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/pl\\\/2026\\\/09\\\/08\\\/werner-wunderlich-polska-i-jazz-w-palmiarni\\\/\"},\"wordCount\":2264,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/pl\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/pl\\\/2026\\\/09\\\/08\\\/werner-wunderlich-polska-i-jazz-w-palmiarni\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/09\\\/O8A1200-Palmengarten-Foto-Lando-Hass-TITELBILD-1.jpg\",\"keywords\":[\"Palmiarnia\",\"Werner Wunderlich\"],\"articleSection\":[\"Kultura\",\"Zehnter Beitrag\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/pl\\\/2026\\\/09\\\/08\\\/werner-wunderlich-polska-i-jazz-w-palmiarni\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/pl\\\/2026\\\/09\\\/08\\\/werner-wunderlich-polska-i-jazz-w-palmiarni\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/pl\\\/2026\\\/09\\\/08\\\/werner-wunderlich-polska-i-jazz-w-palmiarni\\\/\",\"name\":\"Setne urodziny Wernera Wunderlicha. Polska i Jazz w Palmiarni | DIALOG online \u25ba Deutsch-Polnisches Magazin\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/pl\\\/2026\\\/09\\\/08\\\/werner-wunderlich-polska-i-jazz-w-palmiarni\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/pl\\\/2026\\\/09\\\/08\\\/werner-wunderlich-polska-i-jazz-w-palmiarni\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/09\\\/O8A1200-Palmengarten-Foto-Lando-Hass-TITELBILD-1.jpg\",\"datePublished\":\"2026-09-08T16:41:51+00:00\",\"dateModified\":\"2026-09-09T17:37:27+00:00\",\"description\":\"15 wrze\u015bnia roku Werner Wunderlich obchodzi\u0142by setne urodziny. Jak dziennikarz jazzowy zosta\u0142 pionierem porozumienia polsko-niemieckiego.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/pl\\\/2026\\\/09\\\/08\\\/werner-wunderlich-polska-i-jazz-w-palmiarni\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/pl\\\/2026\\\/09\\\/08\\\/werner-wunderlich-polska-i-jazz-w-palmiarni\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/pl\\\/2026\\\/09\\\/08\\\/werner-wunderlich-polska-i-jazz-w-palmiarni\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/09\\\/O8A1200-Palmengarten-Foto-Lando-Hass-TITELBILD-1.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/09\\\/O8A1200-Palmengarten-Foto-Lando-Hass-TITELBILD-1.jpg\",\"width\":1500,\"height\":843,\"caption\":\"Publiczno\u015b\u0107 siedzi przed scen\u0105 podczas koncertu pod go\u0142ym niebem\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/pl\\\/2026\\\/09\\\/08\\\/werner-wunderlich-polska-i-jazz-w-palmiarni\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Start\",\"item\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Setne urodziny Wernera Wunderlicha. Polska i Jazz w Palmiarni\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/pl\\\/\",\"name\":\"Dialogonline.net\",\"description\":\"DIALOG online ist eine kostenlose Plattform f\u00fcr deutsch-polnischen Austausch, Politik &amp; Kultur. Die digitale Fortsetzung des Magazins DIALOG.\u00a0\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/pl\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Polen & Deutschland Magazin\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/pl\\\/#organization\",\"name\":\"Dialogonline.net\",\"alternateName\":\"Polen & Deutschland Magazin\",\"url\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/pl\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/09\\\/Logo-ERweitert_zweisprachig_polnisch_Web.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/09\\\/Logo-ERweitert_zweisprachig_polnisch_Web.png\",\"width\":2560,\"height\":831,\"caption\":\"Dialogonline.net\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/people\\\/Dialog-Deutsch-Polnisches-Magazin\\\/100067489932059\\\/\",\"https:\\\/\\\/www.instagram.com\\\/dialog.online.de.pl?igsh=MTIxbm9pdzk2Nml1dw==&utm_source=qr\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/8dbdb3c397ee81c79f2fb6d10911a5ad\",\"name\":\"Wojciech Szyma\u0144ski\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/1ea3d195153a16a2c9652704f08c4386ff4a09769308e7b282d7195401a32757?s=96&d=mm&r=g05fb4a6885d914334f4763830807aacd\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/1ea3d195153a16a2c9652704f08c4386ff4a09769308e7b282d7195401a32757?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/1ea3d195153a16a2c9652704f08c4386ff4a09769308e7b282d7195401a32757?