W ramach projektu edukacyjnego „Reverse Shot. Obrazy niemieckich zbrodni w Europie” Niemieckie Muzeum Historyczne (Deutsches Historisches Museum, DHM) wspólnie z młodymi dorosłymi będzie pracować nad cyfrową aplikacją internetową dotyczącą fotografii niemieckich zbrodni z okresu II wojny światowej. Niemiecko-angielska aplikacja powstanie w ciągu niespełna dwóch lat i ma otworzyć transnarodową perspektywę na niemieckią okupację. Aplikacja wyraźnie pokaże, że narodowosocjalistyczne zbrodnie dotknęły wiele obszarów Europy.
Fotografie wykonane przez sprawców do dziś kształtują postrzeganie niemieckich zbrodni z czasów II wojny światowej. Jednocześnie sztuczna inteligencja i cyfrowo zmanipulowane obrazy fundamentalnie zmieniają podejście do źródeł fotograficznych. W tym kontekście aplikacja internetowa podda krytycznej analizie fotografie powstałe w czasie niemieckiej okupacji i przeciwstawi im perspektywy ofiar. Raphael Gross, prezes Fundacji Deutsches Historisches Museum, powiedział: „Pamięć o nazistowskich zbrodniach w Europie do dziś jest silnie kształtowana przez fotografie sprawców. Za pomocą »Reverse Shot« chcemy odwrócić ten punkt widzenia i pokazać, co te obrazy pomijają. Jednocześnie otworzymy europejską perspektywę na niemiecką okupację i uwidocznimy doświadczenia, które w przekazie wizualnym często są nieobecne. W świetle aktualnych wyzwań cyfrowych umiejętność krytycznego odczytywania historycznych fotografii staje się kluczową kompetencją demokratyczną”.
Projekt jest realizowany przez DHM oraz działające przy nim Centrum Dokumentacji „II wojna światowa i niemiecka okupacja w Europie” (ZWBE). Punktem wyjścia jest seria fotografii Gerharda Gronefelda, fotografa kompanii propagandowej, znajdująca się w zbiorach DHM. Na podstawie konkretnych przykładów z Europy Zachodniej i Wschodniej zaprezentowane zostaną kluczowe aspekty niemieckiego reżimu okupacyjnego – od okupacyjnej codzienności, przez pracę przymusową i „walkę z partyzantką”, aż po wojnę na wyniszczenie i ludobójstwo. Aplikacja internetowa ma rozwijać umiejętność krytycznego odczytywania takich obrazów, kwestionowania kontekstów ich powstania oraz uwidaczniania pustych miejsc w przekazie.
Szczególne znaczenie ma mieć partycypacyjne tworzenie aplikacji. Uczniowie i uczennice szkół średnich oraz studentki i studenci będą brać udział w warsztatach i analizie fotografii, uczestnicząc w opracowywaniu koncepcji i ewaluacji. Ważnym partnerem jest Instytut Historyczny Uniwersytetu Lipskiego, gdzie Raphael Gross będzie prowadził seminarium towarzyszące projektowi.
Projekt jest finansowany ze środków Federalnego Ministerstwa Finansów (BMF) i realizowany w ramach programu dofinansowania „Bildungsagenda NS-Unrecht” (Program edukacyjny poświęcony ofiarom nazistowskich zbrodni) przez Fundację Pamięć, Odpowiedzialność i Przyszłość (EVZ).
