![\"Dwie](\"https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Chodowiecki-dziennik3-Reisebuch.jpg\")
Kupiec i artysta<\/strong><\/h2>\nDaniel Miko\u0142aj Chodowiecki urodzi\u0142 si\u0119 16 pa\u017adziernika 1726 roku w Gda\u0144sku, w rodzinnej kamienicy przy ulicy \u015awi\u0119tego Ducha pod numerem 54 (cho\u0107 nowsze opracowania wskazuj\u0105 r\u00f3wnie\u017c lokalizacj\u0119 przy ulicy Grobla I). By\u0142 to niewielki, w\u0105ski, trzykondygnacyjny dom, podobny do s\u0105siednich zabudowa\u0144, zwie\u0144czony figur\u0105 pelikana \u2013 symbolem rodzicielskiej mi\u0142o\u015bci.<\/p>\n
Chodowiecki dorasta\u0142 w \u015brodowisku typowym dla dawnego Gda\u0144ska \u2013 mieszcza\u0144skim, wielokulturowym i wieloj\u0119zycznym. Jego rodzina \u0142\u0105czy\u0142a polskie, francuskie i niemieckie korzenie: przodkowie ojca wywodzili si\u0119 z wielkopolskiego rodu dysydenckiego, natomiast matka pochodzi\u0142a z rodziny francuskich hugenot\u00f3w. W domu m\u00f3wiono przede wszystkim po niemiecku, pos\u0142ugiwano si\u0119 tak\u017ce polskim, lecz najch\u0119tniej wybierano j\u0119zyk francuski. Podstaw\u0105 rodzinnego dostatku by\u0142 handel, kt\u00f3remu towarzyszy\u0142o \u017cywe zainteresowanie sztuk\u0105.<\/p>\n
Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce przysz\u0142y artysta od pocz\u0105tku wyrasta\u0142 w \u015bwiecie, w kt\u00f3rym r\u00f3\u017cne j\u0119zyki, kultury i tradycje spotyka\u0142y si\u0119 ze sob\u0105 na co dzie\u0144. Nie oznacza\u0142o to jednak, \u017ce jego przysz\u0142o\u015b\u0107 by\u0142a z g\u00f3ry przes\u0105dzona. Wr\u0119cz przeciwnie.<\/p>\n![\"Miedzioryt](\"https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/imago0121664145h-Imago-Karikatur-ueber-die-Teilung-Polens-1024x716.jpg\")
\u201eNielegalny przedruk\u201d, miedzioryt Daniela Chodowieckiego o rozbiorze Polski, 1781 \u00a9 IMAGO \/ H. Tschanz-Hofmann<\/figcaption><\/figure>\nW wieku siedemnastu lat Chodowiecki wyjecha\u0142 do Berlina. Nie pojecha\u0142 tam, aby studiowa\u0107 sztuk\u0119. Jego celem by\u0142o doskonalenie praktyki handlowej i przygotowanie si\u0119 do zawodu kupca. Terminowa\u0142 u wuja, kt\u00f3ry prowadzi\u0142 handel artyku\u0142ami gospodarczymi. M\u0142ody Chodowiecki mia\u0142 wykonywa\u0107 na zam\u00f3wienie modne scenki rodzajowe na tabakierach. Ale prawdziwa artystyczna droga mia\u0142a rozpocz\u0105\u0107 si\u0119 dopiero p\u00f3\u017aniej. W Berlinie praktykant coraz uwa\u017cniej przygl\u0105da\u0142 si\u0119 otaczaj\u0105cemu go \u015bwiatu. Si\u0119ga\u0142 po pi\u00f3rko i o\u0142\u00f3wek, szkicowa\u0142 drzewa i zwierz\u0119ta, sceny uliczne oraz portrety bliskich. Obserwowanie rzeczywisto\u015bci stopniowo przesta\u0142o by\u0107 jedynie zaj\u0119ciem w wolnych chwilach i sta\u0142o si\u0119 jego prawdziw\u0105 pasj\u0105.<\/p>\n
Dopiero w wieku 30 lat zdecydowa\u0142 si\u0119 ostatecznie porzuci\u0107 handel. Zosta\u0142 artyst\u0105, cho\u0107 nie przeszed\u0142 tradycyjnej drogi akademickiego kszta\u0142cenia. W du\u017cej mierze zawdzi\u0119cza\u0142 swoj\u0105 pozycj\u0119 samodzielnym studiom, pracy i obserwacji.<\/p>\n
Berli\u0144czyk <\/strong><\/h2>\nDecyzja o po\u015bwi\u0119ceniu si\u0119 sztuce okaza\u0142a si\u0119 prze\u0142omowa. Chodowiecki z czasem zdoby\u0142 znacz\u0105c\u0105 pozycj\u0119 w artystycznym \u015bwiecie Berlina. Najpe\u0142niej rozwija\u0142 si\u0119 jako ilustrator ksi\u0105\u017cek \u2013 dziedzina, kt\u00f3ra przynios\u0142a mu zar\u00f3wno s\u0142aw\u0119, jak i maj\u0105tek.<\/p>\n
Ilustrowa\u0142 dzie\u0142a najwa\u017cniejszych pisarzy swojej epoki, mi\u0119dzy innymi Goethego, Schillera, Diderota i Woltera. Jego prace pojawia\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w wydawnictwach o charakterze encyklopedycznym. A moda na grafiki w ksi\u0105\u017ckach pozwoli\u0142a mu dotrze\u0107 do szerokiego grona odbiorc\u00f3w, a zarazem doskonale odpowiada\u0142a jego talentowi do obserwowania ludzi i przedstawiania \u015bwiata w niewielkich, precyzyjnie skomponowanych scenach.<\/p>\n![\"Sztych](\"https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Daniel_Chodowiecki_Werther2-illustrierte-Buecher-von-Goethe-public-domain.jpg\")
Winieta do \u201eCierpie\u0144 m\u0142odego Wertera\u201d Goethego: Lota w stroju balowym kroi chleb dla swojego rodze\u0144stwa, Werter wchodzi przez drzwi, \u017ceby odebra\u0107 j\u0105 na bal \u00a9 Wikimedia Commons<\/figcaption><\/figure>\nZostawi\u0142 po sobie wyj\u0105tkowo bogaty zbi\u00f3r prac. Do dzi\u015b zachowa\u0142o si\u0119 oko\u0142o czterech tysi\u0119cy rysunk\u00f3w, dwa tysi\u0105ce rycin i kilkadziesi\u0105t obraz\u00f3w.<\/p>\n
Kariera artysty rozwija\u0142a si\u0119 konsekwentnie. W 1797 roku Chodowiecki zosta\u0142 dyrektorem berli\u0144skiej K\u00f6nigliche Akademie der K\u00fcnste. Cz\u0142owiek, kt\u00f3ry jako siedemnastolatek przyjecha\u0142 do stolicy Prus z zamiarem nauczenia si\u0119 handlu, znalaz\u0142 si\u0119 na szczycie \u017cycia artystycznego miasta.<\/p>\n
Berlin sta\u0142 si\u0119 jego domem, ale gda\u0144ska przesz\u0142o\u015b\u0107 nie zosta\u0142a przez Chodowieckiego zapomniana. Przeciwnie \u2013 po latach powr\u00f3ci\u0142 do rodzinnego miasta, tym razem jako dojrza\u0142y artysta i cz\u0142owiek \u015bwiadomy warto\u015bci w\u0142asnych wspomnie\u0144.<\/p>\n
Podr\u00f3\u017c do Gda\u0144ska<\/strong><\/h2>\nNajwa\u017cniejszym \u015bwiadectwem tego powrotu jest \u201eDziennik z podr\u00f3\u017cy do Gda\u0144ska\u201d. To nie tylko zapis drogi i pobytu w rodzinnym mie\u015bcie. Towarzyszy mu seria 108 rysunk\u00f3w, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 zobaczy\u0107 \u015bwiat Chodowieckiego znacznie wyra\u017aniej ni\u017c same s\u0142owa.<\/p>\n
W\u0142a\u015bnie w \u201eDzienniku\u201d szczeg\u00f3lnie dobrze wida\u0107 jego spos\u00f3b patrzenia. Chodowiecki nie ogranicza\u0142 si\u0119 do przedstawiania tego, co oficjalne i reprezentacyjne. Interesowa\u0142o go \u017cycie, ludzie i szczeg\u00f3\u0142. Rysunek stawa\u0142 si\u0119 dla niego sposobem zapisywania rzeczywisto\u015bci, a zarazem osobistym komentarzem do \u015bwiata, kt\u00f3ry zna\u0142 z dzieci\u0144stwa.<\/p>\n![\"Czarno-bia\u0142y](\"https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/imago0144044868h-Chodowiecki-w-Gdansku-1024x690.jpg\")