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Wojciech Szyma\u0144ski\"},\"description\":\"Journalist mit Schwerpunkt auf deutsch-polnischen Themen. Ehemaliger Redakteur und Berlin-Korrespondent der polnischen Redaktion der Deutschen Welle sowie Deutschland-Korrespondent des Polnischen Rundfunks. Seit Mai 2026 Chefredakteur von DIALOG online. Profil auf LinkedIn Profil auf Facebook\",\"url\":\"https:\\\/\\\/dialogonline.net\\\/pl\\\/author\\\/w-szymanski\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Setne urodziny Wernera Wunderlicha. Polska i Jazz w Palmiarni | DIALOG online \u25ba Deutsch-Polnisches Magazin","description":"15 wrze\u015bnia roku Werner Wunderlich obchodzi\u0142by setne urodziny. Jak dziennikarz jazzowy zosta\u0142 pionierem porozumienia polsko-niemieckiego.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/09\/08\/werner-wunderlich-polska-i-jazz-w-palmiarni\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Setne urodziny Wernera Wunderlicha. Polska i Jazz w Palmiarni | DIALOG online \u25ba Deutsch-Polnisches Magazin","og_description":"15 wrze\u015bnia roku Werner Wunderlich obchodzi\u0142by setne urodziny. Jak dziennikarz jazzowy zosta\u0142 pionierem porozumienia polsko-niemieckiego.","og_url":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/09\/08\/werner-wunderlich-polska-i-jazz-w-palmiarni\/","og_site_name":"DIALOG online \u25ba Deutsch-Polnisches Magazin","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/people\/Dialog-Deutsch-Polnisches-Magazin\/100067489932059\/","article_published_time":"2026-09-08T16:41:51+00:00","article_modified_time":"2026-09-09T17:37:27+00:00","og_image":[{"width":1500,"height":843,"url":"https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/O8A1200-Palmengarten-Foto-Lando-Hass-TITELBILD-1.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"S\u0142awek Heller","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Wojciech Szyma\u0144ski","Szacowany czas czytania":"12 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/09\/08\/werner-wunderlich-polska-i-jazz-w-palmiarni\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/09\/08\/werner-wunderlich-polska-i-jazz-w-palmiarni\/"},"author":{"name":"Wojciech Szyma\u0144ski","@id":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/#\/schema\/person\/8dbdb3c397ee81c79f2fb6d10911a5ad"},"headline":"Setne urodziny Wernera Wunderlicha. Polska i Jazz w Palmiarni","datePublished":"2026-09-08T16:41:51+00:00","dateModified":"2026-09-09T17:37:27+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/09\/08\/werner-wunderlich-polska-i-jazz-w-palmiarni\/"},"wordCount":2264,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/09\/08\/werner-wunderlich-polska-i-jazz-w-palmiarni\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/O8A1200-Palmengarten-Foto-Lando-Hass-TITELBILD-1.jpg","keywords":["Palmiarnia","Werner Wunderlich"],"articleSection":["Kultura","Zehnter Beitrag"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/09\/08\/werner-wunderlich-polska-i-jazz-w-palmiarni\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/09\/08\/werner-wunderlich-polska-i-jazz-w-palmiarni\/","url":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/09\/08\/werner-wunderlich-polska-i-jazz-w-palmiarni\/","name":"Setne urodziny Wernera Wunderlicha. Polska i Jazz w Palmiarni | DIALOG online \u25ba Deutsch-Polnisches Magazin","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/09\/08\/werner-wunderlich-polska-i-jazz-w-palmiarni\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/09\/08\/werner-wunderlich-polska-i-jazz-w-palmiarni\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/O8A1200-Palmengarten-Foto-Lando-Hass-TITELBILD-1.jpg","datePublished":"2026-09-08T16:41:51+00:00","dateModified":"2026-09-09T17:37:27+00:00","description":"15 wrze\u015bnia roku Werner Wunderlich obchodzi\u0142by setne urodziny. Jak dziennikarz jazzowy zosta\u0142 pionierem porozumienia polsko-niemieckiego.