Pół wieku polsko-niemieckich relacji kulturalnych: 10 października 2026 roku w teatrze Schauspielhaus w Hanowerze kraj związkowy Dolna Saksonia po raz 50. wręczył Nagrodę Kulturalną Śląska. Nagroda ta wyróżnia osoby i instytucje z Niemiec i Polski, które chronią, krzewią i rozwijają dziedzictwo kulturowe Śląska, przyczyniając się w ten sposób do porozumienia między sąsiadami.
Jedną z dwóch nagród głównych otrzymał polski reżyser i scenarzysta Waldemar Krzystek. W swoich filmach wielokrotnie podejmuje temat powojennej historii Dolnego Śląska. Jego wielokrotnie nagradzana twórczość filmowa niezmiennie przypomina o znaczeniu pokoju i porozumienia. Nagroda Kulturalna Śląska docenia jego wybitny wkład w kształtowanie wrażliwości historycznej i przepracowanie dziedzictwa kulturowego regionu.
Druga nagroda główna przypadła konserwatorce zabytków i animatorce kultury Margrit Kempgen. Przyczyniła się ona do renowacji licznych kościołów na Dolnym Śląsku i w Saksonii, ratując w ten sposób cenne zabytki architektury. Ponadto Kempgen organizuje wyjazdy studyjne, podczas których uczestnicy z obu krajów poznają w praktyce wspólną historię.
Nagrodą specjalną jury wyróżniło Fundację Sztuki Współczesnej In Situ, która ma swą siedzibę w dolnośląskiej miejscowości uzdrowiskowej Sokołowsko, dawniej Görbersdorf. Nagroda Kulturalna Śląska docenia zaangażowanie fundacji w krzewienie kultury oraz ożywianie dialogu – zarówno regionalnego, jak i międzynarodowego.
Wyróżnienie specjalne za całokształt dorobku otrzymał germanista i historyk kultury z Osnabrück, prof. Klaus Garber. Od dziesięcioleci bada on historię literatury i kultury Śląska w okresie nowożytnym – w epoce, w której region należał do intelektualnych ośrodków niemieckiego obszaru językowego.
Dolna Saksonia przyznaje Nagrodę Kulturalną Śląska od 1977 roku. Jej powstanie jest ściśle związane z okresem powojennym: ponad 700 tys. wysiedlonych ze Śląska znalazło wówczas nowy dom w Dolnej Saksonii. To, co zaczęło się jako wyraz przywiązania do dziedzictwa kulturowego wysiedlonych, jest dziś symbolem partnerstwa. Uroczystość wręczenia nagród odbywa się na przemian w Dolnej Saksonii i w województwie dolnośląskim – ostatnio w 2025 roku w Wałbrzychu.
Minister spraw wewnętrznych Dolnej Saksonii Daniela Behrens nazwała jubileusz „prawdziwym kamieniem milowym dla przyjaźni polsko-niemieckiej”. Jak podkreśliła, nagroda jest symbolem 50 lat żywych relacji kulturalnych, a w obliczu wojny w Ukrainie stanowi szczególny znak pokoju i współpracy w Europie. Również Jarosław Rabczenko, Członek Zarządu Województwa Dolnośląskiego, docenił wyróżnienie jako ważny wyraz uznania dla artystek i artystów związanych ze Śląskiem.