Daniel Chodowiecki podczas wizyty w Gda\u0144sku. \u00a9 IMAGO \/ H. Tschanz-Hofmann<\/figcaption><\/figure>\nGda\u0144sk, kt\u00f3ry ogl\u0105da\u0142 po latach, by\u0142 wi\u0119c jednocze\u015bnie konkretnym miastem i miejscem pami\u0119ci. By\u0142 przestrzeni\u0105 dzieci\u0144stwa, rodzinnym domem i cz\u0119\u015bci\u0105 osobistej historii, ale r\u00f3wnie\u017c miastem, kt\u00f3re artysta m\u00f3g\u0142 teraz ogl\u0105da\u0107 z dystansu zdobytego przez lata \u017cycia w Berlinie.<\/p>\n
To w\u0142a\u015bnie dlatego \u201eDziennik podr\u00f3\u017cy\u201d ma znaczenie wykraczaj\u0105ce poza prywatn\u0105 pami\u0105tk\u0119. Jest dokumentem epoki i \u015bwiadectwem spojrzenia cz\u0142owieka, kt\u00f3ry zna\u0142 Gda\u0144sk od wewn\u0105trz, ale po latach m\u00f3g\u0142 zobaczy\u0107 go na nowo.<\/p>\n
Pami\u0119\u0107 o Chodowieckim<\/strong><\/h2>\nPami\u0119\u0107 o arty\u015bcie przetrwa\u0142a w Gda\u0144sku na wiele sposob\u00f3w. Jego p\u0142askorze\u017abowy wizerunek umieszczono w wykuszu elewacji budynku banku przy ulicy Okopowej, obok innych postaci zas\u0142u\u017conych dla miasta. W 1926 roku, w okresie Wolnego Miasta Gda\u0144ska, na dawnym domu Chodowieckiego z okazji rocznicy dwusetnych urodzin artysty umieszczono tablic\u0119 upami\u0119tniaj\u0105c\u0105. Zosta\u0142a ona zniszczona w 1945 roku.<\/p>\n
Jego imi\u0119 otrzyma\u0142a r\u00f3wnie\u017c jedna z ulic Wrzeszcza. Dawny Chodowiecki-Weg, dzi\u015b ulica Chodowieckiego, znajduje si\u0119 w granicach gda\u0144skiej dzielnicy Anio\u0142ki. Pami\u0119\u0107 o arty\u015bcie wysz\u0142a zreszt\u0105 poza sam Gda\u0144sk. W 1992 roku G\u00fcnter Grass za\u0142o\u017cy\u0142 fundacj\u0119 kulturaln\u0105 Daniel-Chodowiecki-Stiftung, kt\u00f3ra mi\u0119dzy innymi przyznaje nagrody tw\u00f3rcom grafiki i rysunku z Polski oraz Niemiec.<\/p>\n![\"Sztych](\"https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Chodowiecki-und-seine-Familie-public-domain-Cabinet-dun-Peintre-1024x789.jpg\")
Chodowiecki ze swoj\u0105 rodzin\u0105: \u201eCabinet d’un Peintre\u201d, 1771 \u00a9 Public domain<\/figcaption><\/figure>\nHistoria upami\u0119tnienia Chodowieckiego ma jednak tak\u017ce sw\u00f3j bardziej skomplikowany rozdzia\u0142. W latach 80. XX wieku pojawi\u0142 si\u0119 pomys\u0142 umieszczenia w Gda\u0144sku nowej tablicy pami\u0105tkowej. Projekt przygotowa\u0142 rze\u017abiarz Zygfryd Korpalski, a tekst konsultowa\u0142 znawca historii miasta, prof. Andrzej Januszajtis.<\/p>\n
Do realizacji projektu nie dosz\u0142o. Zgody nie wyrazi\u0142a cenzura, zwracaj\u0105c uwag\u0119 mi\u0119dzy innymi na niemieckobrzmi\u0105ce imi\u0119 ojca artysty (Gotfryd), panie\u0144skie nazwisko jego matki (Ayrer) oraz miejsce jego \u015bmierci (Berlin). Nie pomog\u0142o nawet przywo\u0142anie s\u0142\u00f3w samego Chodowieckiego: \u201eZa zaszczyt sobie mieni\u0119 by\u0107 prawdziwym Polakiem, chocia\u017c jako pierwszy z Chodowieckich w Niemczech osiad\u0142em\u201d.<\/p>\n
Po przemianach politycznych w Polsce pami\u0119\u0107 o arty\u015bcie mog\u0142a powr\u00f3ci\u0107 do miejskiej przestrzeni bez podobnych ogranicze\u0144. W 2009 roku, z inicjatywy spo\u0142ecznej, w nadmorskim parku ods\u0142oni\u0119to popiersie Chodowieckiego. Sta\u0142o si\u0119 ono cz\u0119\u015bci\u0105 wystawy w otwartej przestrzeni \u201eWielcy Gda\u0144szczanie\u201d.<\/p>\n
Wystawy<\/strong><\/h2>\nJesieni\u0105 2026, w trzechsetn\u0105 rocznic\u0119 urodzin Chodowieckiego, Berlin i Gda\u0144sk przypominaj\u0105 posta\u0107 cenionego ilustratora. Zorganizowano liczne wystawy okoliczno\u015bciowe i wyk\u0142ady po\u015bwi\u0119cone zar\u00f3wno jego tw\u00f3rczo\u015bci, jak i aktywnemu udzia\u0142owi w \u017cyciu naukowym epoki.<\/p>\n
Muzeum Narodowe w Gda\u0144sku przygotowa\u0142o czterocz\u0119\u015bciow\u0105 wystaw\u0119 zatytu\u0142owan\u0105 \u201eOsiem i p\u00f3\u0142 tygodnia. Daniel Chodowiecki\u201d<\/a>. Jej ostatnia, czwarta ods\u0142ona, prezentowana w Oddziale Sztuki Dawnej, potrwa do ko\u0144ca pa\u017adziernika.<\/p>\nW ramach cyklu przedstawiono najwa\u017cniejsze obszary tw\u00f3rczo\u015bci artysty. Pierwsza ods\u0142ona dotyczy\u0142a o\u015bwieceniowego podej\u015bcia do rodziny, druga skupia\u0142a si\u0119 na spo\u0142ecznej wra\u017cliwo\u015bci i zmy\u015ble obserwacji Chodowieckiego, a trzecia ukazywa\u0142a jego dzia\u0142alno\u015b\u0107 edukacyjn\u0105. Obecna, czwarta ods\u0142ona, pokazuje szerokie horyzonty artysty oraz jego liczne kontakty z wybitnymi osobisto\u015bciami epoki.<\/p>\n
Sk\u0105d wzi\u0105\u0142 si\u0119 tytu\u0142 wystawy? \u201eOsiem i p\u00f3\u0142 tygodnia\u201d odnosi si\u0119 do wymog\u00f3w konserwatorskich dotycz\u0105cych eksponowania dzie\u0142 na papierze. Ka\u017cda ods\u0142ona trwa dok\u0142adnie osiem tygodni \u2013 jest to maksymalny bezpieczny czas prezentowania wra\u017cliwych na \u015bwiat\u0142o rycin i rysunk\u00f3w. Dodatkowe p\u00f3\u0142 tygodnia przeznaczono na wymian\u0119 eksponat\u00f3w i przygotowanie kolejnej cz\u0119\u015bci cyklu.<\/p>\n![\"Cykl](\"https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Der-Totentanz-Chodowiecki-1791-public-domain-1024x330.jpg\")
Cykl miedzioryt\u00f3w \u201eTaniec \u015bmierci\u201d Daniela Chodowieckiego, 1791 \u00a9 Public domain<\/figcaption><\/figure>\nW ramach gda\u0144skich obchod\u00f3w przygotowano tak\u017ce wystaw\u0119 czasow\u0105 \u201eCa\u0142e \u017cycie rysowa\u0142em \u017cycie. W trzechsetlecie urodzin Daniela Chodowieckiego\u201d<\/a>, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna ogl\u0105da\u0107 w Muzeum Gda\u0144ska. W Ratuszu G\u0142\u00f3wnego Miasta zaprezentowano blisko 200 prac: mistrzowskie portrety, ilustracje ksi\u0105\u017ckowe oraz unikalne akwaforty dokumentuj\u0105ce \u00f3wczesne kontrasty spo\u0142eczne. G\u0142\u00f3wna cz\u0119\u015b\u0107 ekspozycji po\u015bwi\u0119cona jest wspomnianej ju\u017c tu podr\u00f3\u017cy artysty do rodzinnego Gda\u0144ska w 1773 roku. Wystawa potrwa do dnia urodzin mistrza, czyli 16 pa\u017adziernika.<\/p>\nZ kolei w Berlinie, z okazji rocznicy urodzin Chodowieckiego, w Muzeum Hugenot\u00f3w do 25 pa\u017adziernika mo\u017cna ogl\u0105da\u0107 wystaw\u0119 \u201eChodowiecki 300. Mi\u0119dzy sztuk\u0105 a wyznaniem\u201d<\/a>. Jak podkre\u015blaj\u0105 kuratorzy, po raz pierwszy w tak kompleksowy spos\u00f3b przedstawiono pe\u0142ne napi\u0119\u0107 relacje mi\u0119dzy cenion\u0105 w ca\u0142ej Europie tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 s\u0142ynnego grafika i miedziorytnika a jego g\u0142\u0119bokim zakorzenieniem w berli\u0144skiej gminie hugenockiej.<\/p>\nNa wystawie mo\u017cna zobaczy\u0107 unikalny wyb\u00f3r rysunk\u00f3w, grafik, historycznych ksi\u0105\u017cek, medali i wyrob\u00f3w rzemios\u0142a artystycznego z archiwum oraz zbior\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a Francuskiego w Berlinie. Dzie\u0142a Chodowieckiego stworzone dla tego ko\u015bcio\u0142a sytuuj\u0105 si\u0119 na styku wiary reformowanej, idei o\u015bwiecenia, zaanga\u017cowania obywatelskiego i wolno\u015bci tw\u00f3rczej. Jego rozpoznawalne obrazy i inne prace pozostawi\u0142y liczne \u015blady w Katedrze Francuskiej, trwale kszta\u0142tuj\u0105c kultur\u0119 pami\u0119ci berli\u0144sko-brandenburskiej gminy hugenockiej.<\/p>\n