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/09\/08\/werner-wunderlich-polska-i-jazz-w-palmiarni\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/09\/08\/werner-wunderlich-polska-i-jazz-w-palmiarni\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/09\/08\/werner-wunderlich-polska-i-jazz-w-palmiarni\/#primaryimage","url":"https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/O8A1200-Palmengarten-Foto-Lando-Hass-TITELBILD-1.jpg","contentUrl":"https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/O8A1200-Palmengarten-Foto-Lando-Hass-TITELBILD-1.jpg","width":1500,"height":843,"caption":"Publiczno\u015b\u0107 siedzi przed scen\u0105 podczas koncertu pod go\u0142ym niebem"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/2026\/09\/08\/werner-wunderlich-polska-i-jazz-w-palmiarni\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Start","item":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Setne urodziny Wernera Wunderlicha. Polska i Jazz w Palmiarni"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/#website","url":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/","name":"Dialogonline.net","description":"DIALOG online ist eine kostenlose Plattform f\u00fcr deutsch-polnischen Austausch, Politik &amp; Kultur. Die digitale Fortsetzung des Magazins DIALOG.\u00a0","publisher":{"@id":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/#organization"},"alternateName":"Polen & Deutschland Magazin","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/#organization","name":"Dialogonline.net","alternateName":"Polen & Deutschland Magazin","url":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Logo-ERweitert_zweisprachig_polnisch_Web.png","contentUrl":"https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/Logo-ERweitert_zweisprachig_polnisch_Web.png","width":2560,"height":831,"caption":"Dialogonline.net"},"image":{"@id":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/people\/Dialog-Deutsch-Polnisches-Magazin\/100067489932059\/","https:\/\/www.instagram.com\/dialog.online.de.pl?igsh=MTIxbm9pdzk2Nml1dw==&utm_source=qr"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/#\/schema\/person\/8dbdb3c397ee81c79f2fb6d10911a5ad","name":"Wojciech Szyma\u0144ski","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1ea3d195153a16a2c9652704f08c4386ff4a09769308e7b282d7195401a32757?s=96&d=mm&r=g05fb4a6885d914334f4763830807aacd","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1ea3d195153a16a2c9652704f08c4386ff4a09769308e7b282d7195401a32757?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1ea3d195153a16a2c9652704f08c4386ff4a09769308e7b282d7195401a32757?s=96&d=mm&r=g","caption":"Wojciech Szyma\u0144ski"},"description":"Journalist mit Schwerpunkt auf deutsch-polnischen Themen. Ehemaliger Redakteur und Berlin-Korrespondent der polnischen Redaktion der Deutschen Welle sowie Deutschland-Korrespondent des Polnischen Rundfunks. Seit Mai 2026 Chefredakteur von DIALOG online. Profil auf LinkedIn Profil auf Facebook","url":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/author\/w-szymanski\/"}]}},"authors":[{"term_id":423,"user_id":0,"is_guest":1,"slug":"slawek-heller","display_name":"S\u0142awek Heller","avatar_url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/?s=96&d=mm&r=g","author_category":"","first_name":"","last_name":"","user_url":"","job_title":"","description":"Jest absolwentem Politechniki Warszawskiej, przedsi\u0119biorc\u0105 i nauczycielem akademickim na uczelniach technicznych w Niemczech i Polsce. Od 40 lat zwi\u0105zany jest z Darmstadt i Warszaw\u0105. Jako entuzjasta jazzu i za\u0142o\u017cyciel stowarzyszenia <a href=\"https:\/\/united-in-jazz.de\/\">United in Jazz w Darmstadt (\u201eBreaking Barriers, Building Beats\u201d) anga\u017cuje si\u0119 w promocj\u0119 polskich artyst\u00f3w jazzowych w Niemczech oraz niemieckiego jazzu w Polsce, tworz\u0105c przestrze\u0144 dla dialogu i spotka\u0144 mi\u0119dzykulturowych. Jest autorem publikacji po\u015bwi\u0119conych jazzowi, jego historii oraz roli w kontek\u015bcie wsp\u00f3\u0142czesnych relacji spo\u0142ecznych i polsko-niemieckich."}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2989","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2989"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2989\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3076,"href":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2989\/revisions\/3076"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3005"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2989"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2989"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2989"},{"taxonomy":"themen","embeddable":true,"href":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/themen?post=2989"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/dialogonline.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=2989"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}