Do obchod\u00f3w rocznicowych przy\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c Zesp\u00f3\u0142 Pa\u0142acowy w Neuhardenbergu w Brandenburgii, prezentuj\u0105c wystaw\u0119 \u201eDwana\u015bcie \u017cy\u0107 Daniela Chodowieckiego. Ponowne odkrycie tw\u00f3rczo\u015bci z okazji 300. rocznicy urodzin\u201d<\/a>.<\/p>\nArtysta, kt\u00f3ry zosta\u0142 \u015bwiadkiem epoki<\/strong><\/h2>\n
W wieku siedemnastu lat Chodowiecki wyjecha\u0142 do Berlina. Nie pojecha\u0142 tam, aby studiowa\u0107 sztuk\u0119. Jego celem by\u0142o doskonalenie praktyki handlowej i przygotowanie si\u0119 do zawodu kupca. Terminowa\u0142 u wuja, kt\u00f3ry prowadzi\u0142 handel artyku\u0142ami gospodarczymi. M\u0142ody Chodowiecki mia\u0142 wykonywa\u0107 na zam\u00f3wienie modne scenki rodzajowe na tabakierach. Ale prawdziwa artystyczna droga mia\u0142a rozpocz\u0105\u0107 si\u0119 dopiero p\u00f3\u017aniej. W Berlinie praktykant coraz uwa\u017cniej przygl\u0105da\u0142 si\u0119 otaczaj\u0105cemu go \u015bwiatu. Si\u0119ga\u0142 po pi\u00f3rko i o\u0142\u00f3wek, szkicowa\u0142 drzewa i zwierz\u0119ta, sceny uliczne oraz portrety bliskich. Obserwowanie rzeczywisto\u015bci stopniowo przesta\u0142o by\u0107 jedynie zaj\u0119ciem w wolnych chwilach i sta\u0142o si\u0119 jego prawdziw\u0105 pasj\u0105.<\/p>\n
Dopiero w wieku 30 lat zdecydowa\u0142 si\u0119 ostatecznie porzuci\u0107 handel. Zosta\u0142 artyst\u0105, cho\u0107 nie przeszed\u0142 tradycyjnej drogi akademickiego kszta\u0142cenia. W du\u017cej mierze zawdzi\u0119cza\u0142 swoj\u0105 pozycj\u0119 samodzielnym studiom, pracy i obserwacji.<\/p>\n
Berli\u0144czyk <\/strong><\/h2>\nDecyzja o po\u015bwi\u0119ceniu si\u0119 sztuce okaza\u0142a si\u0119 prze\u0142omowa. Chodowiecki z czasem zdoby\u0142 znacz\u0105c\u0105 pozycj\u0119 w artystycznym \u015bwiecie Berlina. Najpe\u0142niej rozwija\u0142 si\u0119 jako ilustrator ksi\u0105\u017cek \u2013 dziedzina, kt\u00f3ra przynios\u0142a mu zar\u00f3wno s\u0142aw\u0119, jak i maj\u0105tek.<\/p>\n
Ilustrowa\u0142 dzie\u0142a najwa\u017cniejszych pisarzy swojej epoki, mi\u0119dzy innymi Goethego, Schillera, Diderota i Woltera. Jego prace pojawia\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w wydawnictwach o charakterze encyklopedycznym. A moda na grafiki w ksi\u0105\u017ckach pozwoli\u0142a mu dotrze\u0107 do szerokiego grona odbiorc\u00f3w, a zarazem doskonale odpowiada\u0142a jego talentowi do obserwowania ludzi i przedstawiania \u015bwiata w niewielkich, precyzyjnie skomponowanych scenach.<\/p>\nWinieta do \u201eCierpie\u0144 m\u0142odego Wertera\u201d Goethego: Lota w stroju balowym kroi chleb dla swojego rodze\u0144stwa, Werter wchodzi przez drzwi, \u017ceby odebra\u0107 j\u0105 na bal \u00a9 Wikimedia Commons<\/figcaption><\/figure>\nZostawi\u0142 po sobie wyj\u0105tkowo bogaty zbi\u00f3r prac. Do dzi\u015b zachowa\u0142o si\u0119 oko\u0142o czterech tysi\u0119cy rysunk\u00f3w, dwa tysi\u0105ce rycin i kilkadziesi\u0105t obraz\u00f3w.<\/p>\n
Kariera artysty rozwija\u0142a si\u0119 konsekwentnie. W 1797 roku Chodowiecki zosta\u0142 dyrektorem berli\u0144skiej K\u00f6nigliche Akademie der K\u00fcnste. Cz\u0142owiek, kt\u00f3ry jako siedemnastolatek przyjecha\u0142 do stolicy Prus z zamiarem nauczenia si\u0119 handlu, znalaz\u0142 si\u0119 na szczycie \u017cycia artystycznego miasta.<\/p>\n
Berlin sta\u0142 si\u0119 jego domem, ale gda\u0144ska przesz\u0142o\u015b\u0107 nie zosta\u0142a przez Chodowieckiego zapomniana. Przeciwnie \u2013 po latach powr\u00f3ci\u0142 do rodzinnego miasta, tym razem jako dojrza\u0142y artysta i cz\u0142owiek \u015bwiadomy warto\u015bci w\u0142asnych wspomnie\u0144.<\/p>\n
Podr\u00f3\u017c do Gda\u0144ska<\/strong><\/h2>\nNajwa\u017cniejszym \u015bwiadectwem tego powrotu jest \u201eDziennik z podr\u00f3\u017cy do Gda\u0144ska\u201d. To nie tylko zapis drogi i pobytu w rodzinnym mie\u015bcie. Towarzyszy mu seria 108 rysunk\u00f3w, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 zobaczy\u0107 \u015bwiat Chodowieckiego znacznie wyra\u017aniej ni\u017c same s\u0142owa.<\/p>\n
W\u0142a\u015bnie w \u201eDzienniku\u201d szczeg\u00f3lnie dobrze wida\u0107 jego spos\u00f3b patrzenia. Chodowiecki nie ogranicza\u0142 si\u0119 do przedstawiania tego, co oficjalne i reprezentacyjne. Interesowa\u0142o go \u017cycie, ludzie i szczeg\u00f3\u0142. Rysunek stawa\u0142 si\u0119 dla niego sposobem zapisywania rzeczywisto\u015bci, a zarazem osobistym komentarzem do \u015bwiata, kt\u00f3ry zna\u0142 z dzieci\u0144stwa.<\/p>\nDaniel Chodowiecki podczas wizyty w Gda\u0144sku. \u00a9 IMAGO \/ H. Tschanz-Hofmann<\/figcaption><\/figure>\nGda\u0144sk, kt\u00f3ry ogl\u0105da\u0142 po latach, by\u0142 wi\u0119c jednocze\u015bnie konkretnym miastem i miejscem pami\u0119ci. By\u0142 przestrzeni\u0105 dzieci\u0144stwa, rodzinnym domem i cz\u0119\u015bci\u0105 osobistej historii, ale r\u00f3wnie\u017c miastem, kt\u00f3re artysta m\u00f3g\u0142 teraz ogl\u0105da\u0107 z dystansu zdobytego przez lata \u017cycia w Berlinie.<\/p>\n
To w\u0142a\u015bnie dlatego \u201eDziennik podr\u00f3\u017cy\u201d ma znaczenie wykraczaj\u0105ce poza prywatn\u0105 pami\u0105tk\u0119. Jest dokumentem epoki i \u015bwiadectwem spojrzenia cz\u0142owieka, kt\u00f3ry zna\u0142 Gda\u0144sk od wewn\u0105trz, ale po latach m\u00f3g\u0142 zobaczy\u0107 go na nowo.<\/p>\n
Pami\u0119\u0107 o Chodowieckim<\/strong><\/h2>\nPami\u0119\u0107 o arty\u015bcie przetrwa\u0142a w Gda\u0144sku na wiele sposob\u00f3w. Jego p\u0142askorze\u017abowy wizerunek umieszczono w wykuszu elewacji budynku banku przy ulicy Okopowej, obok innych postaci zas\u0142u\u017conych dla miasta. W 1926 roku, w okresie Wolnego Miasta Gda\u0144ska, na dawnym domu Chodowieckiego z okazji rocznicy dwusetnych urodzin artysty umieszczono tablic\u0119 upami\u0119tniaj\u0105c\u0105. Zosta\u0142a ona zniszczona w 1945 roku.<\/p>\n
Jego imi\u0119 otrzyma\u0142a r\u00f3wnie\u017c jedna z ulic Wrzeszcza. Dawny Chodowiecki-Weg, dzi\u015b ulica Chodowieckiego, znajduje si\u0119 w granicach gda\u0144skiej dzielnicy Anio\u0142ki. Pami\u0119\u0107 o arty\u015bcie wysz\u0142a zreszt\u0105 poza sam Gda\u0144sk. W 1992 roku G\u00fcnter Grass za\u0142o\u017cy\u0142 fundacj\u0119 kulturaln\u0105 Daniel-Chodowiecki-Stiftung, kt\u00f3ra mi\u0119dzy innymi przyznaje nagrody tw\u00f3rcom grafiki i rysunku z Polski oraz Niemiec.<\/p>\nChodowiecki ze swoj\u0105 rodzin\u0105: \u201eCabinet d’un Peintre\u201d, 1771 \u00a9 Public domain<\/figcaption><\/figure>\nHistoria upami\u0119tnienia Chodowieckiego ma jednak tak\u017ce sw\u00f3j bardziej skomplikowany rozdzia\u0142. W latach 80. XX wieku pojawi\u0142 si\u0119 pomys\u0142 umieszczenia w Gda\u0144sku nowej tablicy pami\u0105tkowej. Projekt przygotowa\u0142 rze\u017abiarz Zygfryd Korpalski, a tekst konsultowa\u0142 znawca historii miasta, prof. Andrzej Januszajtis.<\/p>\n
Do realizacji projektu nie dosz\u0142o. Zgody nie wyrazi\u0142a cenzura, zwracaj\u0105c uwag\u0119 mi\u0119dzy innymi na niemieckobrzmi\u0105ce imi\u0119 ojca artysty (Gotfryd), panie\u0144skie nazwisko jego matki (Ayrer) oraz miejsce jego \u015bmierci (Berlin). Nie pomog\u0142o nawet przywo\u0142anie s\u0142\u00f3w samego Chodowieckiego: \u201eZa zaszczyt sobie mieni\u0119 by\u0107 prawdziwym Polakiem, chocia\u017c jako pierwszy z Chodowieckich w Niemczech osiad\u0142em\u201d.<\/p>\n
Po przemianach politycznych w Polsce pami\u0119\u0107 o arty\u015bcie mog\u0142a powr\u00f3ci\u0107 do miejskiej przestrzeni bez podobnych ogranicze\u0144. W 2009 roku, z inicjatywy spo\u0142ecznej, w nadmorskim parku ods\u0142oni\u0119to popiersie Chodowieckiego. Sta\u0142o si\u0119 ono cz\u0119\u015bci\u0105 wystawy w otwartej przestrzeni \u201eWielcy Gda\u0144szczanie\u201d.<\/p>\n
Wystawy<\/strong><\/h2>\nJesieni\u0105 2026, w trzechsetn\u0105 rocznic\u0119 urodzin Chodowieckiego, Berlin i Gda\u0144sk przypominaj\u0105 posta\u0107 cenionego ilustratora. Zorganizowano liczne wystawy okoliczno\u015bciowe i wyk\u0142ady po\u015bwi\u0119cone zar\u00f3wno jego tw\u00f3rczo\u015bci, jak i aktywnemu udzia\u0142owi w \u017cyciu naukowym epoki.<\/p>\n
Muzeum Narodowe w Gda\u0144sku przygotowa\u0142o czterocz\u0119\u015bciow\u0105 wystaw\u0119 zatytu\u0142owan\u0105 \u201eOsiem i p\u00f3\u0142 tygodnia. Daniel Chodowiecki\u201d<\/a>. Jej ostatnia, czwarta ods\u0142ona, prezentowana w Oddziale Sztuki Dawnej, potrwa do ko\u0144ca pa\u017adziernika.<\/p>\nW ramach cyklu przedstawiono najwa\u017cniejsze obszary tw\u00f3rczo\u015bci artysty. Pierwsza ods\u0142ona dotyczy\u0142a o\u015bwieceniowego podej\u015bcia do rodziny, druga skupia\u0142a si\u0119 na spo\u0142ecznej wra\u017cliwo\u015bci i zmy\u015ble obserwacji Chodowieckiego, a trzecia ukazywa\u0142a jego dzia\u0142alno\u015b\u0107 edukacyjn\u0105. Obecna, czwarta ods\u0142ona, pokazuje szerokie horyzonty artysty oraz jego liczne kontakty z wybitnymi osobisto\u015bciami epoki.<\/p>\n
Sk\u0105d wzi\u0105\u0142 si\u0119 tytu\u0142 wystawy? \u201eOsiem i p\u00f3\u0142 tygodnia\u201d odnosi si\u0119 do wymog\u00f3w konserwatorskich dotycz\u0105cych eksponowania dzie\u0142 na papierze. Ka\u017cda ods\u0142ona trwa dok\u0142adnie osiem tygodni \u2013 jest to maksymalny bezpieczny czas prezentowania wra\u017cliwych na \u015bwiat\u0142o rycin i rysunk\u00f3w. Dodatkowe p\u00f3\u0142 tygodnia przeznaczono na wymian\u0119 eksponat\u00f3w i przygotowanie kolejnej cz\u0119\u015bci cyklu.<\/p>\nCykl miedzioryt\u00f3w \u201eTaniec \u015bmierci\u201d Daniela Chodowieckiego, 1791 \u00a9 Public domain<\/figcaption><\/figure>\nW ramach gda\u0144skich obchod\u00f3w przygotowano tak\u017ce wystaw\u0119 czasow\u0105 \u201eCa\u0142e \u017cycie rysowa\u0142em \u017cycie. W trzechsetlecie urodzin Daniela Chodowieckiego\u201d<\/a>, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna ogl\u0105da\u0107 w Muzeum Gda\u0144ska. W Ratuszu G\u0142\u00f3wnego Miasta zaprezentowano blisko 200 prac: mistrzowskie portrety, ilustracje ksi\u0105\u017ckowe oraz unikalne akwaforty dokumentuj\u0105ce \u00f3wczesne kontrasty spo\u0142eczne. G\u0142\u00f3wna cz\u0119\u015b\u0107 ekspozycji po\u015bwi\u0119cona jest wspomnianej ju\u017c tu podr\u00f3\u017cy artysty do rodzinnego Gda\u0144ska w 1773 roku. Wystawa potrwa do dnia urodzin mistrza, czyli 16 pa\u017adziernika.<\/p>\nZ kolei w Berlinie, z okazji rocznicy urodzin Chodowieckiego, w Muzeum Hugenot\u00f3w do 25 pa\u017adziernika mo\u017cna ogl\u0105da\u0107 wystaw\u0119 \u201eChodowiecki 300. Mi\u0119dzy sztuk\u0105 a wyznaniem\u201d<\/a>. Jak podkre\u015blaj\u0105 kuratorzy, po raz pierwszy w tak kompleksowy spos\u00f3b przedstawiono pe\u0142ne napi\u0119\u0107 relacje mi\u0119dzy cenion\u0105 w ca\u0142ej Europie tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 s\u0142ynnego grafika i miedziorytnika a jego g\u0142\u0119bokim zakorzenieniem w berli\u0144skiej gminie hugenockiej.<\/p>\nNa wystawie mo\u017cna zobaczy\u0107 unikalny wyb\u00f3r rysunk\u00f3w, grafik, historycznych ksi\u0105\u017cek, medali i wyrob\u00f3w rzemios\u0142a artystycznego z archiwum oraz zbior\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a Francuskiego w Berlinie. Dzie\u0142a Chodowieckiego stworzone dla tego ko\u015bcio\u0142a sytuuj\u0105 si\u0119 na styku wiary reformowanej, idei o\u015bwiecenia, zaanga\u017cowania obywatelskiego i wolno\u015bci tw\u00f3rczej. Jego rozpoznawalne obrazy i inne prace pozostawi\u0142y liczne \u015blady w Katedrze Francuskiej, trwale kszta\u0142tuj\u0105c kultur\u0119 pami\u0119ci berli\u0144sko-brandenburskiej gminy hugenockiej.<\/p>\n
Do obchod\u00f3w rocznicowych przy\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c Zesp\u00f3\u0142 Pa\u0142acowy w Neuhardenbergu w Brandenburgii, prezentuj\u0105c wystaw\u0119 \u201eDwana\u015bcie \u017cy\u0107 Daniela Chodowieckiego. Ponowne odkrycie tw\u00f3rczo\u015bci z okazji 300. rocznicy urodzin\u201d<\/a>.<\/p>\nArtysta, kt\u00f3ry zosta\u0142 \u015bwiadkiem epoki<\/strong><\/h2>\n
Zostawi\u0142 po sobie wyj\u0105tkowo bogaty zbi\u00f3r prac. Do dzi\u015b zachowa\u0142o si\u0119 oko\u0142o czterech tysi\u0119cy rysunk\u00f3w, dwa tysi\u0105ce rycin i kilkadziesi\u0105t obraz\u00f3w.<\/p>\n
Kariera artysty rozwija\u0142a si\u0119 konsekwentnie. W 1797 roku Chodowiecki zosta\u0142 dyrektorem berli\u0144skiej K\u00f6nigliche Akademie der K\u00fcnste. Cz\u0142owiek, kt\u00f3ry jako siedemnastolatek przyjecha\u0142 do stolicy Prus z zamiarem nauczenia si\u0119 handlu, znalaz\u0142 si\u0119 na szczycie \u017cycia artystycznego miasta.<\/p>\n
Berlin sta\u0142 si\u0119 jego domem, ale gda\u0144ska przesz\u0142o\u015b\u0107 nie zosta\u0142a przez Chodowieckiego zapomniana. Przeciwnie \u2013 po latach powr\u00f3ci\u0142 do rodzinnego miasta, tym razem jako dojrza\u0142y artysta i cz\u0142owiek \u015bwiadomy warto\u015bci w\u0142asnych wspomnie\u0144.<\/p>\n
Podr\u00f3\u017c do Gda\u0144ska<\/strong><\/h2>\nNajwa\u017cniejszym \u015bwiadectwem tego powrotu jest \u201eDziennik z podr\u00f3\u017cy do Gda\u0144ska\u201d. To nie tylko zapis drogi i pobytu w rodzinnym mie\u015bcie. Towarzyszy mu seria 108 rysunk\u00f3w, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 zobaczy\u0107 \u015bwiat Chodowieckiego znacznie wyra\u017aniej ni\u017c same s\u0142owa.<\/p>\n
W\u0142a\u015bnie w \u201eDzienniku\u201d szczeg\u00f3lnie dobrze wida\u0107 jego spos\u00f3b patrzenia. Chodowiecki nie ogranicza\u0142 si\u0119 do przedstawiania tego, co oficjalne i reprezentacyjne. Interesowa\u0142o go \u017cycie, ludzie i szczeg\u00f3\u0142. Rysunek stawa\u0142 si\u0119 dla niego sposobem zapisywania rzeczywisto\u015bci, a zarazem osobistym komentarzem do \u015bwiata, kt\u00f3ry zna\u0142 z dzieci\u0144stwa.<\/p>\nDaniel Chodowiecki podczas wizyty w Gda\u0144sku. \u00a9 IMAGO \/ H. Tschanz-Hofmann<\/figcaption><\/figure>\nGda\u0144sk, kt\u00f3ry ogl\u0105da\u0142 po latach, by\u0142 wi\u0119c jednocze\u015bnie konkretnym miastem i miejscem pami\u0119ci. By\u0142 przestrzeni\u0105 dzieci\u0144stwa, rodzinnym domem i cz\u0119\u015bci\u0105 osobistej historii, ale r\u00f3wnie\u017c miastem, kt\u00f3re artysta m\u00f3g\u0142 teraz ogl\u0105da\u0107 z dystansu zdobytego przez lata \u017cycia w Berlinie.<\/p>\n
To w\u0142a\u015bnie dlatego \u201eDziennik podr\u00f3\u017cy\u201d ma znaczenie wykraczaj\u0105ce poza prywatn\u0105 pami\u0105tk\u0119. Jest dokumentem epoki i \u015bwiadectwem spojrzenia cz\u0142owieka, kt\u00f3ry zna\u0142 Gda\u0144sk od wewn\u0105trz, ale po latach m\u00f3g\u0142 zobaczy\u0107 go na nowo.<\/p>\n
Pami\u0119\u0107 o Chodowieckim<\/strong><\/h2>\nPami\u0119\u0107 o arty\u015bcie przetrwa\u0142a w Gda\u0144sku na wiele sposob\u00f3w. Jego p\u0142askorze\u017abowy wizerunek umieszczono w wykuszu elewacji budynku banku przy ulicy Okopowej, obok innych postaci zas\u0142u\u017conych dla miasta. W 1926 roku, w okresie Wolnego Miasta Gda\u0144ska, na dawnym domu Chodowieckiego z okazji rocznicy dwusetnych urodzin artysty umieszczono tablic\u0119 upami\u0119tniaj\u0105c\u0105. Zosta\u0142a ona zniszczona w 1945 roku.<\/p>\n
Jego imi\u0119 otrzyma\u0142a r\u00f3wnie\u017c jedna z ulic Wrzeszcza. Dawny Chodowiecki-Weg, dzi\u015b ulica Chodowieckiego, znajduje si\u0119 w granicach gda\u0144skiej dzielnicy Anio\u0142ki. Pami\u0119\u0107 o arty\u015bcie wysz\u0142a zreszt\u0105 poza sam Gda\u0144sk. W 1992 roku G\u00fcnter Grass za\u0142o\u017cy\u0142 fundacj\u0119 kulturaln\u0105 Daniel-Chodowiecki-Stiftung, kt\u00f3ra mi\u0119dzy innymi przyznaje nagrody tw\u00f3rcom grafiki i rysunku z Polski oraz Niemiec.<\/p>\nChodowiecki ze swoj\u0105 rodzin\u0105: \u201eCabinet d’un Peintre\u201d, 1771 \u00a9 Public domain<\/figcaption><\/figure>\nHistoria upami\u0119tnienia Chodowieckiego ma jednak tak\u017ce sw\u00f3j bardziej skomplikowany rozdzia\u0142. W latach 80. XX wieku pojawi\u0142 si\u0119 pomys\u0142 umieszczenia w Gda\u0144sku nowej tablicy pami\u0105tkowej. Projekt przygotowa\u0142 rze\u017abiarz Zygfryd Korpalski, a tekst konsultowa\u0142 znawca historii miasta, prof. Andrzej Januszajtis.<\/p>\n
Do realizacji projektu nie dosz\u0142o. Zgody nie wyrazi\u0142a cenzura, zwracaj\u0105c uwag\u0119 mi\u0119dzy innymi na niemieckobrzmi\u0105ce imi\u0119 ojca artysty (Gotfryd), panie\u0144skie nazwisko jego matki (Ayrer) oraz miejsce jego \u015bmierci (Berlin). Nie pomog\u0142o nawet przywo\u0142anie s\u0142\u00f3w samego Chodowieckiego: \u201eZa zaszczyt sobie mieni\u0119 by\u0107 prawdziwym Polakiem, chocia\u017c jako pierwszy z Chodowieckich w Niemczech osiad\u0142em\u201d.<\/p>\n
Po przemianach politycznych w Polsce pami\u0119\u0107 o arty\u015bcie mog\u0142a powr\u00f3ci\u0107 do miejskiej przestrzeni bez podobnych ogranicze\u0144. W 2009 roku, z inicjatywy spo\u0142ecznej, w nadmorskim parku ods\u0142oni\u0119to popiersie Chodowieckiego. Sta\u0142o si\u0119 ono cz\u0119\u015bci\u0105 wystawy w otwartej przestrzeni \u201eWielcy Gda\u0144szczanie\u201d.<\/p>\n
Wystawy<\/strong><\/h2>\nJesieni\u0105 2026, w trzechsetn\u0105 rocznic\u0119 urodzin Chodowieckiego, Berlin i Gda\u0144sk przypominaj\u0105 posta\u0107 cenionego ilustratora. Zorganizowano liczne wystawy okoliczno\u015bciowe i wyk\u0142ady po\u015bwi\u0119cone zar\u00f3wno jego tw\u00f3rczo\u015bci, jak i aktywnemu udzia\u0142owi w \u017cyciu naukowym epoki.<\/p>\n
Muzeum Narodowe w Gda\u0144sku przygotowa\u0142o czterocz\u0119\u015bciow\u0105 wystaw\u0119 zatytu\u0142owan\u0105 \u201eOsiem i p\u00f3\u0142 tygodnia. Daniel Chodowiecki\u201d<\/a>. Jej ostatnia, czwarta ods\u0142ona, prezentowana w Oddziale Sztuki Dawnej, potrwa do ko\u0144ca pa\u017adziernika.<\/p>\nW ramach cyklu przedstawiono najwa\u017cniejsze obszary tw\u00f3rczo\u015bci artysty. Pierwsza ods\u0142ona dotyczy\u0142a o\u015bwieceniowego podej\u015bcia do rodziny, druga skupia\u0142a si\u0119 na spo\u0142ecznej wra\u017cliwo\u015bci i zmy\u015ble obserwacji Chodowieckiego, a trzecia ukazywa\u0142a jego dzia\u0142alno\u015b\u0107 edukacyjn\u0105. Obecna, czwarta ods\u0142ona, pokazuje szerokie horyzonty artysty oraz jego liczne kontakty z wybitnymi osobisto\u015bciami epoki.<\/p>\n
Sk\u0105d wzi\u0105\u0142 si\u0119 tytu\u0142 wystawy? \u201eOsiem i p\u00f3\u0142 tygodnia\u201d odnosi si\u0119 do wymog\u00f3w konserwatorskich dotycz\u0105cych eksponowania dzie\u0142 na papierze. Ka\u017cda ods\u0142ona trwa dok\u0142adnie osiem tygodni \u2013 jest to maksymalny bezpieczny czas prezentowania wra\u017cliwych na \u015bwiat\u0142o rycin i rysunk\u00f3w. Dodatkowe p\u00f3\u0142 tygodnia przeznaczono na wymian\u0119 eksponat\u00f3w i przygotowanie kolejnej cz\u0119\u015bci cyklu.<\/p>\nCykl miedzioryt\u00f3w \u201eTaniec \u015bmierci\u201d Daniela Chodowieckiego, 1791 \u00a9 Public domain<\/figcaption><\/figure>\nW ramach gda\u0144skich obchod\u00f3w przygotowano tak\u017ce wystaw\u0119 czasow\u0105 \u201eCa\u0142e \u017cycie rysowa\u0142em \u017cycie. W trzechsetlecie urodzin Daniela Chodowieckiego\u201d<\/a>, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna ogl\u0105da\u0107 w Muzeum Gda\u0144ska. W Ratuszu G\u0142\u00f3wnego Miasta zaprezentowano blisko 200 prac: mistrzowskie portrety, ilustracje ksi\u0105\u017ckowe oraz unikalne akwaforty dokumentuj\u0105ce \u00f3wczesne kontrasty spo\u0142eczne. G\u0142\u00f3wna cz\u0119\u015b\u0107 ekspozycji po\u015bwi\u0119cona jest wspomnianej ju\u017c tu podr\u00f3\u017cy artysty do rodzinnego Gda\u0144ska w 1773 roku. Wystawa potrwa do dnia urodzin mistrza, czyli 16 pa\u017adziernika.<\/p>\nZ kolei w Berlinie, z okazji rocznicy urodzin Chodowieckiego, w Muzeum Hugenot\u00f3w do 25 pa\u017adziernika mo\u017cna ogl\u0105da\u0107 wystaw\u0119 \u201eChodowiecki 300. Mi\u0119dzy sztuk\u0105 a wyznaniem\u201d<\/a>. Jak podkre\u015blaj\u0105 kuratorzy, po raz pierwszy w tak kompleksowy spos\u00f3b przedstawiono pe\u0142ne napi\u0119\u0107 relacje mi\u0119dzy cenion\u0105 w ca\u0142ej Europie tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 s\u0142ynnego grafika i miedziorytnika a jego g\u0142\u0119bokim zakorzenieniem w berli\u0144skiej gminie hugenockiej.<\/p>\nNa wystawie mo\u017cna zobaczy\u0107 unikalny wyb\u00f3r rysunk\u00f3w, grafik, historycznych ksi\u0105\u017cek, medali i wyrob\u00f3w rzemios\u0142a artystycznego z archiwum oraz zbior\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a Francuskiego w Berlinie. Dzie\u0142a Chodowieckiego stworzone dla tego ko\u015bcio\u0142a sytuuj\u0105 si\u0119 na styku wiary reformowanej, idei o\u015bwiecenia, zaanga\u017cowania obywatelskiego i wolno\u015bci tw\u00f3rczej. Jego rozpoznawalne obrazy i inne prace pozostawi\u0142y liczne \u015blady w Katedrze Francuskiej, trwale kszta\u0142tuj\u0105c kultur\u0119 pami\u0119ci berli\u0144sko-brandenburskiej gminy hugenockiej.<\/p>\n
Do obchod\u00f3w rocznicowych przy\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c Zesp\u00f3\u0142 Pa\u0142acowy w Neuhardenbergu w Brandenburgii, prezentuj\u0105c wystaw\u0119 \u201eDwana\u015bcie \u017cy\u0107 Daniela Chodowieckiego. Ponowne odkrycie tw\u00f3rczo\u015bci z okazji 300. rocznicy urodzin\u201d<\/a>.<\/p>\nArtysta, kt\u00f3ry zosta\u0142 \u015bwiadkiem epoki<\/strong><\/h2>\n
Gda\u0144sk, kt\u00f3ry ogl\u0105da\u0142 po latach, by\u0142 wi\u0119c jednocze\u015bnie konkretnym miastem i miejscem pami\u0119ci. By\u0142 przestrzeni\u0105 dzieci\u0144stwa, rodzinnym domem i cz\u0119\u015bci\u0105 osobistej historii, ale r\u00f3wnie\u017c miastem, kt\u00f3re artysta m\u00f3g\u0142 teraz ogl\u0105da\u0107 z dystansu zdobytego przez lata \u017cycia w Berlinie.<\/p>\n
To w\u0142a\u015bnie dlatego \u201eDziennik podr\u00f3\u017cy\u201d ma znaczenie wykraczaj\u0105ce poza prywatn\u0105 pami\u0105tk\u0119. Jest dokumentem epoki i \u015bwiadectwem spojrzenia cz\u0142owieka, kt\u00f3ry zna\u0142 Gda\u0144sk od wewn\u0105trz, ale po latach m\u00f3g\u0142 zobaczy\u0107 go na nowo.<\/p>\n
Pami\u0119\u0107 o Chodowieckim<\/strong><\/h2>\nPami\u0119\u0107 o arty\u015bcie przetrwa\u0142a w Gda\u0144sku na wiele sposob\u00f3w. Jego p\u0142askorze\u017abowy wizerunek umieszczono w wykuszu elewacji budynku banku przy ulicy Okopowej, obok innych postaci zas\u0142u\u017conych dla miasta. W 1926 roku, w okresie Wolnego Miasta Gda\u0144ska, na dawnym domu Chodowieckiego z okazji rocznicy dwusetnych urodzin artysty umieszczono tablic\u0119 upami\u0119tniaj\u0105c\u0105. Zosta\u0142a ona zniszczona w 1945 roku.<\/p>\n
Jego imi\u0119 otrzyma\u0142a r\u00f3wnie\u017c jedna z ulic Wrzeszcza. Dawny Chodowiecki-Weg, dzi\u015b ulica Chodowieckiego, znajduje si\u0119 w granicach gda\u0144skiej dzielnicy Anio\u0142ki. Pami\u0119\u0107 o arty\u015bcie wysz\u0142a zreszt\u0105 poza sam Gda\u0144sk. W 1992 roku G\u00fcnter Grass za\u0142o\u017cy\u0142 fundacj\u0119 kulturaln\u0105 Daniel-Chodowiecki-Stiftung, kt\u00f3ra mi\u0119dzy innymi przyznaje nagrody tw\u00f3rcom grafiki i rysunku z Polski oraz Niemiec.<\/p>\nChodowiecki ze swoj\u0105 rodzin\u0105: \u201eCabinet d’un Peintre\u201d, 1771 \u00a9 Public domain<\/figcaption><\/figure>\nHistoria upami\u0119tnienia Chodowieckiego ma jednak tak\u017ce sw\u00f3j bardziej skomplikowany rozdzia\u0142. W latach 80. XX wieku pojawi\u0142 si\u0119 pomys\u0142 umieszczenia w Gda\u0144sku nowej tablicy pami\u0105tkowej. Projekt przygotowa\u0142 rze\u017abiarz Zygfryd Korpalski, a tekst konsultowa\u0142 znawca historii miasta, prof. Andrzej Januszajtis.<\/p>\n
Do realizacji projektu nie dosz\u0142o. Zgody nie wyrazi\u0142a cenzura, zwracaj\u0105c uwag\u0119 mi\u0119dzy innymi na niemieckobrzmi\u0105ce imi\u0119 ojca artysty (Gotfryd), panie\u0144skie nazwisko jego matki (Ayrer) oraz miejsce jego \u015bmierci (Berlin). Nie pomog\u0142o nawet przywo\u0142anie s\u0142\u00f3w samego Chodowieckiego: \u201eZa zaszczyt sobie mieni\u0119 by\u0107 prawdziwym Polakiem, chocia\u017c jako pierwszy z Chodowieckich w Niemczech osiad\u0142em\u201d.<\/p>\n
Po przemianach politycznych w Polsce pami\u0119\u0107 o arty\u015bcie mog\u0142a powr\u00f3ci\u0107 do miejskiej przestrzeni bez podobnych ogranicze\u0144. W 2009 roku, z inicjatywy spo\u0142ecznej, w nadmorskim parku ods\u0142oni\u0119to popiersie Chodowieckiego. Sta\u0142o si\u0119 ono cz\u0119\u015bci\u0105 wystawy w otwartej przestrzeni \u201eWielcy Gda\u0144szczanie\u201d.<\/p>\n
Wystawy<\/strong><\/h2>\nJesieni\u0105 2026, w trzechsetn\u0105 rocznic\u0119 urodzin Chodowieckiego, Berlin i Gda\u0144sk przypominaj\u0105 posta\u0107 cenionego ilustratora. Zorganizowano liczne wystawy okoliczno\u015bciowe i wyk\u0142ady po\u015bwi\u0119cone zar\u00f3wno jego tw\u00f3rczo\u015bci, jak i aktywnemu udzia\u0142owi w \u017cyciu naukowym epoki.<\/p>\n
Muzeum Narodowe w Gda\u0144sku przygotowa\u0142o czterocz\u0119\u015bciow\u0105 wystaw\u0119 zatytu\u0142owan\u0105 \u201eOsiem i p\u00f3\u0142 tygodnia. Daniel Chodowiecki\u201d<\/a>. Jej ostatnia, czwarta ods\u0142ona, prezentowana w Oddziale Sztuki Dawnej, potrwa do ko\u0144ca pa\u017adziernika.<\/p>\nW ramach cyklu przedstawiono najwa\u017cniejsze obszary tw\u00f3rczo\u015bci artysty. Pierwsza ods\u0142ona dotyczy\u0142a o\u015bwieceniowego podej\u015bcia do rodziny, druga skupia\u0142a si\u0119 na spo\u0142ecznej wra\u017cliwo\u015bci i zmy\u015ble obserwacji Chodowieckiego, a trzecia ukazywa\u0142a jego dzia\u0142alno\u015b\u0107 edukacyjn\u0105. Obecna, czwarta ods\u0142ona, pokazuje szerokie horyzonty artysty oraz jego liczne kontakty z wybitnymi osobisto\u015bciami epoki.<\/p>\n
Sk\u0105d wzi\u0105\u0142 si\u0119 tytu\u0142 wystawy? \u201eOsiem i p\u00f3\u0142 tygodnia\u201d odnosi si\u0119 do wymog\u00f3w konserwatorskich dotycz\u0105cych eksponowania dzie\u0142 na papierze. Ka\u017cda ods\u0142ona trwa dok\u0142adnie osiem tygodni \u2013 jest to maksymalny bezpieczny czas prezentowania wra\u017cliwych na \u015bwiat\u0142o rycin i rysunk\u00f3w. Dodatkowe p\u00f3\u0142 tygodnia przeznaczono na wymian\u0119 eksponat\u00f3w i przygotowanie kolejnej cz\u0119\u015bci cyklu.<\/p>\nCykl miedzioryt\u00f3w \u201eTaniec \u015bmierci\u201d Daniela Chodowieckiego, 1791 \u00a9 Public domain<\/figcaption><\/figure>\nW ramach gda\u0144skich obchod\u00f3w przygotowano tak\u017ce wystaw\u0119 czasow\u0105 \u201eCa\u0142e \u017cycie rysowa\u0142em \u017cycie. W trzechsetlecie urodzin Daniela Chodowieckiego\u201d<\/a>, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna ogl\u0105da\u0107 w Muzeum Gda\u0144ska. W Ratuszu G\u0142\u00f3wnego Miasta zaprezentowano blisko 200 prac: mistrzowskie portrety, ilustracje ksi\u0105\u017ckowe oraz unikalne akwaforty dokumentuj\u0105ce \u00f3wczesne kontrasty spo\u0142eczne. G\u0142\u00f3wna cz\u0119\u015b\u0107 ekspozycji po\u015bwi\u0119cona jest wspomnianej ju\u017c tu podr\u00f3\u017cy artysty do rodzinnego Gda\u0144ska w 1773 roku. Wystawa potrwa do dnia urodzin mistrza, czyli 16 pa\u017adziernika.<\/p>\nZ kolei w Berlinie, z okazji rocznicy urodzin Chodowieckiego, w Muzeum Hugenot\u00f3w do 25 pa\u017adziernika mo\u017cna ogl\u0105da\u0107 wystaw\u0119 \u201eChodowiecki 300. Mi\u0119dzy sztuk\u0105 a wyznaniem\u201d<\/a>. Jak podkre\u015blaj\u0105 kuratorzy, po raz pierwszy w tak kompleksowy spos\u00f3b przedstawiono pe\u0142ne napi\u0119\u0107 relacje mi\u0119dzy cenion\u0105 w ca\u0142ej Europie tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 s\u0142ynnego grafika i miedziorytnika a jego g\u0142\u0119bokim zakorzenieniem w berli\u0144skiej gminie hugenockiej.<\/p>\nNa wystawie mo\u017cna zobaczy\u0107 unikalny wyb\u00f3r rysunk\u00f3w, grafik, historycznych ksi\u0105\u017cek, medali i wyrob\u00f3w rzemios\u0142a artystycznego z archiwum oraz zbior\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a Francuskiego w Berlinie. Dzie\u0142a Chodowieckiego stworzone dla tego ko\u015bcio\u0142a sytuuj\u0105 si\u0119 na styku wiary reformowanej, idei o\u015bwiecenia, zaanga\u017cowania obywatelskiego i wolno\u015bci tw\u00f3rczej. Jego rozpoznawalne obrazy i inne prace pozostawi\u0142y liczne \u015blady w Katedrze Francuskiej, trwale kszta\u0142tuj\u0105c kultur\u0119 pami\u0119ci berli\u0144sko-brandenburskiej gminy hugenockiej.<\/p>\n
Do obchod\u00f3w rocznicowych przy\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c Zesp\u00f3\u0142 Pa\u0142acowy w Neuhardenbergu w Brandenburgii, prezentuj\u0105c wystaw\u0119 \u201eDwana\u015bcie \u017cy\u0107 Daniela Chodowieckiego. Ponowne odkrycie tw\u00f3rczo\u015bci z okazji 300. rocznicy urodzin\u201d<\/a>.<\/p>\nArtysta, kt\u00f3ry zosta\u0142 \u015bwiadkiem epoki<\/strong><\/h2>\n
Historia upami\u0119tnienia Chodowieckiego ma jednak tak\u017ce sw\u00f3j bardziej skomplikowany rozdzia\u0142. W latach 80. XX wieku pojawi\u0142 si\u0119 pomys\u0142 umieszczenia w Gda\u0144sku nowej tablicy pami\u0105tkowej. Projekt przygotowa\u0142 rze\u017abiarz Zygfryd Korpalski, a tekst konsultowa\u0142 znawca historii miasta, prof. Andrzej Januszajtis.<\/p>\n
Do realizacji projektu nie dosz\u0142o. Zgody nie wyrazi\u0142a cenzura, zwracaj\u0105c uwag\u0119 mi\u0119dzy innymi na niemieckobrzmi\u0105ce imi\u0119 ojca artysty (Gotfryd), panie\u0144skie nazwisko jego matki (Ayrer) oraz miejsce jego \u015bmierci (Berlin). Nie pomog\u0142o nawet przywo\u0142anie s\u0142\u00f3w samego Chodowieckiego: \u201eZa zaszczyt sobie mieni\u0119 by\u0107 prawdziwym Polakiem, chocia\u017c jako pierwszy z Chodowieckich w Niemczech osiad\u0142em\u201d.<\/p>\n
Po przemianach politycznych w Polsce pami\u0119\u0107 o arty\u015bcie mog\u0142a powr\u00f3ci\u0107 do miejskiej przestrzeni bez podobnych ogranicze\u0144. W 2009 roku, z inicjatywy spo\u0142ecznej, w nadmorskim parku ods\u0142oni\u0119to popiersie Chodowieckiego. Sta\u0142o si\u0119 ono cz\u0119\u015bci\u0105 wystawy w otwartej przestrzeni \u201eWielcy Gda\u0144szczanie\u201d.<\/p>\n
Wystawy<\/strong><\/h2>\nJesieni\u0105 2026, w trzechsetn\u0105 rocznic\u0119 urodzin Chodowieckiego, Berlin i Gda\u0144sk przypominaj\u0105 posta\u0107 cenionego ilustratora. Zorganizowano liczne wystawy okoliczno\u015bciowe i wyk\u0142ady po\u015bwi\u0119cone zar\u00f3wno jego tw\u00f3rczo\u015bci, jak i aktywnemu udzia\u0142owi w \u017cyciu naukowym epoki.<\/p>\n
Muzeum Narodowe w Gda\u0144sku przygotowa\u0142o czterocz\u0119\u015bciow\u0105 wystaw\u0119 zatytu\u0142owan\u0105 \u201eOsiem i p\u00f3\u0142 tygodnia. Daniel Chodowiecki\u201d<\/a>. Jej ostatnia, czwarta ods\u0142ona, prezentowana w Oddziale Sztuki Dawnej, potrwa do ko\u0144ca pa\u017adziernika.<\/p>\nW ramach cyklu przedstawiono najwa\u017cniejsze obszary tw\u00f3rczo\u015bci artysty. Pierwsza ods\u0142ona dotyczy\u0142a o\u015bwieceniowego podej\u015bcia do rodziny, druga skupia\u0142a si\u0119 na spo\u0142ecznej wra\u017cliwo\u015bci i zmy\u015ble obserwacji Chodowieckiego, a trzecia ukazywa\u0142a jego dzia\u0142alno\u015b\u0107 edukacyjn\u0105. Obecna, czwarta ods\u0142ona, pokazuje szerokie horyzonty artysty oraz jego liczne kontakty z wybitnymi osobisto\u015bciami epoki.<\/p>\n
Sk\u0105d wzi\u0105\u0142 si\u0119 tytu\u0142 wystawy? \u201eOsiem i p\u00f3\u0142 tygodnia\u201d odnosi si\u0119 do wymog\u00f3w konserwatorskich dotycz\u0105cych eksponowania dzie\u0142 na papierze. Ka\u017cda ods\u0142ona trwa dok\u0142adnie osiem tygodni \u2013 jest to maksymalny bezpieczny czas prezentowania wra\u017cliwych na \u015bwiat\u0142o rycin i rysunk\u00f3w. Dodatkowe p\u00f3\u0142 tygodnia przeznaczono na wymian\u0119 eksponat\u00f3w i przygotowanie kolejnej cz\u0119\u015bci cyklu.<\/p>\nCykl miedzioryt\u00f3w \u201eTaniec \u015bmierci\u201d Daniela Chodowieckiego, 1791 \u00a9 Public domain<\/figcaption><\/figure>\nW ramach gda\u0144skich obchod\u00f3w przygotowano tak\u017ce wystaw\u0119 czasow\u0105 \u201eCa\u0142e \u017cycie rysowa\u0142em \u017cycie. W trzechsetlecie urodzin Daniela Chodowieckiego\u201d<\/a>, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna ogl\u0105da\u0107 w Muzeum Gda\u0144ska. W Ratuszu G\u0142\u00f3wnego Miasta zaprezentowano blisko 200 prac: mistrzowskie portrety, ilustracje ksi\u0105\u017ckowe oraz unikalne akwaforty dokumentuj\u0105ce \u00f3wczesne kontrasty spo\u0142eczne. G\u0142\u00f3wna cz\u0119\u015b\u0107 ekspozycji po\u015bwi\u0119cona jest wspomnianej ju\u017c tu podr\u00f3\u017cy artysty do rodzinnego Gda\u0144ska w 1773 roku. Wystawa potrwa do dnia urodzin mistrza, czyli 16 pa\u017adziernika.<\/p>\nZ kolei w Berlinie, z okazji rocznicy urodzin Chodowieckiego, w Muzeum Hugenot\u00f3w do 25 pa\u017adziernika mo\u017cna ogl\u0105da\u0107 wystaw\u0119 \u201eChodowiecki 300. Mi\u0119dzy sztuk\u0105 a wyznaniem\u201d<\/a>. Jak podkre\u015blaj\u0105 kuratorzy, po raz pierwszy w tak kompleksowy spos\u00f3b przedstawiono pe\u0142ne napi\u0119\u0107 relacje mi\u0119dzy cenion\u0105 w ca\u0142ej Europie tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 s\u0142ynnego grafika i miedziorytnika a jego g\u0142\u0119bokim zakorzenieniem w berli\u0144skiej gminie hugenockiej.<\/p>\nNa wystawie mo\u017cna zobaczy\u0107 unikalny wyb\u00f3r rysunk\u00f3w, grafik, historycznych ksi\u0105\u017cek, medali i wyrob\u00f3w rzemios\u0142a artystycznego z archiwum oraz zbior\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a Francuskiego w Berlinie. Dzie\u0142a Chodowieckiego stworzone dla tego ko\u015bcio\u0142a sytuuj\u0105 si\u0119 na styku wiary reformowanej, idei o\u015bwiecenia, zaanga\u017cowania obywatelskiego i wolno\u015bci tw\u00f3rczej. Jego rozpoznawalne obrazy i inne prace pozostawi\u0142y liczne \u015blady w Katedrze Francuskiej, trwale kszta\u0142tuj\u0105c kultur\u0119 pami\u0119ci berli\u0144sko-brandenburskiej gminy hugenockiej.<\/p>\n
Do obchod\u00f3w rocznicowych przy\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c Zesp\u00f3\u0142 Pa\u0142acowy w Neuhardenbergu w Brandenburgii, prezentuj\u0105c wystaw\u0119 \u201eDwana\u015bcie \u017cy\u0107 Daniela Chodowieckiego. Ponowne odkrycie tw\u00f3rczo\u015bci z okazji 300. rocznicy urodzin\u201d<\/a>.<\/p>\nArtysta, kt\u00f3ry zosta\u0142 \u015bwiadkiem epoki<\/strong><\/h2>\n
W ramach cyklu przedstawiono najwa\u017cniejsze obszary tw\u00f3rczo\u015bci artysty. Pierwsza ods\u0142ona dotyczy\u0142a o\u015bwieceniowego podej\u015bcia do rodziny, druga skupia\u0142a si\u0119 na spo\u0142ecznej wra\u017cliwo\u015bci i zmy\u015ble obserwacji Chodowieckiego, a trzecia ukazywa\u0142a jego dzia\u0142alno\u015b\u0107 edukacyjn\u0105. Obecna, czwarta ods\u0142ona, pokazuje szerokie horyzonty artysty oraz jego liczne kontakty z wybitnymi osobisto\u015bciami epoki.<\/p>\n
Sk\u0105d wzi\u0105\u0142 si\u0119 tytu\u0142 wystawy? \u201eOsiem i p\u00f3\u0142 tygodnia\u201d odnosi si\u0119 do wymog\u00f3w konserwatorskich dotycz\u0105cych eksponowania dzie\u0142 na papierze. Ka\u017cda ods\u0142ona trwa dok\u0142adnie osiem tygodni \u2013 jest to maksymalny bezpieczny czas prezentowania wra\u017cliwych na \u015bwiat\u0142o rycin i rysunk\u00f3w. Dodatkowe p\u00f3\u0142 tygodnia przeznaczono na wymian\u0119 eksponat\u00f3w i przygotowanie kolejnej cz\u0119\u015bci cyklu.<\/p>\n W ramach gda\u0144skich obchod\u00f3w przygotowano tak\u017ce wystaw\u0119 czasow\u0105 \u201eCa\u0142e \u017cycie rysowa\u0142em \u017cycie. W trzechsetlecie urodzin Daniela Chodowieckiego\u201d<\/a>, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna ogl\u0105da\u0107 w Muzeum Gda\u0144ska. W Ratuszu G\u0142\u00f3wnego Miasta zaprezentowano blisko 200 prac: mistrzowskie portrety, ilustracje ksi\u0105\u017ckowe oraz unikalne akwaforty dokumentuj\u0105ce \u00f3wczesne kontrasty spo\u0142eczne. G\u0142\u00f3wna cz\u0119\u015b\u0107 ekspozycji po\u015bwi\u0119cona jest wspomnianej ju\u017c tu podr\u00f3\u017cy artysty do rodzinnego Gda\u0144ska w 1773 roku. Wystawa potrwa do dnia urodzin mistrza, czyli 16 pa\u017adziernika.<\/p>\n Z kolei w Berlinie, z okazji rocznicy urodzin Chodowieckiego, w Muzeum Hugenot\u00f3w do 25 pa\u017adziernika mo\u017cna ogl\u0105da\u0107 wystaw\u0119 \u201eChodowiecki 300. Mi\u0119dzy sztuk\u0105 a wyznaniem\u201d<\/a>. Jak podkre\u015blaj\u0105 kuratorzy, po raz pierwszy w tak kompleksowy spos\u00f3b przedstawiono pe\u0142ne napi\u0119\u0107 relacje mi\u0119dzy cenion\u0105 w ca\u0142ej Europie tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 s\u0142ynnego grafika i miedziorytnika a jego g\u0142\u0119bokim zakorzenieniem w berli\u0144skiej gminie hugenockiej.<\/p>\n Na wystawie mo\u017cna zobaczy\u0107 unikalny wyb\u00f3r rysunk\u00f3w, grafik, historycznych ksi\u0105\u017cek, medali i wyrob\u00f3w rzemios\u0142a artystycznego z archiwum oraz zbior\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a Francuskiego w Berlinie. Dzie\u0142a Chodowieckiego stworzone dla tego ko\u015bcio\u0142a sytuuj\u0105 si\u0119 na styku wiary reformowanej, idei o\u015bwiecenia, zaanga\u017cowania obywatelskiego i wolno\u015bci tw\u00f3rczej. Jego rozpoznawalne obrazy i inne prace pozostawi\u0142y liczne \u015blady w Katedrze Francuskiej, trwale kszta\u0142tuj\u0105c kultur\u0119 pami\u0119ci berli\u0144sko-brandenburskiej gminy hugenockiej.<\/p>\n Do obchod\u00f3w rocznicowych przy\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c Zesp\u00f3\u0142 Pa\u0142acowy w Neuhardenbergu w Brandenburgii, prezentuj\u0105c wystaw\u0119 \u201eDwana\u015bcie \u017cy\u0107 Daniela Chodowieckiego. Ponowne odkrycie tw\u00f3rczo\u015bci z okazji 300. rocznicy urodzin\u201d<\/a>.<\/p>\nArtysta, kt\u00f3ry zosta\u0142 \u015bwiadkiem epoki<\/strong><\/h2>\n
![\"Dwie](\"https:\/\/dialogonline.net\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Chodowiecki-Natur-und-Affektation.jpg\")